Oğlum Ahmet, “Bugün en uzun gün…” deyiverdi. Bir başka oldum. Acaba çocuğun bir derdi, bir sıkıntısı veya bir beklentisi mi var ki gün uzun geldi, diye düşündüğüm anda Ahmet devam etti: 21 Haziran en uzun gündüz… Oh, ferahladım. Coğrafya bilgilerini hatırladım: Kış gündönümü 21 Aralık, kuzey yarım kürede en kısa gündüz, 21 Haziran da en uzun gündüz…
Yani
gündüzlerimiz kısalmaya başlayacak. Haber vereyim: Bu gidişle 21 Aralık’(ğ)a
kalmaz büsbütün kısalır gündüzler…
Bugünkü
yazım da en uzun yazı olabilir. Olabilir de olmaya bilir de… Bugün arkadaşlarla
buluşmamız var. Buluşmadaki konuşmalara göre biçimlenecek yazımız. Tabii
büsbütün konuşmanın seyrine, akışına da bırakamam yazıyı. Ne olur ne olmaz.
Havadan nem kapanlar olur. Allah (cc) belâlardan ve kazalardan korusun. Bir şey olmaz, demeyin ağzınızdan çıkan
demiyorum, zihninizden geçen kelimelere de dikkat edin. Artık zihinler de
okunuyor…
Aslında
bugünkü buluşmamızı bir tiyatro sahnesi biçiminde yazmak isterdim. 1973’te bir
piyes yazmış ve başarıyla sahnelemiş biri olarak yazabilirim de. Ha gayret
Sabahattin!
Sahneyi
görüyor musunuz? Sahne İstanbul’da. İstanbul ki Asya ile Avrupa’yı bağlayan
Afrika’nın bayağı üstünde olan, birçok medeniyete beşik olmuş tarihi bir yer. İstanbul’un
bir belediye başkanı Cumhurbaşkanı olmuş, bir belediye başkanı da
Cumhurbaşkanlığı yolunda tuzağa düşmüş. Gelecek belediye başkanını sabırsızlıkla
bekleyip duran İstanbul.
İstanbul’un Çekmeköy’ü Mimar Sinan Mahallesi’nde bir kafe. Evet, Sahne Dörtyol
Kafe. Perde kapalı. Eskiden oyun başlamadan önce oyuncular sahneden geçirilerek
tanıtılırdı. Buna gerek görmüyoruz çünkü
oyuncularımızı herkes tanıyor, kısaca değinelim yeter:
Erdoğan
Teke, 83 yaşında delikanlı. 23 yılı İsviçre’de geçti. Esnaflıktan emekli biri. Otobiyografi ve roman
yazarı. Mizah yeteneğiyle tanınmış ve ilkelerine bağlı biri…
Ahmet Gencal, Halen İngilizce öğretmeni olarak çalışan bir eğitimci. Şair ve yazar. Özellikle edebiyat, psikoloji, sosyoloji, tasavvuf vb. alanlarını harmanlayıp sunan videoları olan biri.
Ve
ben Sabahattin Gencal. Uzun söze gerek yok. Sabahattin Gencal işte…
Oyun başlıyor… Özür dilerim. Bu piyes yazma işine fena kapıldım da oyun başlıyor, dedim. Şimdi hatırladım:
Ben hayatın bir oyun, bir tiyatro olduğunu söyleyenleri kınamaz mıydım? Ne derler? Kınadığın başına gelir. Az kalsın sahne dilini kullanacaktım.
Dünya bir tiyatro değil. İnsanlar da senaryoyu
sahneleyenler değil. Yani hepimiz cüzi iradesi olan, kaderini kendi çizen,
özgür bireyleriz: Allah (cc) ne yapacağımızı iyiyi ya da kötüyü mü tercih
edeceğimizi bilir ve yazar. Bu bir senaryo değil bir tespittir. Onun için insan
her şeyi Allah’a havale edip rahat oturamaz. Elinden geleni en iyi biçimde
yapmaya çalışır, bütün önlemlerini alır sonrasını da Allah’a havale eder. Allah
neylerse güzel eyler. İnşallah yurttaşlarımız da bu kader konusunu iyi
kavrarlar da kendilerini yani Türkiye Cumhuriyeti’ni kurtarırlar, daha doğrusu
hep beraber kurtarırız. Not olarak yazayım, dediklerine göre birçok âlim kader
konusundan cehennemi boylamak durumunda kalmışlardır.
Bütün
düşündüklerim boşa gitti herhalde. Öyle ya bu yazının üzerine bir de arkadaş
buluşmasında konuştuklarımızı yazmak okuyucuları zorlar. Ne yapsak acaba?
Şöyle
bir fikir geldi aklıma ben bu yazdıklarımı arkadaşlara okuyayım. Onların
onayları olursa yayınlayayım. Olmasa başka bir yazı…
Son günlerin güncel konusu gibi oldu; hani Mutlak Butlan meselesi vardı ya… Değişimciler son ana kadar partide kalmaya çalışacak. Çare bulunmazsa Felaket / Kıyamet senaryosu olarak yeni oluşum olacak.
