Bize Durmak Yaraşmaz

 

Yazmak bir sorumluluktur. Hele de o yazıyı paylaşmak…

Tepki çekersen, eyvallah dersin. Ama etkilersen… Güzel, iyi, doğru ve yararlı etki edersen sevap kapısını açmış olursun. Bir de aksi olursa, yandım Allah…

Yanmamak ve vahlanmamak için büyük yazarlar okuyucuyu etkilemeye hele de yönlendirmeye çalışmaz. Onlar öğretmen gibidir. Yazar, yetenekleri ortaya çıkartmak ve okuyucuya aklını kendisinin kullanması konularında dolaylı olarak yardım elini uzatır. Ama elinin tutulmasında ısrarcı olmaz…

Bunu bile bile okuyucuya, niyet iyi olsa da bilgi yüklemek hele de bunu nasıl kullanacağı konusunda yönlendirme yapmak? Affedilir bir durum değil. Bunun için yok okuyucumuz cahildir, yok okuyucumuz ilgisizdir, okuyucumuz düşüncesizdir vb. gibi bahaneler uydurmak hatadır. Hatadır demek de az gelir, katmerli düşüncesizliktir.

Biz bazen böylesi hatalara da düşüyoruz. Başka hatalara da… Onun için bazen yazmıyoruz. Yazanlar var zaten. Bu durumda bize yazmak farz değil diyebiliriz. Ama bugünlerde birçok uzmanımız nedense sus pus oldu. Bize de yazmak farz-ı kifâye artık diyerek geçiyoruz klavyenin başına.

Bir kitap yazmak, hele de planlamışsan kolay ama her gün yazmak. Herkesin harcı değil. Evet, günce yazmıyoruz belki ama gündemlerden kesitler olsun olmalı yazımızda. Dünden farklı olmalı en azından. Ben, ilkelerime bağlı olduğumdan mı inadımdan mı bilmiyorum suni gündemlere takılmadan birçok yazı yazdım. Yazmaz olsaydım demeyeceğim. Ama inşallah bundan böyle yazı gibi yazı yazmaya çalışacağım.

Bugün 30 Haziran 2026 Salı. Saat 11.05

“Uluslararası nizam hamlelerin yalnızca masa üzerinde yapılmadığı bir durum ortaya çıkmıştır. Gözü dönmüş şer odaklarının gizli ajandaları ortaya çıkmaktadır. Bölgenin göğsüne hançer gibi saplanmış Siyonist odak, barışa engel olmaktadır ve çıkar sağlamaya çalışmaktadır. Barış iklimini baltalamak isteyen ajanlar sahnede. Ateşkes mülahazaları baltalanıyor. Bugün küresel güvenlik sahnesinde perdeler araladığında kanlı bir zincir ortaya çıkmaktadır. Karadeniz’de sulh sağlanmamış, Orta Doğu’da savaşlar sürmektedir.

NATO, Türkiye için ne bir biat senedi ne de kayıtsız şartsız boyun eğilecek bir emir komuta merkezidir. Ankara merkezli istikbal ve milli beka ufkumuz, kaynağını dışarıdan alan tüm ittifakların üzerindedir. NATO, güvenlik ihtiyaçlarının ve savunma zaruretlerinin doğurduğu bir ittifaktır. Bu ittifakın varlık sebebi; karşılıklı saygı, eşit muamele, hakkaniyetli yük paylaşımı ve tehdit algısında dürüstlüktür.

Bir ordunun topu kadar tabibi, tüfeği kadar tıbbı, zırhı kadar sıhhiyesi de o ordunun şanındandır, caydırıcılığındandır. Askeri hastanelerin yeniden yapılandırılması, Gülhane ruhunun çağın modern ihtiyaçlarına göre yeniden ihyası ve harp cerrahisinin güçlendirilmesini tekraren ifade ediyorum; milli beka meselesidir.” (MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, partisinin grup toplantısındaki konuşmasından)

Benim yazılarıma tıklıyorlar ama takmıyorlar.  İnşallah Bahçeli’nin konuşmasına hiç olmazsa bu kez kulak verenler olur da… Her zaman söyledik ve yazdık eylem olmadıktan sonra duygu ve düşünceler boşunadır. Boşuna olmaları bir yana hepsi yük oluyor ve taze duygu ve düşünceleri engelliyorlar.

“İsmailağa cemaati yasadışı tekâmül ve ihtisâs medreselerinde sözde dini eğitim alan 350 öğrenciye yönelik icazet (mezuniyet) töreni düzenledi. Söz konusu törene; Suriye Evkaf (Vakıflar) Bakanı Ebulhayr Şükrî, Şam Müftüsü Şeyh Abdülfettah el-Bizm ve Halep Müftüsü İbrahim Şaşu katıldı. Cemaat Suriye’de cihatçı HTŞ hükümetiyle iyi ilişkilere girişirken, Suriye’de medrese kurmak için de izin almıştı.

