Beyin Çürütülebilir mi? Düşünmekten Vazgeçen İnsan

 

Beyin Çürütülebilir mi? Düşünmekten Vazgeçen İnsan | Bir Ahmet Gencal Şiiri

Bir çağın içinde yaşıyoruz: Her şeyi görüyor, her şeyi duyuyor, her konuda bir şeyler söylüyoruz. Peki gerçekten düşünüyor muyuz? “Beyin Çürütülebilir mi?” insanın bilgi çağında kendi sesini, vicdanını ve düşünme yetisini kaybetme ihtimali üzerine bir Ahmet Gencal şiiri. Bu şiir, yalnızca “beyin çürümesi” kavramını anlatmıyor. Haberlerin, ekranların, sosyal medyanın, ezberlerin ve bitmeyen gündemin arasında insanın nasıl yavaş yavaş kendi düşüncesinden uzaklaşabildiğini sorguluyor. Çok şey bilmekle düşünmek arasındaki farkı, kalabalığın sesiyle insanın iç sesi arasındaki mesafeyi ve hakikati başkasının cümlelerinden değil, kendi vicdanımızdan geçirme sorumluluğunu hatırlatıyor. Şiirin içinde psikolojik bir sorgulama, toplumsal bir gözlem, felsefi bir arayış ve tasavvufi bir içe dönüş birlikte ilerliyor. Çünkü bazen insanın ihtiyacı daha fazla bilgi değil; biraz sessizlik, biraz feraset ve kendisine yeniden sorabileceği doğru bir sorudur. Belki de asıl mesele şudur: Çok şey biliyor muyuz, yoksa bize düşündüğümüzü söyleyenlerin peşinden mi gidiyoruz? Bu şiiri dinledikten sonra sizin düşüncenizi de merak ediyorum. Sizce insanın zihnini en çok ne çürütüyor: Bilgi fazlalığı mı, düşünmemek mi, yoksa sürekli gürültü içinde yaşamak mı? Düşüncenizi yorumlarda paylaşabilirsiniz. Bu şiir; Sabahattin Gencal’ın “BEYİN ÇÜRÜTÜLEBİLİR Mİ?” başlıklı blog yazısından ilham alınarak yazılmıştır. https://gencalsabahatti.blogspot.com/ Eğer şiirin sizde bir karşılığı olduysa videoyu paylaşarak başka insanların da bu soruyu kendilerine sormasına vesile olabilirsiniz. Ahmet Gencal kanalında çağdaş Türk şiiri, felsefi şiir, tasavvufi şiir, düşünce şiiri ve insan ruhuna dokunan özgün şiirlerle buluşmaya devam ediyoruz. Kanalımıza abone olarak yeni şiirlerden haberdar olabilir, diğer şiirleri de keşfedebilirsiniz. İyi dinlemeler. #AhmetGencal

Beyin Çürütülebilir mi?

 

 

Bugün 08. 08. 2026, Cumartesi, saat:14.05,

Yer: Kuzuluk Kaplıca Evleri,

Sıcaklık: (hissedilen) 30C, Nem: %48

Ben Sabahattin Gencal

…

Ne o, şaşırmış gibisiniz. Bir yazının böyle başladığı da görülmemiştir, diyecek gibi oluyorsunuzdur. Elbette sizleri kınamıyorum çünkü böyle alıştırılmadık. Maalesef doğrudan doğruya metinle karşılaşıyoruz. O kadar ileriye gidiyoruz ki metnin yazarını bile tanıma gereğini hissetmiyoruz.

Sözü dolaştırmaya gerek yok. Bir metnin, kim tarafından, ne zaman, hangi ortamda, niçin, nasıl ve hangi şartlarda ve durumlarda yazılmış olduğunu bilmeliyiz ki o metni tam olarak anlayabilelim ve ona göre değerlendirelim. Gerekirse katma değerini artıralım.

