Acaba Bir Masalın Eksildiği Yerde

 

Bir Çocuğun Kaybettiği Masal, Bir Milletin Kaybettiği Gelecek | Bir Ahmet Gencal Şiiri

Bir çocuğun elinden eksilen yalnızca bir masal mıdır, yoksa bir milletin geleceği mi? "Acaba Bir Masalın Eksildiği Yerde", modern dünyanın hızında büyüyen çocukluğa, unutulan kültürel hafızaya ve insan ruhunun sessiz açlığına dair felsefi bir yolculuk sunuyor. Bu şiir; teknolojiyi değil, insanın kendi özünden uzaklaşmasını sorguluyor. Masalların, türkülerimizin, dedelerin anlattığı hikâyelerin ve kalpten kalbe aktarılan değerlerin neden vazgeçilmez olduğunu şiirin diliyle anlatmaya çalışıyor. Pastanedeki sıradan bir gözlemden başlayan yolculuk; çocukluk, hafıza, kültür, vicdan ve geleceğimiz üzerine derin bir iç muhasebeye dönüşüyor. Şiirin satırlarında; çocukların dijital dünyası, kültürel hafızamız, modern insanın yalnızlığı, tasavvufi bakış, insan ruhunun ihtiyaçları, çağdaş hayatın görünmeyen boşlukları birbirine doğal biçimde dokunuyor. Belki de en önemli soru hâlâ aynı: Acaba...? Bu şiir; Sabahattin Gencal’ın, “Acaba?” başlıklı blog yazısından ilham alınarak yazılmıştır.

https://gencalsabahatti.blogspot.com/2026/07/acaba.html

Şiiri dinledikten sonra düşüncelerinizi yorumlarda paylaşmayı unutmayın. Sizce çocuklarımız gerçekten neyi kaybediyor? Kanalda yer alan diğer şiirlerde de insanı, hayatı, zamanı, toplumu ve iç dünyamızı farklı yönleriyle anlatmaya devam ediyoruz. Beğenmeyi, paylaşmayı ve yeni şiirlerden haberdar olmak için kanala abone olmayı unutmayın. Her yorum, her paylaşım ve her destek yeni şiirlerin daha fazla insana ulaşmasına katkı sağlıyor. Teşekkür ederim.

Acaba?

 

9-10 yaşlarındaki çocukların ellerinde cep telefonlarının olmasını artık yadırgamıyoruz. Önümüzdeki masada oturan genç bir hanımefendinin 3-4 yaşındaki yavrusuna telefonda bir şeyler göstermesi dikkatimizi çekiyor. Ne gösteriyor acaba? Bu kadar küçük çocuklar için de programlar hazırlanmış mıdır? 9-10 yaşlarındaki çocuklar ne izliyorlar? Bütün bunlar inceleme ve araştırma konusu. Ben bunları incelemedim. İnceleyen ve bu konuda rapor sunanlar var mı acaba?

Cep telefonlarına diyeceğimiz yok. Olamaz da zaten. Bin bir marifetli olanları var. Hele de yapay zekâ da varsa. Ancak kullanmasını pek de beceremiyoruz gibime geliyor. Allah’ın (cc) hikmeti başkaları icat ediyor ve de zaman zaman geliştiriyor. Bizse hâlâ kullanma derdinde… Büyüklerin kullanmaları dert değil sanki. Çocukları kurtarsak bari…

Sağdaki masada yaşlı bir beyefendi. Telefonu da gözlüğü de masanın üzerinde. Telefona mı bakıyor? Yoksa düşünüyor mu? Bir insanın düşünüp düşünmediği dıştan anlaşılabilir mi? Belki de dertleniyor. Neyi dert ediyor acaba?

Pastanedekilerin dertleri biter mi saya saya. Dert veren Allah derman da verir inşallah ama bu konuda çalışmak gerek. Kafa yorarak tabii. Sözün gelişi söylemiş olduk aslında kafa düşünmekle yorulmazmış.