“İsmailağa cemaati yasadışı tekâmül ve ihtisâs medreselerinde sözde dini eğitim alan 350 öğrenciye yönelik önceki gün icazet (mezuniyet) töreni düzenledi. Tören, İstanbul Fatih Camisi’nde gerçekleştirildi. Törene binlerce kişi katılırken, yurtdışından da dikkat çeken isimler geldi. İslam Âlimleri Vakfı (İAV) Başkanı Prof. Dr. Nüsretullah Hacımüftüoğlu, Uluslararası Müslüman Âlimler Derneği (UMAD) Başkanı Abdulvahap Ekinci, Hizbullah’a yakınlığı ile bilinen Medrese Âlimleri Vakfı (MEDAV) Başkanı Tayyip Elçi törende yer aldı. UMAD Başkanı Ekinci ile MEDAV Başkanı Elçi aynı zamanda İAV’ın da yönetim kurulunda bulunuyor.” (30.06.2026, Aytunç Ürkmez)

“Yasadışı” kelimesini okuyabildiniz mi?

Namık Kemal'in Feryadını tekrarlasam yanlış anlaşılır mıyım?

"Vatanın bağrına düşman dayamış hançerini; / Yok mudur kurtaracak baht-ı kara mâderini?"

Yanlış anlaşılmayı da hiç mi hiç istemem onun için düşmana işaret eden Bahçeli’nin  “Bölgenin göğsüne hançer gibi saplanmış Siyonist odak, barışa engel olmaktadır ve çıkar sağlamaya çalışmaktadır. Barış iklimini baltalamak isteyen ajanlar sahnede…” sözlerini tekrar yazıyorum. Birbirinden 180 derece faklı konuşmalara yer vermezdim ama nedense bugün ilk defa olarak Bahçeli’nin konuşmasına yer vermiş oldum. Konuşmasının sözde kalmamasını diliyorum ama yorum yapamıyorum. Çünkü Bahçeli gibilerin şifrelerini bilemiyorum. Şifreleri öğrenmemle unutmam bir oluyor. Hem sık sık da şifre değiştiriyorlar doğal olarak.

“Bakan Tekin, TBMM'deki bütçe görüşmeleri sırasında ve çeşitli basın açıklamalarında bu konudaki tutumunu şu şekilde ifade etmiştir:

Sivil Toplum Kuruluşu Vurgusu: Bakan Tekin, eğitim alanında sivil toplum kuruluşlarıyla (STK) protokol imzaladıklarını savunarak bu kurumları "çocukların dağa çıkmasını engelleyen yapılar" olarak nitelendirmiştir.

Protokol Sayısı: Çeşitli sivil toplum örgütleriyle yürürlükte olan yüzlerce MEB protokolü bulunduğunu belirtmiştir.

Medreselerle İlgili Ayrım: Bakanlığın müfredatı veya resmi kurum protokolleri dışında, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri başta olmak üzere basına yansıyan icazet törenleri ve kaçak medrese faaliyetlerinin Millî Eğitim Bakanlığı'nın bilgisi ve onayı dışında gerçekleştiği ifade edilmiştir. Türkiye'de resmi eğitim statüsü bulunmayan bu medreselerin denetiminin doğrudan bakanlığın uhdesinde olmadığı vurgulanmaktadır.” (Google)

“Türkiye'de Tevhid-i Tedrisat Kanunu gereğince medrese eğitimi vermek kanunen yasa dışıdır ve eğitim verme yetkisi yalnızca devlet kurumlarına aittir. Muhalefet partileri ve sivil toplum kuruluşları, denetimsiz kalan bu yapıların cumhuriyet ilkelerine ve laik eğitim sistemine aykırı olduğunu belirterek MEB'i sert bir şekilde eleştirmektedir.”

Cemaat Medreseleri konusu kapanır gibiydi ama tekrar gündem oldu. Verdikleri eğitimin ne olduğunu bilmiyorum ama değil mi ki “yasadışı” gereği yapılmalıdır. Çünkü bu ileride kangren olabilecek bir yara gibidir. Yargımız şafak operasyonlarıyla asıl gündemleri unutturuyor. Bir gün de yatsı operasyonları olur mu dersiniz?

Bugün ne oldu bana. Büyük büyük laflar etmekteyim. Bahçeli’yi hatırlatırcasına “Bölgenin göğsüne saplanan hançerlerin kimler tarafından hazırlandığını merak etmekteyim. Bazıları Siyonistlerin İngiltere’yi bile sollayarak   haltlar işlediklerini ima etmektedir. Siz buna ne dersiniz. İçimizde bunlarla iş birliği içinde olanlar çıkıyor mu?

Sorular havada kalınca tedirgin oluyor insan. Neye inanacağımız konusunda şaşkınlık içindeyiz.

“Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in sözlerinin ardından “gerici eğitim” tartışması sürerken cemaat ve tarikatların çok sayıda medresesi bulunuyor. Medreseler kanunen yasak olsa da bir denetleyen yok. Kaçak olarak faaliyette olan medreselerin bazılarında “hocalar” Diyanet tarafından belirleniyor. Hatta ödenekleri bile Diyanet’ten karşılanıyor. Binlerce çocuk, bu yapıların kıskacında karanlığa hapsediliyor.” (Birgün, 21.12.2023)

Yukarıdaki gibi haberler okuyunca ne yapacağımızı bilemiyoruz. Olan biteni anlayamıyoruz.

Sonra korku dağlarından bir ses yankılanıyor: “Haddini bil. Sen kim oluyorsun da…”

Yankılanan ses ürpertici. Kötü bir şey oldu olacak gibi endişeli oluyor insan. Bu sese cevap vermeye yürek ister. İçimizden diyoruz ki, “Ey yılan, sen bin yaşa, yeter ki bana dokunma…”

Okuyucularımızı tedirgin mi ettim. Bulaşıcı bu tedirginlik. Ya, bazıları gibi yandaşlarından başka hiç kimsenin yazısını okumayacaksın ya da…

Elbette dayanacağız. Göğsümüz tunç siperi olacak… tabii Onuncu Yıl Marşı da hatırlanacak:

Örnektir milletlere açtığımız yeni iz;
İmtiyazsız, sınıfsız kaynaşmış bir kütleyiz;
Uyduk görüşte bilgiye, gidişte ülkeye biz;
Tersine dönse dünya yolumuzdan dönmeyiz.

Türk'üz Cumhuriyet'in göğsümüz tunç siperi,
Türk'e durmak yaraşmaz, Türk önde Türk ileri.

Son cümleyi de bir zahmet okuyucularımız yazıversin:

 “…………………………………………………”

 

Sabahattin Gencal, İstanbul, 30. 06. 2026

Sen, Bu Geceden Çarukları Koy Suya

 

 

Kız Fadime duydun mu yine hamsi çıkayı      

Mübareğün kokusi yüreğimi yakayı      

…      

Yarun sabah erkenden gideceğum hamsiya      

Sen, bu geceden çarukları koy suya      

 

Ortalık öyle toz duman ki göz gözü görmüyor. Öyle bir sis var ki, Alayısa sisi hafif kalır. İki adım önümüzü göremediğimiz gibi, sözleri bile duymuyoruz, anlamıyoruz. Anladığımızı sandığımızı da yanlış anlıyoruz. Anladığım kadarıyla “yine seçim kanunları çıkayı”. Her zaman olduğu gibi “yüreğimi yakayı” Duydunuz değil mi?

Sisler kalkmadan, mahkemeler sonuçlanmadan seçimlere gidiyoruz. Onun için “çarukları” bu geceden suya koyunuz.

Hamsi Marşı’nın, yarısı doğru yarısı yanlış aklımda kalan birkaç dizesiyle başladık. Demokrasinin olmazsa olmazı seçimlerden söz ederken fonda böyle oynak bir müzik mi olmalıydı. Değil; ama bu gidişle “oynatmamıza” az kaldı.

Yazımızın kapalı olduğunu söylemeyin sakın. Bu kapalı havalarda daha açık nasıl yazabilirdim? Bizim âlimlerimiz “sükût orucu” tutarken bizim gibilerin yazması ne derece doğru? Bilmiyorum, bilemiyorum. Âlimlerimize küçük bir sitemle sadede gelelim: Siz, sükût orucu değil, ölüm orucu tutuyorsunuz. Bugün konuşmazsanız, artık hiçbir zaman konuşmaya hakkınız olmadığını unutmayınız.

Rahmetli eşim derdi ki “Senin yazılarının anlaşılabilmesi için sen de okuyucuyla buluşmalı ve tek tek açıklama yapmalısın.” Valla, çok doğru söylerdi. Şimdi tek tek değil de kısaca açıklayayım:

 “Çarık” giymemişsinizdir; ama duymuşsunuzdur. Bir nevi ayakkabıdır. Benim doğduğum yıllarda (yani bundan 75 sene öncesinde) çarık giyilirdi. Ben çarık giyenleri gördüm. Ancak biz, kara lastik devrini yaşadık. Sonra çapula, sonra da ayakkabı. Uzatmayalım.

Çarıkların niçin suya konulmasını istiyor Temel? Çünkü çarıklar kurudu mu, zor giyiliyor ve ayakları vuruyor, yara ediyor. Su da yumuşuyor. Biz bu yumuşamaya “analis” derdik. Bugün analiz kavramını ezberliyoruz; ama bir kez olsun bir konuyu analizi yapmıyoruz. Sentez meselesini ise hiç bilmiyoruz.

Genelleme yapmam doğru olmadı kimyacılarımız bu konuları çok iyi bilir. Ben, ben ve benim gibilerden söz ettim. Kimya demişken, kimyacılara bir ricada bulunmak aklıma geldi. “Ne olur, sosyologlarımızın, psikologlarımızın, hukukçularımızın, ekonomistlerimizin, eğitimcilerimizin yapmadığı analizleri siz yapıverin ki birazcık olsun aydınlanalım.”