Bizim demokrasimiz nice oluşumlar
gördü. Aslında ben de kıyısından köşesinden şahidim bu maceralara. Onun için
tedirginim, onun için üzgünüm. Bu son çeyrek asırda zaten çelimsiz olan
demokrasimiz öyle darbeler yedi ki sormayın. Ordu darbeleri hiç kalır. Kuzu
kuzu, Amerika Birleşik Devletleri'nin Türkiye büyükelçisi Thomas Joseph Barrack
Jr. beyefendinin merhametli monarşisine doğru gidiyoruz.
“Gidiyorum,
gözüm yaşlı / Hatıran har yüreğime”
“Gidiyorum,
gözüm yaşlı / Ah, yine yol, yol üstüne” (Şebnem Ferah)
Şimdi
de “Ne Dediler?” bölümüne geçiyoruz:
Arkadaşlarımıza
üç soru sorduk: 1. Bu yazıyı nasıl buldunuz? Yayınlamaya değer mi?
2.
Bu yazı size neleri çağrıştırdı? Bu çağrışımlarınızı kısaca yorumlar mısınız?
3.
Bu buluşmamızın karınca kaderince de olsa faydalı olabilmesi için
yurttaşlarımıza mesajınız nedir?
Bu
sorulara siz değerli okuyucularımız da içten cevap vermişsinizdir. Ama bunları kendinize saklayarak
arkadaşlarımızın cevaplarını pür dikkat okuyunuz:
Oku,
oku, yaz yaz oku.
Sabahattin Gencal, İstanbul, 21. 06. 2026
 |
| Erdoğan Teke, Çekmeköy, 21. 06. 2026 |
**1. Bu yazıyı nasıl buldunuz? Yayınlamaya değer mi?**
Yayınlamaya değer çok güzel bir yazı.
Bence geç kalınmış bir yazı
**2. Bu yazı size neleri çağrıştırdı? Bu çağrışımlarınızı kısaca yorumlar mısınız?**
Bu son günlerde meydana gelen olayları içeren gerçekleri dile getiren bir yazı diye düşünüyorum ve olması da gereken bir yazıydı.
Başta söylediğim gibi ben beğendim doğrusu.
**3. Bu buluşmamızın karınca kaderince de olsa faydalı olabilmesi için yurttaşlarımıza mesajınız nedir?**
Vallahi, bugünkü toplantımızda bu yazıyla ilgili soruya ben diyorum ki;
Bu yazıyı herkesin okuması gerekir.
Gerçekleri görenlerin, düşüncelerini bu yazının altında yazmaları yazıya değer kazandıracaktır diye düşünüyorum
 | |
Ahmet Gencal
|
**1. Bu yazıyı nasıl buldunuz?
Yayınlamaya değer mi?**
Babamın her yazısını hayranlıkla
okurum, bu da öyle. Üstelik bu kez gündüzün uzunluğundan başlayıp bir ülkenin
uzayan-kısalan günlerine, oradan da kadere ve sahneye taşıması beni fazlasıyla
etkiledi. Aslında tasavvuf ehlinin sıkça hatırlattığı bir şey var: her dönüş
bir hatırlatmadır, her devir bir uyarı. 21 Haziran'ın bize söylediği de bundan
başka bir şey değil belki: gündüzler kısalmaya başladı, peki biz neyi büyütmeye
devam ediyoruz? Bu yazı kesinlikle yayınlanmalı. Hatta yayınlanmakla kalmamalı,
sindire sindire okunmalı.
**2. Bu yazı size neleri çağrıştırdı?
Bu çağrışımlarınızı kısaca yorumlar mısınız?**
Yazıyı okurken hepimizin bir kez bile
gerçek anlamda sahneye çıkamadığımızı düşündüm. Açılıp kapanan perdelerin,
bilip bilmediğimiz nice oyunların figüranı, bazen de kurbanı olduğumuzu...
Eskilerin anlattığı bir mağara hikâyesi geldi aklıma: zincirli insanlar,
duvardaki gölgeleri gerçek zannederler, çünkü gördükleri tek şey odur. Bizim de
yıllardır izleyip gerçek sandığımız nice gölge oyunu olmadı mı? Pasif bir hayat
sürdüğümüzü, gün geçtikçe daha da köleleştiğimizi düşündüm. Çaresizliğimizi.
Üstelik bu çaresizliği çoğu zaman kendi oylarımızla, kendi ellerimizle inşa
ettiğimizi.
Hayat sahnesinde hiçbir zaman
istediğimiz yerde olamadık. Bir şairin yaşamayı tek başına, özgür bir ağaç
olmaya benzettiğini hatırlıyorum; biz dallarımızı bile kendimiz budayamadık.