Çocukların telefon kullanmasını taktım kafaya. Nasıl yapsak da …? Önce neydik ne olduk, diye mi düşünsek? Biz de çocukluğumuza mı gitsek.

İşte. 9-10 yaşlarında ben. Doğduğum ve 13 yaşıma kadar kaldığım yöredeyim. Trabzon’un Çaykara’sına bağlı Akköse Köyü… Biraz önce Kuzuluk Kaplıca Evleri pastanesinde 83 yaşında bir emekli öğretmenken… Işık hızını geçiyoruz. Gerilere gidip gelebiliyoruz. Ne olurdu ileriye doğru bir arpa boyu olsun yol alabilsek…

Teyzem bana halk hikâyeleri kitapları veriyor. Hikâye değil bir dünya sanki içinde kayboluyorum. Yaşlı bir amca vardı kibar-ı kelâm anlatırdı. Nedir kibar-ı kelâm? Okulda Doğan Kardeş dergisi okurduk… Şimdi daha iyi anlıyorum ki biz “Ocak başı” masallarının anlatıldığı çağda yaşamışız da farkında değilmişiz. Şimdi nerede Dede Korkut ve Nasrettin Hoca? Keloğlan, Hacivat ve Karagöz, Temel ile Dursun…? Hem dinlemesini öğrenirdik hem anlatmasını. Hem de kıssadan hisse çıkarmasını. Bulmacalar, bilmeceler… Maniler, türküler oh daha neler neler… Kolayca, bunlar gittiler deyiveriyoruz. Hayır bunlar gitmediler emperyalistler ve işbirlikçileri tarafından yok edildiler.   Bir milletin yok edilmesi ameliyesi o milletin kültürünün yok edilmesiyle başlar…

Şimdi yine pastanedeyiz. Kendileri nefislerini tutup çocuklarına dondurma getirtiyorlar. Tatlılar da çeşit çeşit. Çocukların beslenmesine dikkat etmek gerek. Peki, beyinlerinin beslenmesini düşünen var mı? Tabi tabi niçin olmasın. Telefondaki programlar çocukların emrinde. Merak ediyorum bu programlardan yüzde kaçını biz yapmışız? O kadar da değil. Biz program yapabiliriz. Bunu biliyorum. Yeğenim bilgisayar mühendisi. Bir programı bitirmek üzere. Satılıp satılmayacağını, tutunup tutunmayacağını düşünüyor. Yabancılarla rekabet oldukça zor. Eee bu durumda? Evet, devletin desteği gerek. Çocukları olsun kurtaralım.

Hayal görüyor değilim. Masalda anlatmıyorum. İşkembeden de atmıyorum. 10 gündür her akşam uğradığımız pastanedeki gözlemlerimden hareketle başta Milli Eğitim ve Aile Bakanlıkları olmak üzere bütün bakanlıklara çağrı yapıyorum. Bu konuya bir el atıverin. Öğretmenlerin verdiği eğitim de heba olmak üzere…

Oooo sıra ona gelene kadar demek durumunda değiliz. Çocuklara ait ilgi çekici, kültürümüze uygun, çağdaşlığı teşvik edici ve en başta da yaş düzeylerine göre programlar yapılmalıdır. Bu hiç de zor değildir. Ama yook biz “maarif” işleri ile ilgilenmeye devam edeceğiz denirse bir kuşağı daha kaybederiz.

Bu söylediklerimizi kimselerin duymayacağını, duysalar bile kimselerin umurlarında olmayacağını da biliyoruz. Kapitalistlerin dümen suyundan çıkılmak istenmediğini de biliyoruz. Buna rağmen…

Bir hocamız, “Oğlumun adı Reşit sen söyle sen işit.” derdi. Allah rahmet etsin. Sağ olsaydı bütün bu üzerinde durduklarımıza ne derdi acaba?

Acaba?

