16 Mart 2026 Pazartesi

İlber Ortaylı'dan Vecize

İlber Ortaylı'dan vecize

"Basitlik en üst düzey gelişmişliktir." - Leonardo da Vinci

Sabahattin Gencal’ın Bugünkü Etkinliklerinden Bazıları

GÜNCE

MEDYADAN

MÜZİK

RESİM

VECİZE

ŞİİR

KİTAPLARDAN

MEKTUBÂT-Î RABBÂNÎ

Paylaştığınız bu görsel, kendine özgü tarzıyla tanınan ünlü Türk ressam ve şair Bedri Rahmi Eyüboğlu’na (veya onun ekolünden çıkan Eren Eyüboğlu ya da Bedri Rahmi Sanat Yazması atölyesine) ait bir motifin ahşap üzerine uygulaması gibi görünmektedir.

Bu stilin belirgin özellikleri şunlardır:

Anadolu Folkloru: Bedri Rahmi, eserlerinde Anadolu'nun kilim desenlerini, yazmacılık sanatını ve halk motiflerini modern bir dille yorumlamıştır.
Renk Kullanımı: Kırmızı, yeşil ve siyahın canlı kullanımı ile beyaz konturlar, sanatçının gravür ve yazmalarında sıkça karşımıza çıkan bir palettir.
Kedi Figürü: Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun "Kedi" ve "Karadut" temalı çalışmaları, bu tür stilize edilmiş, çizgisel ve geometrik formlarla bezelidir.

Bu obje büyük ihtimalle sanatçının tasarımlarının el emeğiyle ahşaba aktarıldığı bir yontu veya dekoratif figürdür.

"Basitlik en üst düzey gelişmişliktir." - Leonardo da Vinci

Sabahattin Gencal’ın Bugünkü Etkinliklerinden Bazıları

GÜNCE

MEDYADAN

MÜZİK

RESİM

VECİZE

ŞİİR

KİTAPLARDAN

MEKTUBÂT-Î RABBÂNÎ

Kadir Gecesi

Bu gece Kadir Gecesi

Kadir Gecesinin anlamı ve önemini belirten ayetleri okumalıyız.¹

Bu gece inen veya inmeye başladığı belirtilen Kuran-ı Kerim’i anlayarak okumaya çalışmalıyız. Kur’an dilini bilmiyorsak güvenilir meal ve tefsirler okumalıyız.

Kur’an’ın ilk ayeti ve ilk emri Alak Sûresi'nin ilk ayeti olan "Yaratan Rabbinin adıyla oku!" ayetidir. Bundan hareketle Kur’an-ı Kerim’i, insanı ve evreni okumaya başlamalıyız.

(-meliyiz, -malıyız ile biten) dileklerimiz sözde kalmamalıdır.

Durumumuz ortada. Değişmek ve gelişmek istiyorsak ki istiyoruz bu andan itibaren çalışmaya başlamalıyız.

Gayret bizden Tevfik Allah’tan.

Sabahattin Gencal, İstanbul, 16. 03. 2026

"Basitlik en üst düzey gelişmişliktir." - Leonardo da Vinci

Sabahattin Gencal’ın Bugünkü Etkinliklerinden Bazıları

GÜNCE

MEDYADAN

MÜZİK

RESİM

VECİZE

ŞİİR

KİTAPLARDAN

MEKTUBÂT-Î RABBÂNÎ

___________________

1. Kadir Suresi

‹‹ 1-3. Ayet ››

﴾ اِنَّٓا اَنْزَلْنَاهُ فٖي لَيْلَةِ الْقَدْرِۚ ﴿١﴾ وَمَٓا اَدْرٰيكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِؕ ﴿٢﴾ لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ اَلْفِ شَهْرٍؕ ﴿٣

Meal

﴾1﴿ Biz onu (Kur’an’ı) Kadir gecesinde indirdik.

﴾2﴿ Bilir misin nedir Kadir gecesi?

﴾3﴿ Kadir gecesi bin aydan hayırlıdır.

Tefsir

Kadr kelimesi sözlükte “güç, hüküm, değer, şeref” gibi anlamlara gelir. Özellikle Kur’an’ın bu gecede indirilmesinin geceyi şereflendirdiğini ve kadrini yücelttiğini ifade etmek üzere ona bu isim verilmiştir.

Bu sûre inmeden önce gecenin böyle bir ismi yoktu.