Çarık analisinden başladık, bakın nereye geldik. Bir kişi tanımıştım, her olumsuz bir şey diyeceği zaman, hiç kimseyi kırmamak için “Ben kendime söylüyorum.” derdi. Ben de kendime söylüyorum. Beynimiz, kullanılmaya kullanılmaya kurudu. Bazılarının istediği kalıplara büründü. Gelin analiz ve sentez yöntemlerine kafa yoralım ve de kendi aklımızı kullanalım. Kendi aklımızı kullanalım ki hiç kimse bizi “çantada keklik” görmesin.

 

Unutmadan, yukarıda geçen Alayısa’nın bizim yaylanın adı olduğunu ekleyeyim.

Eyy, yurttaşlarım, duydunuz mu? Yine sandıklar çıkıyor. Sandıklara aklımızı koyalım.

Boşuna sesleniyorum galiba? Sakalım yok ki sözüm dinlensin. Bir ara sakal bıraktım. Artık sözüm dinlenir demeye kalmadan doktorlarım sakalımı kestiler. Sağlık olsun yeter ki sözüm, nefesim kesilmesin.

 Bazıları, kapalı ve anlaşılmayan yazılarda hikmet olduğunu söyler. Bakalım göreceğiz.

 

Çekmeköy-İstanbul, 3 Aralık 2017

   _______________________

Sabahattin Gencal, KitaplaraSığdırılamayan FARKLI YAZILAR, Cinius Yayınları, İstanbul, 2020

Sardinya Duvar Resmi

 

"sardinia-223377_1280.jpg" dosyasında yer alan bu mural, Sardinya'nın Orgosolo kasabasında bulunan ünlü duvar resimlerinden biridir.

Orgosolo, 1960'ların sonlarından bu yana duvarlarına resmedilen yüzlerce mural ile "açık hava müzesi" olarak tanınan bir yerdir. Bu resimlerin çoğu, yerel bir sanat öğretmeni olan Francesco Del Casino ve onun öğrencileri tarafından yapılmıştır. 1970'li ve 80'li yıllarda Del Casino, kasabadaki gençlerle birlikte çalışarak sosyal ve politik mesajlar içeren, aynı zamanda Sardinya'nın geleneksel kırsal yaşamını, kadınların günlük hayattaki rollerini ve kültürel mücadelelerini anlatan pek çok esere imza atmıştır.

Orgosolo'daki bu duvar resimleri genel olarak toplumsal bir hafıza oluşturmak, protesto etmek ve kültürel değerleri korumak amacıyla yapıldığından, genellikle belirli bir tek sanatçıya değil, dönemin toplumsal ruhuna ve bu kolektif çabaya atfedilir.

Rabbani'nin Mektupları- 118

  

İmam-ı Rabbani Hazretleri'nin Molla Kasım Ali Bedahşi'ye yazdığı 118. Mektup'un sistematik özeti aşağıdadır:

Mektubun Temel Konusu

Mektubun ana teması, "Ehlullah" (Allah dostları ve evliya) sınıfına mensup kişilere dil uzatan veya onlara itiraz eden toplulukların manevi ziyanı ve karşılaşabilecekleri tehlikelerdir.

Sistematik Özet

1.   Giriş ve Bağlam:

o    Mektup, İmam-ı Rabbani tarafından talebelerinden Molla Kasım Ali'ye hitaben yazılmıştır.

2.   İlahi Adalet ve Sorumluluk:

o    Fussilet Suresi 46. ayet (Kim iyi amel işlerse kendi lehine, kötü amel işlerse kendi aleyhinedir) referans gösterilerek, herkesin kendi amellerinden sorumlu olduğu ve başkalarına (özellikle Allah dostlarına) yönelik kötü niyetli tutumların kişinin kendi zararına sonuçlanacağı vurgulanmıştır.

3.   Hâce Abdullah Ansarî'nin Yaklaşımı:

o    Hâce Abdullah Ansarî’nin "İlâhi, birini helak etmek dilersen, aleyhimize düşür" duası aktarılarak, bir topluluğun helak olmasının en büyük sebeplerinden birinin, Allah'ın sevdiklerine (evliyaya) karşı düşmanlık beslemek ve onlara itiraz etmek olduğu belirtilmiştir.

4.   Uyarı ve Dua:

o    İmam-ı Rabbani, bu tür bir davranışın (evliyayı inkâr etmenin ve dervişlere dil uzatmanın) iman açısından büyük bir tehlike arz ettiğini belirterek, Müslümanların bu tür yanlış tutumlardan korunması için dua ederek mektubu nihayete erdirmektedir.

