14 Temmuz 2026 Salı

Sis Yükselince Orman Konuşur

 


Sorun Çözmek İstiyorsak

 


Toplumların sorunlarının tespiti, analizi, teşhisi ve çözüm önerilerinin belirlenmesi ve geliştirilmesi bireysel sorunlara göre çok daha karmaşık ve girifttir. Ayrıca oldukça da zordur.  Çünkü basit gibi görülen bir sorunun kökleri ekonomiye, eğitime, dine, ahlaka, hukuka, kültüre vb. alanlara kadar uzanabilir. Araştırma ve incelemelerde daha da beklenmedik zorluklar da çıkabilir.

Bütün bu zorlukları aşmak için çeşitli alanlardaki uzmanlar bir başkanın yönetiminde ekip çalışması yapmalıdır. Bir kamu yönetimi uzmanı olarak gerek bireysel gerekse ekip olarak çalışma yapmayı az çok öğrendik. Öğrendik ama bizlere çalışma imkânı verildi mi? Maalesef hayır.   Bu konu ayrı bir araştırma konusudur.

Peki, bugün toplumumuz bin bir sorun içinde bunalırken sorunlara çözüm önerileri geliştiren ekipler var mı? Varsa kaç ekip görevdedir? Kaç üniversitemiz var? Bunca üniversitemiz varken… Bırakın ekip çalışmalarını üniversitelerimizin uluslararası düzeyde makale yayınları var mı? Üniversitelerimizden örnek verdiğime bakmayınız. İlkokullarda bile…

Diyeceksiniz ki sözü edile komisyonlar TBMM’de kuruluyor. Doğrudur. Bu komisyonlar keşke uzman ekipler kursalar da…

Yukarıda yazdıklarımı bir istek bir temenni olarak yazdım. Şimdi asıl yazmak istediğime gelelim.

Her çalışmanın az çok istisnaları vardır. Bu arada ben de bir istisnai durum keşfettim:

Uzmanlar sorunlara geniş açılardan bakarlar. Bu konuda şu benzetmeyi de yaparlar: Ormanın içinde olan biri yalnız birkaç ağaç görebilir. Yukarıdan bakarsak ormanın tamamı görülür. Genelde doğrudur bu. Yukarıda dedik ya her soruna geniş açılardan bakılmalıdır.

Sabahattin Gencal’ın bulduğu istisnaya gelince. Başta belirteyim, bunu ister önsezi olarak kabul edelim isterse sosyoloji kanunlarının bazen doğa kanunlarına uyması olarak kabul edelim. Bu kabulle sorunlara tepeden, yukarıdan ya da geniş açılardan bakmak üzere yükselelim. Herkes kendi dağına çıksın. Ben doğduğum yöredeki Alayısa Yaylasına yani 2500 küsur yüksekliğe çıkıyorum. Gerçi ben Uludağ’a da Palandöken’e çıkmış biriyim ama benim için çocukluğumun geçtiği yerler çok daha güzeldir…

Yaylamızın Karadeniz’e bakan yamaçlarında bir Kukuli Kaya vardır. Öyle dağ gibi büyük bir kaya değil. Üstü çimen hizasında ve çimen tutmuş düz bir yer. Masa gibi. Burada oturmayı çok severdik. Gerek bizim yaylaya gerekse diğer yaylalara giden yollara bakardık. Yayla yollarında olanları seyrederdik. Yükler yine kadınların omuzlarında… Denizde vapur, havada tayyare görürdük. Bir defasında tayyare geçerken bize çarpmasın diye eğildik, rüzgârı sanki bizi yere yıkmıştı. Bu gördüklerimi anlatmak o zamanlar eğlenceli olurdu. Bu bir yana, bir gelişmişlik ifadesi taşırdı. Sadece Çaykara’nın değil Trabzon’un diğer ilçelerinin köylerini de görürdük uzaktan. Yemyeşilin ortasında pırıl pırıl…

Bazen de öyle anlar olurdu ki… İşte buraya dikkat!

Öyle bir sis öyle bir duman çökerdi ki vadilere. Hiçbir şey gözükmezdi. Biz bulutların üzerindeydik. Kara da deniz de kaplanırdı bulutlarla. Beyaz ummanda hayali bir yelkenli ile batıya yelken açmak da gelirdi içimizden. Çocuk hayali deyip geçelim. Ve düşünelim:

Bugün ülkemizde sorunlar var mı? Hem de ne kadar…Peki bu sorunlara çare arayanları görüyor musunuz? Görmüyorsunuz… Nedenini düşündünüz mü?

Memleketimin üzerine öyle bir sis çöktü ki, bulutlar öyle böyle değil… İşte bu bulutlar siyaset bulutlarıdır. Her tarafı kaplamış.

Zavallı bilim adamlarımız hiçbir sorunu göremiyor. Bizler de habire onları sustukları için kınadık. Özür dileriz. Bazı uzmanlar gibi onlar da sahaya inmeli ayaklarını yere basmalı. Evet aşağıda görüp görecekleri birkaç ağaç. Ama ağaçlar arasında yürürlerse… Sokakta, pazarda bağda bahçede, tarlada yürürlerse… Çözüm yollarını bulabilirler.  Yok, sislerin dağılmasını bulutların çekilmelerini beklerlerse atı alan Üsküdar’ı bir kere daha geçebilir…

Ben kendi kendime, “Siyasetle ilgilenme edebi yazılar yaz, felsefi çalışmalar yap. Daha doğrusu sana yakışanı yap. Ayıptır bu yaşta siyasetçiler iğneleme…” diyordum. Ama bir türlü istediğimi yapamadım. Bırak ilmi çalışma yapmayı pastel ve kurşunkalem resim çalışmaları da yapamaz oldum.

Her şeyde bir hayır vardır. Bu siyasetin sis bombalarının araştırma, inceleme ve rahatça bilimsel ve ilmi çalışma yapmayı engellediğini de öğrenmiş oldum.

Gençler, bulutları yere indirme çarelerini araya dursunlar. Şimdilik herkese sorunlara yakından   bakmalarını öneriyorum.  Yakından uzağa doğru. Karadan havaya doğru…

Demesi kolay. İnşallah uygulaması da kolay olur.

Kolay gelsin.

Sabahattin Gencal, Kuzuluk, 13. 07. 2026