Duhân sûresinde, “Biz onu mübarek bir gecede indirdik” (44/3) buyurularak bu gecenin bereketli, hayırlı, uğurlu, önemli ve kutsal bir gece olduğu açıkça ifade edilmiştir.

Sûrenin ilk âyetinde Kur’an’ın bu gecede, Bakara sûresinde de (2/185) ramazan ayında indirildiği belirtilmiştir.

Buna göre Kadir gecesinin ramazan ayı içerisinde olduğu açıktır; ramazanın hangi gecesine denk geldiği konusunda farklı görüşler vardır. Bununla birlikte, Buhârî ve Müslim’in kaydettiği, Hz. Âişe’ye isnad edilen, Alak sûresinde naklettimiz bir hadiste Hz. Peygamber’e ilk vahyin Ramazan’ın 27. gecesinde geldiği bildirilmiş; bu sebeple Kadir gecesinin Ramazan’ın 27. gecesi olduğu yönünde genel bir kanaat oluşmuştur. Bazı rivayetlere göre Kur’an bu ayın son on günü içinde inmeye başlamıştır (Kurtubî, XVI, 124). Kadir gecesinin kesin olarak bildirilmemesi, insanların o gecede kazanacakları sevaplara güvenip diğer zamanlarda kulluk görevlerini ihmal etmelerini önlemek gibi bazı sebep ve hikmetlerle açıklanmıştır.

Müfessirler, “Biz onu Kadir gecesinde indirdik” diye çevirdiğimiz 1. âyetteki “o” zamiriyle Kur’an’ın kastedildiği konusunda ittifak etmişlerdir (bk. Taberî, XXX, 166; Râzî, XXXII, 27; Şevkânî, V, 554). Kur’an’ın, zamirle anlaşılacak derecede apaçık bilinen, tanınan, şanı yüce bir kitap olduğunu göstermek için adının açıkça anılmadığı belirtilir. “Biz onu indirdik” ifadesinden, “tamamını indirdik” veya “indirmeye başladık” mânaları anlaşılabilir. Âlimlerin çoğu, âyette “peyderpey indirdik” anlamındaki nezzelnâ yerine “indirdik” anlamındaki enzelnâ fiilinin kullanılmasını gerekçe göstererek burada Kur’an’ın tamamının ulûhiyyet makamından dünya semasına indirilmesinin söz konusu edildiğini ileri sürmüşlerdir. Bazı âlimler ise bu âyetle doğrudan Hz. Peygamber’e gelen Alak sûresinin ilk âyetlerinin kastedildiği kanaatindedirler. Her iki yoruma göre de söz konusu zaman diliminin Kur’an-ı Kerîm’in indirilişine sahne olduğu ve bu olayla büyük bir değer kazandığı için bu sûrede ona “leyletü’l-Kadr” denilmiştir (M. Sait Özervarlı, “Kadr Sûresi”, DİA, XXIV, 140-141).

“Bilir misin nedir Kadir gecesi?” meâlindeki 2. âyete cevap veren sonraki âyetlerde onun tarihinin açıklanması yerine bu gecenin önemi, insanlar için hayır ve bereketi üzerinde durulmuştur. Duhân sûresinde de Kur’an’ın “mübarek bir gecede” indirildiği belirtilerek hüküm ve hikmet içeren bütün işlerin bu gecede ayrıldığı, belirlendiği ifade edilir (Duhân 44/3-4).

Müfessirlerin bir kısmı, Kadir gecesinin bin aydan hayırlı olduğunu bildiren 3. âyeti hakiki mânasında anlayarak bu gecede yapılan ibadet ve hayırların, içinde Kadir gecesinin bulunmadığı bin ayda yapılanlardan daha çok sevap getireceğini belirtirler. Başka bir yoruma göre buradaki bin sayısı çokluktan kinayedir. Nitekim birçok dilde olduğu gibi Arapça’da da bin sayısı büyük çoklukları anlatmak için kullanılmaktadır. Şu halde bu âyette Kadir gecesinde yapılan ibadet ve iyiliklerin diğer bütün zamanlarda yapılanlardan daha çok sevap getireceği ifade edilmiş olmaktadır (Şevkânî, V, 555; İbn Âşûr, XXX, 459).

Kaynak: Kur'an Yolu Tefsiri Cilt:5 Sayfa: 658-659

Sevgi ve Merhamet

Her an zihnimizden bazı düşünceler, bazı görüntüler geçiyor. Bu anda yazmakta olduğum cümlelerden başka şeyler de düşünüyorum: Bazı şeyler canlanıyor gözümde. Büyük ihtimalle sizin de zihninizden geçen düşünceler var.