Sonuç:

Mektup, kâmil kişilere ve Allah yolunda olan dervişlere karşı dil uzatmanın, kişinin manevi hayatını ve imanını tehlikeye atan, kişiyi helakete sürükleyen ciddi bir hata olduğu hususunda uyarıcı bir nitelik taşımaktadır.

 

Disiplin (Talim ve Terbiye)

                           

        ﴾ 79 ﴿ Talim ve terbiye [Disiplin] hayvan doğasını insan tabiatına doğru değişikliğe uğratır. ﴾16-s. 32﴿

        ﴾ 80 ﴿ Eğitimden geçmemiş insan kaba, talim terbiye görmemiş insan serkeştir. Talim terbiyenin ihmali eğitim öğretimin ihmalinden daha büyük bir kötülüktür, çünkü bu sonuncusu daha sonra hayat içerisinde telafi edilebilir, fakat serkeşlik (kanun kural tanımazlık) giderilemez ve talim terbiyede yapılan yanlışlık hiçbir zaman tamir edilemez. ﴾33- EÜ, s. 35﴿

 ________________________

SabahattinGencal, (Derleyip Düzenleyerek Sunan),Immanuel Kant’ın Sözleri, Cinius Yayınları,İstanbul, 2024

Bach ve Itri

 

BİS KLASİK MÜZİK KONSERLERİ | BACH'TAN ITRİ'YE

Evinizin konforunda, tadına doyum olmaz konserler! BİS Başlıyor! Şimdi🔔 Abone Ol!    / habitattv   Bildirimleri Aç! Beğen! Paylaş! Batı ve Doğu medeniyetlerinin temsilcileri olan iki büyük müzik insanı yaşamları ve eserleriyle aynı sahnede: Bach ve Itri, Şişli Cemal Candaş Kent Kültür Merkezi’ndeki Konserde buluşuyor. Evrensel müziğin habitat’ında izleyin. #klasikmüzik #bach #osmanlı 🎥 yeni bir keşfe ne dersin? : https://www.youtube.com/@habitatTV/vi...

İnceldiğim Yerden Dünya Geçer

 

İnceldiğim Yerden Dünya Geçer | Bir Ahmet Gencal Şiiri | Şiir Dinletisi

“İnceldiğim Yerden Dünya Geçer” Bir insanın kendi iç dünyasından yola çıkarak hayatı, yalnızlığı, zamanı, toplumu ve insanın incelen yanlarını sorguladığı bir şiir… Bazen göz yorulmaz sadece; bakış yorulur. Bazen beden değil, insanın içindeki dünya incelir. Bu şiirde; insanın kırılganlığı, yalnızlığın öğrettikleri, toplumun değişen yüzü ve hakikati arama yolculuğu anlatılıyor. Bir göz damlasından başlayan yolculuk; insanın kendisine, çevresine ve zamana tuttuğu derin bir aynaya dönüşüyor. Şiir dinletisi olarak hazırlanan bu eseri sizlerle paylaşmaktan mutluluk duyuyorum. Şiir: Ahmet Gencal Bu şiir; Sabahattin Gencal'ın "Her Şey Güzel ve Okunaklı Olmalı" başlıklı blog yazısından ilham alınarak yazılmıştır. https://gencalsabahatti.blogspot.com/... Düşüncelerinizi ve hissettirdiklerini yorumlarda paylaşabilirsiniz.

Prof. Dr. Mehmet Okuyan'dan Vecize

 

                                                   Prof. Dr. Mehmet Okuyan - Vecize

"Her Şey Güzel ve Okunaklı Olmalı"

 

Bugün göz muayenesi için hastaneye gittim. Dolayısıyla odamdan bir kere daha çıkmış oldum. Bu son aylarda hep öyle oluyor. Ya bir arkadaşla buluşmak için ya da hastaneye gitmek için evden çıkabiliyorum. Şikâyet gibi olmaz inşallah. Allah’a hamd olsun, nice çaresizler var...

Odamda kaldığım zamanlarda internette dolaşarak, yazılı ve görsel medyaya ve sosyal medyaya göz atarak günlük notlarımı yazardım. Dışarı çıkınca da gözlemlerimi aktarırdım.

İnsanlara öylesine bakarak gözlem yapılmaz ki… Gördüklerimi kameraya kaydetmiş olsaydım ve sizinle paylaşsaydım bu gözlem mi olurdu? Olmazdı tabii, değil mi? Bu notu özellikle yazıyorum. Bazıları sözde gözlemlerini yazıyorlar her gün. Onlara aldanmayalım.  Onlar benim öğrencilerim kadar bile gözlem yapamıyorlar. Bırakın yapamamayı gözlem nedir onu bile bilmiyorlar. (1) “Kızım sana diyorum gelinim sen işit.” Değerli okuyucum size de hatırlatmış oluyorum.

Öğretmenliği bırakalı çeyrek asrı geçtiği halde hâlâ öğretmencilik oynamama kızıyorum.