Örneğin Gencal’ın yazısı, biz Gencal’ı tanıyoruz. On binlerce sayfa yazmıştır. Daima doğru yazar vb. bir ön kabulle başlarsak okumaya aldanırız. Evet, genellikle yararlı şeyleri yazar ama bu sıcak, bu nem altında üstelik 83 yaşında, keyifsiz de üstelik… Beyin ortamdan etkilenemez mi? Başka türlü bakalım duruma bir yerde danışmanım, vatan millet Sakarya diyorlar ve senden bir yazı istiyorlar? Ne yaparsınız? Gencal yine yanlış yapmaz mı diyeceğiz. Evet, bir zamanlar öyleydim. Vakti zamanında bir Türkçe Komisyonunda üyeydim. Falan devlet bakanı böyle istiyor, dediklerinde tereddüt etmeden isteği reddetmiştim. (Bu konuyu ayrıntılı yazdığım için tekrar üzerinde durmuyorum) Peki, şimdi?

Bir yerde okudum ki öyle metotlar kullanıyorlar ki istekleri sanki senin isteğin gibi oluyormuş.  Eskimeyen siyasetçileri görmez misiniz, dün ne diyorlardı bugün? Yazarlar da öyle… Allah (cc) korusun diyorum. Ve yazıma başlıyorum:

Ne yazmamı beklersiniz? Gündemdeki konuları, değil mi? Ben taa başta söyledim. Bu gidiş hayra alâmet değil. O kadar…

Başka ne yazayım? Bir ara, “Yazma gereğini niçin duyarız?” sorusuna cevap olsun yazımız, dedim. Ben, doğrusu gençliğimde “ben de bilineyim.” diyordum.  Baktım ki emperyalistlerin ve işbirlikçilerinin suyundan gitmeyenlerin gün yüzüne çıkma ihtimali bile yoktur. Ancak doktorlarımın tavsiyesi üzerine terapi olsun diye çalakalem yazıyorum. Rahmetli Cemil Meriç böyle gelişigüzel yazanlara kızarmış… Ben gelişi GÜZEL yazmaya çalışıyorum…

Muhtemel soruyu cevaplandırdık. Artık tamam deyip kalkmalı mıyım? Yoksa devam deyip biraz daha kendimi zorlamalı mıyım? Einstein ne diyordu? Aklın sınırlarını zorla…

Hah, zorlamaya gerek kalmadan yazılmaya değer bir konu buldum: Beyin çürümesi; “insan zihni; bağlamdan yoksun, hızla tüketilen bilgi seline teslim olduğunda, düşünme derinliğini yavaş yavaş kaybetmeye başlar.”¹

Olmayan beyinlerle, dumura uğramış beyinlerle, çürümüş beyinlerle düşünülebilinir mi? Ne diyordu Prof. Dr. Niyazi Kahveci, Yahudiler bir saat okur, on saat düşünür. Ancak bizleri düşünmekten alıkoymak için ta kuruldukları anda fen liseleri müfredatlarını öyle doldurdular ki öğrencilerin bırakın düşünmeyi nefes alacak zamanları olmuyordu. Doktora öğrencileri, bir zamanlar haber dinlemeye zaman bulamıyordu. Bunları da geçelim torunum Anadolu İmam Hatip Kız Lisesinde okurken aldığı ders sayısı ve müfredatlarını inceledim ve gördüm ki düşünmeye ve akıl yürütmeye zamanları yok. Ezberden başka çare de yok…  Bunları da geçelim ve gündemde olan kanun teklifini düşünelim Millet Vekillerinin düşünmeye zamanları oluyor mu? Konuyu saptırmayalım.