Zihnimizi durdurmamız imkânsız. İmkânsız kelimesini kullanmamalıydım. Zihni belirli bir süre durdurabilmenin mümkün olduğunu da duymuyor değiliz. Örneğin tam huşu ile kılınan namazda çevreden etkilenmeyebiliriz. Meditasyon denen, ne olduğunu pek anlayamadığım durumlarda da böyle zihni durdurma oluyormuş. Biz genel durumdan söz ediyoruz. Genellikle zihin bir ırmak gibi akar dururmuş.

Bazı yazılar ırmağımızı bulandırır. Akışı değiştirir; ama suyu ters akıtamaz kimse.

Pazar yazılarımda zihninizi çelmek istemem. Irmağınız yine tabii akışında olsun. Başka deyişle herkes zihninden geçenleri dinlerken benim yaptığım alıntılara da göz atıversin. Bu seferki alıntılar yurt dışında çıkan gazetelerin yazarlarından:

“Bu hafta elime geçen harika bir yazıyı sizinle paylaşmak istiyorum. Bugün sevgimi herkese, dünya'ya, evren'e, güneş'e ay'a yıldız'lara tüm canlı'lara bilinçlere yolluyorum ve aynı şekilde çoğalarak bana döneceğinin farkındayım.” (Özden Bayraktar, Farkındayım Haber (Londra))

“Modern dünyanın insanları olarak bizlerin yaşadıkları kaosun temelinde Yüce Peygamberimiz’i kendimize örnek almamamız yatmaktadır. Birbirimize hep kem gözle bakıyoruz. En ufak bir sürtüşmede kavga ediyoruz. Sabrı ve merhameti kendimizden uzak tutuyoruz. Kibrin ve riyanın, zulmün ve şehvetin esiri haline geliyoruz. Bu sebeple etrafımızda ışık yerine karanlık halkalar oluşuyor.” [Ahmet Hraloğlu, Merhamet Peygamberi, Gündem (Batı Trakya)]

“Öfke, aklın önüne geçerse, dengeli davranış engellenir elbet. Birbirinizi, nedensiz sürtüşmelerin içinde bulursunuz; yıpratırsınız, yıpranırsınız. Ama öfkesizlik duyarsızlığın ta kendisidir. Duyarlılık; kendisinde, çevresinde olup bitenleri algılayıp değerlendirmenin giriş kapısıdır. Duyarlıkları doğru değerlendirebilmek için usa başvurmak gerekmiyor mu?” [Osman Bolulu, Lütfen biraz öfkelenir misiniz? Bizim Anadolu, (Kuzey Amerika)]

Sevgi, merhamet, öfke kavramlarına işaret etmek için böyle alıntılara gerek yoktu belki; ama ırmağınızdaki suyun daha gür akmasını sağlamak için böyle alıntı yapıyorum. İçtenlikle düşünelim:

Bu kavramları yalnız benden duysaydınız zihninizden geçen cümleler, gözünüzde canlananlar böyle mi olurdu? Olmazdı tabi. Londra’da, Batı Trakya’da, Kuzey Amerika’da çıkan gazeteleri düşünmüşsünüzdür. Tanıyorsanız yazarlar da geçmiştir zihninizden. Bu arada şunu da belirteyim Bu yazarlardan yalnız Osman Bolulu’nun yazılarını önceden de okumuştum. Yanılmıyorsam bir defa da karşılaşmışlığımız var gibi.

Diğer yazarları ben de ilk kez okudum. Yazarın fikri önemlidir gerçi; ama şahsını da tanırsak yazılarını başka türlü değerlendiririz. (Bu son söylediğim ayrı bir çalışma konusu. Neymiş? Bir söz kimin söylediğine göre de değişik anlamlar kazanırmış.)

Sağlığımızı ihmal etmeyeceğiz. Beden ve ruh sağlığımıza dikkat edeceğiz. Olup bitenler karşısında tepkisiz kalmayacağız; ama öfkemize yenilmeyecek, sevgiyle ve merhametle yaklaşmasını bileceğiz.