*

Benden soracak olursanız, kısaca anlatayım:

Göz yaşı verdi bana doktor. Özel hayatımla ve toplumumuzla ilgili olarak yani hali pür melalimize çok ağladığım için herhalde... Gözlerde yaş kalmayınca böyle suni göz yaşı…

Sol gözümde iltihaplanma var. Bir antibiyotikli damla verdi. Üç hafta sonra düzelir. Zaman zaman böyle oluyor sol gözüm. Doktor dikkat etmemiz gerektiğini söyledi kortizonlu değil antibiyotikli damla. Kortizonlu olursa yeniden mutlak butlan mı olur?

Göz sinirlerimde beklenmeyen bir incelme var. Nedenini sormaya akıl edemedim. O anda kendi kendime içimden “Ey doktorum, benim her yerim inceldi…” diyordum. Demek ki insan aynı anda iki şey düşünmemeli. Bu da inceldi, şu da inceldi diye düşünmeseydik, en azından nedenini sorardık. Elli defa söyledim hatta yazdım da biz sormasını da sorgulamasını da bilmiyoruz. İnsana demezler mi önce kendin bir örnek ol bakalım.

Bu incelme meselesi çok su götürür.(2) Ta küçüklükten beri çok hassastım. Ama şimdi? Eşimin rahmetli olmasından beri yani on senedir yalnız kala kala hassasiyetim arttı. Öyle ki bir kelime, bir bakış bir nakış bile içimi titretiyor. Bu titremeler enerjiye dönüştürülemez tabii ama şiire dönüştürülebilir mi? Oğlum Ahmet’in yeteneği bende olsa var ya şiir olup taşardım.

İşte ben böyleyim. Doktor diyor ki göz sinirleri inceldi. Ben bunun derdine düşeceğine bakın ne kelâmlar ediyorum. Olmaz. Bu beden bize emanet. Bu emanete azami özeni göstereceğiz ki yönetme emanetini verdiğimiz kişilere uyarıda bulunabilelim. Sen emanete dikkat etme. Başkasından iste. Doğrusu bizde hep böyle oluyor.

İncelmekten mi söz ediyorduk. Bir türlü “İnceldiği yerden kopsun.”(3) diyemiyorum. Siz diyebiliyor musunuz?

Bir değerli arkadaşım, benim bu şişman ve de hassas durumumu görünce zayıflamam için perhiz ve yürüyüş tavsiye etti. “Ölümüne yürü.” dedi. Zaman zaman bu tavsiyeyi hatırlarım ama riskleri göze alamıyorum. Malum pandemiden sonra bir de kalp ritmi var bende. Allah’a hamd olsun iyiyim ama kalp ritmini bozacak bir adım atamayız. Veya ritimsizler arasında bulunamayız. Kısacası doğduğum yörenin bir ifadesiyle fufuka⁴ olup çıktık.

Değerli okurlarım, böyle zayıf taraflarımı anlattığıma bakıp zayıf taraflarınızı anlatmayın. Ebu Hanife “Mezhebinizi bildirmeyin.” demiştir. Mezhebi bile... İnsanlar, dost bildiklerin dahil yarın zayıf tarafını kollar.

Bana gelince, çok tartışılacak bir anlayışa kapıldım gidiyorum. Montaigne, “Bir insanda bulunan haller bütün insanlarda da bulunabilir.” mealinde bir söz söylemiştir. Ben yarım asrı aşan bir zaman sürecinde böyle kendimden söz ederek insanı anlatmaya çalışıyorum. Ama bir türlü insanı tanıyamadık o başka. Yani…

Rahmetli eşim de “ben başka” deyişime takılırdı... Bırakın “başka” kelimesini kullanmayı “ben” bile dememiz bile doğru değil. Kıl kadar mesafe ile kibre düşeriz Allah korusun.

Göz doktorunun ne dediğini anlatmaya çalışırken bir hayat doktoru gibi reçete vermiş oluyorum. Biliyorsunuz reçetelerdeki doktor yazılarının nasıl olduğunu. Bizim bu yazımız da öyle mi oldu. Okunmuyor mu yoksa?

Yazımız güzel olsa da okunmuyor, çirkin olsa da okunmuyor. Bırakın yazımız esamemiz bile okunmuyor.

Sözümüz de yazımız da duruşumuz da vecahatımız da okunaklı olmalı.

Sabahattin Gencal, İstanbul, 29. 06. 2026

________________________

Gözlem, bir nesne, olay, olgu veya durumun özelliklerini, değişimlerini ve işleyişini, araçlı veya araçsız duyu organları yardımıyla sistematik olarak inceleme ve kaydetme sürecidir. Sadece "bakmak" değil, görüleni bilinçli bir zihinsel süzgeçten geçirerek anlamlandırma eylemidir.

