İmam-ı Rabbani Ahmed Faruki Serhendi Hazretleri tarafından Han-ı Azam'a (dönemin önemli devlet adamlarından biri) yazılan 65. Mektup, İslamiyet’in o dönemde düştüğü zor durumdan duyulan üzüntüyü ve devlet yöneticilerinin din üzerindeki belirleyici rolünü konu almaktadır.
Metnin sistematik özeti şu şekildedir:
1. İslamiyet’in Garipliği ve Tarihsel Döngü
Mektup, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v) "İslamiyet garip başladı, başladığı gibi garip olarak dönecektir" hadis-i şerifiyle başlar. İmam-ı Rabbani, kendi döneminde Müslümanların tıpkı İslam’ın ilk yıllarındaki gibi kimsesiz ve baskı altında kaldığını ifade eder.
2. Ekber Şah Dönemi Eleştirisi
Yazar, bir önceki hükümet (Ekber Şah) döneminde yaşanan dini tahribata dikkat çeker:
Açık Düşmanlık: Kafirlerin ve dinsizlerin İslamiyet ile alenen alay ettiği, Müslümanları aşağıladığı belirtilir.
Dini Yasaklar: Müslümanların ibadetlerini yerine getirmelerinin ve dini gerçekleri söylemelerinin yasaklandığı, İslam'a uyanların kınandığı vurgulanır.
Ahlaki Çöküş: Çarşı ve pazarda dinsizliğin övüldüğü, dini değerlerin ise gizlenmek zorunda kaldığı bir tablo çizilir.
3. Devlet ve Din İlişkisi ("Din Kılıcın Altındadır")
Mektubun en can alıcı noktası devletin din üzerindeki etkisidir:
Hükümdarın Sorumluluğu: "İslamiyet kılıcın altındadır" ifadesiyle, dinin izzetinin ve hükümlerinin uygulanmasının ancak güçlü ve dindar hükümdarlar vasıtasıyla mümkün olabileceği belirtilir.
Tersine Dönüş: Devletin dini koruması gerekirken, bir önceki dönemde bizzat hükümet eliyle İslamiyet’in yıkılmaya çalışılmasından duyulan büyük esef ve pişmanlık dile getirilir.
4. Muhataba (Han-ı Azam) Yüklenen Misyon
İmam-ı Rabbani, mektubu yazdığı kişiyi bu karanlık dönemde bir kurtarıcı ve umut ışığı olarak görür:
Kahramanlık Beklentisi: Din düşmanlarının saldırıları karşısında müminleri koruyacak tek kahraman olarak onu gördüğünü ifade eder.
Dua ve Destek: Allah'ın, onun gücünü artırması ve İslam'a hizmet yolunda yardımcısı olması için dua eder.
5. "Az Amelin Çok Değer Kazandığı" Zaman
İslam’ın zayıfladığı bu dönemde yapılan küçük hizmetlerin bile çok kıymetli olduğu hatırlatılır:
Ashab-ı Kehf Örneği: Tıpkı Ashab-ı Kehf’in sadece zulümden kaçmalarının bile onlara büyük bir makam kazandırması gibi, dinin garip kaldığı bu devirde yapılan az bir amelin, emniyet zamanındaki çok amelden daha değerli olduğu vurgulanır.
Sonuç
Mektup, yeni hükümet döneminde dini hayatın toparlanması için devlet adamlarını sorumluluk almaya davet eden, İslam’ın izzetini korumanın idarecilerin samimiyetine bağlı olduğunu hatırlatan bir ikaz ve teşvik yazısıdır.