Hep bir geçim derdinde, hep korkarak, hep köle gibi yaşamak zorunda kaldık.
Sahneye çıkanlarsa çoğunlukla çenesi laf yapan, gözümüzün içine baka baka yalan
söyleyebilen, yabancılarla ve düşmanlarla biz görmeden anlaşıp sahne arkasında
vatanı satabilenler oldu. Kendi emeğinden, kendi iradesinden bu denli uzaklaşan
insanın hâlini anlatan bir söz vardır; sanırım tam da bizim hâlimiz bu.
Sordum kendime: Bu sahneyi yazan kim?
Millet neden kendi tiyatrosuna, kendi sahnesine sahip çıkamıyor? Tasavvufun
sevdiği bir söz vardır: insan insanın aynasıdır. Belki de sahnedekiler bize
asıl kendi sessizliğimizi, kendi rızamızı gösteriyor. "Seyir"
kelimesi tasavvufta bir yolculuğu, bir öze dönüşü anlatırmış; bizim
"seyirci" kalışımızsa tam tersini, bir yerde sayışımızı. Bizi aktör,
aktris olmaya, sahneye çıkmaya hazırlamayan eğitim, tam olarak nerede yanlış
yapıyor? Başarmak için illa bir "adamımız" mı olmalı, illa bir
partiye mi üye olmalıyız?
**3. Bu buluşmamızın karınca
kaderince de olsa faydalı olabilmesi için yurttaşlarımıza mesajınız nedir?**
O temiz, o çalışkan, o saf Anadolu
insanının da benim gibi üzüldüğünü, benim gibi korktuğunu biliyorum. Ama
maalesef iyi bir eğitim alamadığımız için oynanan oyunları fark edemiyoruz;
açılıp kapanan perdelerden düşüncelerimizi toparlayamıyoruz. Bir psikoloğun
anlattığı ihtiyaçlar basamağı gelir aklıma: insan önce karnını doyurur, sonra
güvenliğini arar, ondan sonra ait olmayı, en sonunda da kendini
gerçekleştirmeyi. Biz hâlâ en alt basamakta debelenirken, düşünmeye,
sorgulamaya çıkacak gücü nereden bulalım? Aç bırakılınca, yeterince protein
alamayınca düşünce de olmuyor. Psikolojik ve sosyolojik bir buhranın içindeyiz;
bir sosyoloğun söylediği gibi, toplumun değerleri ve bağları çözüldüğünde insan
da yön kaybeder. Bugün yaşadığımız bu çözülme, bu kuralsızlık hissi, en büyük
sebebimiz olan ekonomik buhrandan besleniyor.
28 yıldır İngilizce öğretmenliği
yapan biri olarak şunu söyleyebilirim: bir toplumu en doğru okuyabileceğiniz
yer sınıflardır. Çocuklar, toplumun küçük aynalarıdır; onların kaygısı, onların
suskunluğu ya da tam tersi öğrenilmiş çaresizliği, evlerinden, sokaklarından,
ülkenin havasından süzülüp gelir. Bir psikoloğun deneylerle gösterdiği bir şey
var: sürekli çaresiz bırakılan, kurtuluş yolu açık olsa da artık kımıldamayan
canlının hâli. Yıllardır sınıflarda gördüğüm o sessizlik, o erken yorgunluk,
bizim de toplum olarak öğrendiğimiz bu çaresizlikten başka bir şey değil bana
göre.
Şu an aklıma babamın yazıları geliyor
, hepsi doğru, hepsi kilit niteliğinde. Bütün Türkiye'nin bu yazıları yavaş
yavaş, sindire sindire okuması gerektiğini düşünüyorum. Şiirleştirip YouTube'da
yayınladığımız o yazıları artık dinlemeleri gerektiğini de... Ve o okuma, o
dinlemelerden sonra artık kendimizi değiştirme zamanının geldiğini. Şapkamızı
önümüze koyma, "yeter" deme zamanının geldiğini.
Her işimizi yarım bırakıp başkaları
yapsın diye bekliyoruz. Seyirci kalma zamanı bitti; sahneye çıkma zamanı geldi.
Babam 83 yaşında, ben 54 yaşımda, ikimiz de aynı şeyi hissediyoruz:
harcanmışız. Resmen harcanmışız. Ehil olmayanlar bu saf, temiz Anadolu insanını
sömürürken, bizim gibi insanlar sahneye çıkmaya korktu. Çünkü biliyorduk: bu
sahne iyilerin sahnesi değil; zalimlerin, emperyalistlerin, kapitalistlerin
sahnesi.
Ama artık yeter. Bu kadar şey
çektikten sonra, huzur içinde, refah içinde, gerçek anlamda yaşama zamanımız
geldi.
 | |
Sabahattin Gencal
|
“Anlayana sivrisinek saz, anlamayana davul zurna az.”
Saygı ve sevgilerimle...
Sabahattin Gencal, istanbul, 21. 06. 2036