Başiskele-Kocaeli, 10. 07. 2011

_______________________

Sabahattin Gencal, PazarGünlerine Özel SANDVİÇ/DENEMELERİM, Cinius Yayınları, İstanbul, 2020

"Basitlik en üst düzey gelişmişliktir." - Leonardo da Vinci

Sabahattin Gencal’ın Bugünkü Etkinliklerinden Bazıları

GÜNCE

MEDYADAN

MÜZİK

RESİM

VECİZE

ŞİİR

KİTAPLARDAN

MEKTUBÂT-Î RABBÂNÎ

___________________

Vücut Boyama (belly painting) Çalışması

Bu görsel bir tablodan ziyade, hamile bir kadının karnı üzerine yapılmış bir vücut boyama (belly painting) çalışmasıdır.

Görseldeki unsurlar ve tarz hakkında şunlar söylenebilir:

· Sanat Tarzı: Bu tür çalışmalar genellikle profesyonel makyaj sanatçıları veya hamilelik fotoğrafçılığı için özel çalışan illüstratörler tarafından yapılır. Belirli bir "klasik tablo" ressamına ait değildir; daha çok modern bir performans veya hatıra sanatı örneğidir.

· İçerik: Parlayan bir güneşin önünde, bir yaprak üzerinde uyuyan bebek figürü görülmektedir. Bu, yeni bir yaşamın doğuşunu ve huzuru simgeleyen popüler bir temadır.

· Kültürel Detaylar: Kadının üzerindeki kıyafet (mavi ve sarı çizgili kumaş) ve kollarındaki beyaz halka desenleri, Batı Afrika (özellikle Gana veya Nijerya) kültürüne ait motifleri ve geleneksel dokumaları (Kente benzeri) anımsatmaktadır.

Eğer bu görseli bir kitap veya makale çalışmanızda kullanmayı düşünüyorsanız, anonim bir dijital fotoğraf veya stok görsel olma ihtimali yüksektir.

Bu görselin sembolik anlamı üzerine kısa bir metin veya şiirsel bir değerlendirme yazmamı ister misiniz?

Bu etkileyici görsel, sadece bir vücut boyama çalışması değil; aynı zamanda yaşamın kutsallığını, doğanın döngüsünü ve umudu temsil eden güçlü bir sembolizmdir.

İşte bu görselin derinliğine dair hazırladığım kısa ve öz bir değerlendirme metni:

Güneşin Kalbindeki Yaşam: Bir Doğuş Senfonisi

Bu çalışma, insan bedenini bir tuvale dönüştürerek "yaşamın merkezi" olan anne karnını, evrenin merkezi olan güneşle birleştiriyor.

Altın Sarısı Güneş: Arkadaki devasa güneş, sadece bir ışık kaynağı değil; yaşam enerjisinin, bilgeliğin ve sonsuzluğun simgesidir. Bebeğin bu ışığın tam önünde uyuması, onun dünyaya "aydınlık" getirecek bir müjde olduğunu fısıldar.
Yeşil Yaprak ve Toprak: Bebeğin üzerinde uyuduğu dev yaprak, doğanın koruyucu kucağını temsil eder. İnsan ile doğa arasındaki kopmaz bağı; yaşamın köklerinin toprağa, dallarının ise göğe (geleceğe) uzandığını hatırlatır.
Kültürel Dokunuş: Kadının üzerindeki geleneksel motifler ve kollarındaki beyaz halkalar, bu modern sanatı köklü bir geçmişle bağlar. Bu, bireysel bir doğumun ötesinde, bir soyun devamlılığını ve toplumsal bir mirasın taşınmasını simgeler.
Huzur ve Teslimiyet: Bebeğin huzurlu uykusu, dış dünyanın tüm gürültüsüne rağmen ana rahminin sunduğu o eşsiz güven duygusunu ve saf masumiyeti yansıtır.

Bu metni, üzerinde çalıştığınız bir yazıda giriş bölümü olarak kullanabilir veya bu görsel için bir "Güne Not" yazısı olarak değerlendirebilirsiniz.

O hayat ağacının en taze dalı,

Güneşin bağrında uykuda şimdi.

Sanki bir yaprağın ipekten şalı,

Sessiz bir duanın yankısı gibi.

Dünya dışarıda kalsın, gürültü dinsin,

Bu karın bir mabet, bu can bir nefes.

Gökten rahmet yağsın, huzurlar insin,

Şefkatle örülsün kurulan kafes.

Yarın doğacak o, umut elinde,

Toprağın bereket müjdesi gibi.

Bir sevda türküsü olsun dilinde,

Evrenin en masum mucizesi gibi.