Demek ki gerek görsel ve yazılı medyada gerekse sosyal medyada ele alınanların akışları öyle oluyor ki bir şeycikler öğrendiğimizi zannediyoruz. Zannetmekle de kalmıyor güya yorumlar da yapıyor ve kendimizi kandırıyoruz. Daha önce de yazmıştım, bir parti liderine sormuşlar şu konuda ne yaptınız? Twit attım, dedi. Onu kınamıştım ve kınadığım başıma geliyor. Ben ne yapıyorum? Blogta yazı yazıyorum. Ee, Kaç kişi okuyor yazınızı? O beni ilgilendirmez ben vazifemi yapıyorum, diyemezsin arkadaş. Eğer insansak, yurttaşlık görevlerimizi de insanlık görevlerimizi de her ahval ve şerait içinde yapmaya çalışmalıyız.

Allah (cc) kolaylık versin.²

Sabahattin Gencal, Kuzuluk, 08. 08. 2026

_____________________________________

1

Paloetos

04. 08. 2026

1854 yılında inzivada kaleme aldığı günlüklerinde Henry David Thoreau, uykusundan uyanır uyanmaz ilk işi “Son haberler ne?” diye sormak olan bir adamdan söz eder. Sanki dünya, hiç durmadan akan haberlerin etrafında dönüyormuş gibi…

Aslında Thoreau, ekranlar icat edilmeden yaklaşık bir buçuk asır önce, bugün “beyin çürümesi” dediğimiz zihinsel yıpranmanın izlerini fark etmişti.

Çünkü insan zihni; bağlamdan yoksun, hızla tüketilen bilgi seline teslim olduğunda, düşünme derinliğini yavaş yavaş kaybetmeye başlar.

Bu yüzden zaman zaman gürültüden bilinçli olarak uzaklaşmak, yalnızca bir kaçış değil; düşünme yetisini koruyabilmenin en güçlü yollarından biridir. (Facebook)

*

2

Kolaylık ile ilgili ayetler nelerdir?

AI Bakışı

Kur'an-ı Kerim'de Allah Teâlâ insanlara zorluk dilemediğini, her sıkıntı ve güçlüğün ardından bir kolaylık vadettiğini pek çok ayette bildirmiştir. Kolaylık, ferahlık ve zorluk sonrası rahmet müjdesi veren başlıca ayetler şunlardır: (kuranvemeali.com, +3

Zorlukla Beraber Kolaylık

İnşirah Suresi, 5. ve 6. Ayetler: "Demek ki, gerçekten zorlukla beraber kolaylık vardır. Muhakkak ki, güçlükle beraber kolaylık vardır." (Bu ayetler sıkıntı anında ümidin kaybedilmemesini emreder.) Instagram +1

İlahi Kolaylık ve Esneklik İlkeleri

Bakara Suresi, 185. Ayet: "... Allah, size kolaylık diler, zorluk dilemez..." (Oruç ve ibadetlerde mazereti olanlar için kolaylık tanındığını ifade eder.)  (kuranvemeali.com +1)

Bakara Suresi, 286. Ayet: "Allah, hiçbir kimseye gücünün yettiğinden başkasını yüklemez..."

Talak Suresi, 4. Ayet: "... Kim Allah'tan korkup sakınırsa, (Allah) ona işinde bir kolaylık gösterir."

Talak Suresi, 7. Ayet: "... Allah, bir kimseye ancak gücünün yettiği kadarını yükler. Allah, bir güçlüğün ardından bir kolaylık lütfedecektir." (kuranvemeali.com)

Kamer Suresi, 17. Ayet: "Andolsun biz Kur'an'ı öğüt almak için kolaylaştırdık. Hani öğüt alan var mı?" (kuranvemeali.com)

https://www.google.com/search?q=allah+kolayl%C4%B1k+verir&oq=allah+kolayl%C4%B1k+verir&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTIKCAEQABiABBiiBDIKCAIQABiABBiiBDIKCAMQABiABBiiBDIHCAQQABjvBdIBCjI0Njg2ajBqMTWoAgiwAgHxBXM3FM3Nt3NV&sourceid=chrome&source=chrome.rb&ie=UTF-8

*