Gözlemin nasıl yapıldığına ve temel özelliklerine dair ayrıntılar aşağıdadır:

Gözlem Nasıl Yapılır? (Süreç)

Gözlem süreci, rastgele bir bakıştan öte, planlı bir disiplini gerektirir:

1.               Amaç Belirleme: Gözlemin başlangıcında, "Neyi görmeyi hedefliyorum?" sorusuna yanıt aranır. Bir hipotezi test etmek veya bir durumu betimlemek için odak noktası seçilir.

2.               Planlama: Gözlemin ne zaman, nerede ve ne kadar süreyle yapılacağı belirlenir.

3.               Uygulama (Veri Toplama): Seçilen yöntemle (doğrudan veya dolaylı) veriler toplanır. Bu aşamada tarafsız kalmak esastır.

4.               Kaydetme: Gözlenen bilgiler, unutulmaması veya yorumlanmaması için anında not edilir, fotoğraf/video çekilir veya dijital ortama aktarılır.

5.               Analiz ve Raporlama: Elde edilen veriler, gözlemin başında belirlenen amaca göre değerlendirilir ve sonuçlar ortaya konur.

Gözlemin Temel Özellikleri

Bilimsel ve akademik bir disiplin olarak gözlem, şu temel niteliklere sahip olmalıdır:

·                     Amaçlılık: Gözlem, rastgele yapılan bir eylem değildir; belirli bir soruya yanıt aramak için yapılır.

·                     Planlı Olma: Gözlemin kapsamı, süresi ve yöntemi önceden tasarlanmıştır.

·                     Tarafsızlık (Objektiflik): Gözlemci, kişisel duygu ve düşüncelerini gözlem sürecine dahil etmemeli, durumu olduğu gibi, hiçbir ekleme veya çıkarma yapmadan aktarmalıdır.

·                     Süreklilik ve Tekrarlanabilirlik: Bir olgunun gerçek doğasını anlamak için tek seferlik değil, çeşitli zamanlarda ve koşullarda tekrarlanması, gözlemin güvenilirliğini artırır.

·                     Kayıt Altına Alma: Veriler, hafızaya güvenilmeden, mümkün olan en kısa sürede yazılı veya görsel olarak dökümante edilmelidir.

·                     Sistematik Olma: Gözlem, belirli bir düzen içinde yürütülür; örneğin, çevresel faktörlerden bireysel davranışlara kadar tüm değişkenler dikkate alınır.

Gözlem Türleri

Gözlem, yöntemsel olarak iki ana başlıkta incelenebilir:

1.               Doğrudan (Katılımsız/Katılımlı) Gözlem: Gözlemcinin bizzat ortamda bulunarak verileri topladığı yöntemdir. Katılımcı gözlemde, gözlemci grubun bir parçası haline gelir.

2.               Dolaylı Gözlem: Gözlemcinin olayı doğrudan görmek yerine, araçlar (kamera, sensör, raporlar) veya başka kişilerin aktarımları yoluyla bilgi edindiği yöntemdir.

Gözlem yeteneği, hem bilimsel araştırmaların hem de günlük yaşamda olayları doğru analiz etmenin temel taşıdır. Bir yazarın doğayı betimlemesiyle, bir fizikçinin atom altı parçacıkları izlemesi arasında amaç farkı olsa da, her ikisinin de dayandığı temel disiplin bu sistematik gözlem sürecidir.

    2.

    "Çok su götürmek" deyimi, bir konunun, bir olayın veya bir durumun tartışmaya çok açık olması, kesinlik içermemesi, farklı yorumlara neden olabilmesi ve üzerinde daha uzun süre konuşulması gerektiği durumlar için kullanılır.

Bir başka deyişle, bir mesele için "çok su götürür" diyorsanız, o meselenin herkes tarafından kabul edilen net bir cevabı olmadığını veya kolayca çözülemeyeceğini belirtiyorsunuzdur.

İşte bu deyimi anlamanızı sağlayacak bazı örnekler:

Günlük Hayattan Örnekler

·                     Proje Üzerine: "Bu projenin mevcut bütçeyle yetişebileceğini söylüyorsun ama bu konu çok su götürür; bence maliyetler beklenenden çok daha yüksek çıkacak."

o        (Açıklama: Projenin başarısı veya maliyeti konusunda kesinlik yok, tartışmalı ve riskli bir durum.)

·                     Bir Olayın Yorumlanması: "Onun istifasının arkasında sadece yorgunluk olduğunu iddia ediyorsun ama bence bu olay çok su götürür, perde arkasında çok daha farklı nedenler olabilir."

o        (Açıklama: Olayın tek bir basit sebebi olduğu fikri yeterli değil, konu daha derin ve farklı ihtimallere açık.)

·                     Hukuki veya Kurumsal Bir Karar: "Yönetim kurulunun aldığı bu yeni karar, çalışanlar arasında çok su götürür; sanırım sendikalar bu konuda ciddi itirazlarda bulunacaktır."

o        (Açıklama: Karar kesin olsa da sonuçları üzerinde çok fazla tartışma ve itiraz yaşanacağı belli.)

Deyimin Mantığı

Bu deyimi daha iyi kavramak için şu noktaları düşünebilirsiniz:

·                     Kesinlik yok: Bir şey "çok su götürüyorsa", o şey hamur gibidir; istenildiği gibi yoğurulabilir, yani herkes kendi bakış açısına göre farklı anlamlar yükleyebilir.

·                     Ucu açık: Tartışma bir noktada bitmez, aksine sürekli dallanıp budaklanır.

·                     Kullanım Alanı: Genellikle bir karar verilmeden önce, bir durum analiz edilirken veya geleceğe dair bir öngörüde bulunulurken kullanılır.

Özetle: Bir mesele için "bu çok su götürür" dediğinizde, "Bu konu göründüğü kadar basit değil, üzerinde çok daha fazla tartışılmalı ve farklı yorumlara gebe" demek istersiniz.

3.                

 "İnceldiği yerden kopsun" deyimi, bir sorunun veya belirsizliğin artık tahammül sınırlarını aştığı, çaba sarf etmenin anlamsızlaştığı ve kontrolü bırakarak sonucun kendiliğinden gelişmesine izin verme durumunu ifade eder.

Bu deyimi sistematik olarak şu başlıklar altında inceleyebiliriz:

1. Deyimin Anlamsal Çerçevesi

Bu deyim, bir durumun sürdürülebilirliğinin kalmadığını ifade eder. İplik veya ip örneğinden yola çıkılarak; bir şey ne kadar zorlanırsa zorlansın, en zayıf noktasından kopmaya mahkumdur. Kişi bu noktada artık durumu düzeltmek için uğraşmayı bırakır ve olayın doğal veya kaçınılmaz sonucuna (ister iyi ister kötü olsun) razı olur.

2. Psikolojik ve Durumsal Süreç

Deyimin arkasındaki psikolojik süreci şu adımlarla özetleyebiliriz:

·                     Tükenmişlik: Bir sorun üzerinde çok çaba harcanmış ancak sonuç alınamamıştır.

·                     Belirsizliğe Tahammülsüzlük: Sürekli gergin beklemek, sonucun kendisinden daha yorucu hale gelmiştir.

·                     Vazgeçiş (Teslimiyet): "Artık ne olursa olsun" noktasına varılmış, risk göze alınmıştır.

·                     Rahatlama: Kontrolü bırakmak, kişide geçici bir rahatlama ve özgürleşme hissi yaratır.

3. Örnek Kullanımlar

Durum	Deyimin Kullanımı
İş Hayatı	"Bu kadar ağır çalışma temposuna daha fazla dayanamayacağım. Patronla açıkça konuşacağım, incediği yerden kopsun; gerekirse işten ayrılırım."
İkili İlişkiler	"Aylar süren bu tartışmalar bizi bitirdi. Yarın akşam her şeyi dürüstçe konuşacağız, incediği yerden kopsun artık bu belirsizlikten bıktım."
Hukuki Süreç	"Dosyayı artık avukata devrettim, ne kadar sürerse sürsün. Daha fazla stres yapmayacağım, incediği yerden kopsun."

4. Deyimin Özeti

·                     Kritik nokta: Sorunun çözümü için harcanan enerjinin, sorunun yaratacağı zarardan daha fazla olduğu an.

·                     Temel duygu: Kararlılık, teslimiyet ve "tüm riskleri kabul etme" cesareti.

·                     Sonuç: Bir sonuca varma isteği, sürecin kalitesinden daha önemli hale gelir.

Özetle: Bir meselede "incediği yerden kopsun" demek; "Artık durumu düzeltmek için yapabileceğim bir şey kalmadı, riskleri göze alıyorum ve sonucun ne olacağını görmeye hazırım" demektir.

4

 

Fufuka, Doğu Karadeniz (özellikle Rize, Trabzon ve Artvin) yöresi ağzında kullanılan yöresel bir kelimedir. Genellikle iki farklı anlamda kullanılır: [1, 2]

·                     Çıtkırıldım ve nazlı: Sıkıntıya gelemeyen, nazlı, halinden memnun olmayan, çabuk kırılan veya çok hassas kişiler için kullanılır.

·                     Zayıf/Çelimsiz: Fiziksel olarak zayıf, kırılgan veya narin yapılı kimseleri ifade etmek için de tercih edilir. [1, 2, 3]

 

5.

Vecahat, Arapça kökenli bir kelime olup "güzellik, gösterişlilik" ve "saygınlık, itibar" anlamlarına gelir. Osmanlı döneminde hem fiziki hem de manevi anlamda değer ifade eden bu kavramın detayları şu şekildedir: [1, 2]

·                     Fiziksel Anlamı: Güzel yüzlü olma, letafet, zarafet ve gösterişli olma durumunu ifade eder.

·                     Manevi Anlamı: Toplum içinde itibar, haysiyet, şeref ve makam sahibi olma anlamına gelir. [1, 2]