Sabahattin Gencal, Kuzuluk, 15. 07. 2026

 

 

Bazı Körlükler Gözde Değil Kalptedir

 

Bazı Körlükler Gözde Değil Kalptedir | Bir Ahmet Gencal Şiiri

İnsan gerçekten gözleriyle mi görür, yoksa kalbiyle mi? Bu şiir, sıradan bir gözlük hikâyesinden yola çıkarak insanı, merhameti ve hakikati yeniden düşünmeye davet ediyor. "Kör Gözlere Gözlük", yalnızca görmeyi değil; insanı okumayı, sessizliği anlamayı ve kalbin gözünü kaybetmemeyi anlatan felsefi bir şiirdir. Bir pastanede başlayan sade gözlemler; çocukluğun saflığına, yaşlılığın sessizliğine, merhametin inceliğine ve günümüz insanının görünmeyen yalnızlığına uzanıyor. Şiir ilerledikçe "görmek" kavramı fiziksel bir eylem olmaktan çıkıyor; vicdanın, farkındalığın ve içsel uyanışın sembolüne dönüşüyor. Tasavvufi sezgilerle beslenen bu eser; psikolojik çözümlemeleri, toplumsal gözlemleri ve çağdaş hayatın kırılganlıklarını sade ama derin bir şiir diliyle buluşturuyor. Bu şiir; Sabahattin Gencal’ın “Kör Gözlere Gözlük…” başlıklı blog yazısından ilham alınarak yazılmıştır. Eğer bu şiirde kendinizden bir parça bulduysanız düşüncelerinizi yorumlarda paylaşmayı unutmayın. Kanalda; çağdaş Türk şiiri, felsefi şiir, tasavvufi şiir, insan ruhunu ve hayatı anlatan özgün eserler düzenli olarak yayınlanmaktadır. 🔔 Abone olarak yeni şiirlerden haberdar olabilir, diğer eserleri de keşfedebilirsiniz. İyi seyirler ve gönlünüze dokunması dileğiyle. #AhmetGencal

Kör Gözlere Gözlük…

 

Dün akşam yakın/okuma gözlüğümle dışarı çıktım. Pastanede masamıza oturduğumuzda fark ettim bunu. Böyle bir dalgınlık ilk defa olduğu için haber değeri vardır, diye düşünüyorum. Dışarıda hem yakın hem uzak olan Kolormatik (fotokromik) gözlük kullanıyorum.

Bugün gözlük konusuyla başladık yazıya. Hayırlara gitsin.

Okuma gözlüğü ile dışarı çıkmam basit bir dalgınlık mıydı yoksa bir işaret miydi? Dalgınlık olduğu kesin ama işaret konusu tartışmalı. Hem de riskler taşıyan bir konu. Onun için işaret demeyeyim kelime oyunları ekleyeyim:

Zaman zaman, mealen “Okumasını bilirseniz her insan bir kitaptır.” Vecizesini hatırlatmışızdır. Hz. Mevlana’ya atfedilen bu sözün benzerini başka düşünürler de söylemiştir. Örneğin Amerikalı düşünür de William Ellery Channing “Okumasını bilirsen her insanın bir kitap olduğunu göreceksin.” demiştir.

Bir haftadır pastanede onlarca kitap görüyoruz da bir tanesini okumuyoruz. Olacak iş mi bu? Geçen seneler dışarıda, daha çok banklarda yalnız oturanları okumakla kalmaz onlarla söyleşiler yapardım. Bu sene nedense kitapların kapağına bile bakmıyoruz. Birkaç gün önce yazmıştım. Bu sene insanlar genellikle sessiz onun için bir şey duymuyorum. Bu da bir dalgınlık. Okuma gözlüğüm bakın ne diyor:

İnsanları sadece konuşurken değil, sessizliklerinde, beden dillerinde vb. okuyabilirsin. Doğru diyor. Boşuna mı İSMEK Beden Dili Kursuna gittim.

Pastanede öyle bir yerde oturuyoruz ki birçok masayı, çaktırmadan gözleyebiliyoruz. Bizim ilerimizde solda bir aile oturuyor. Oğlum Ahmet dikkatimi çekiyor. Genç bir anne ve baba 7 veya 8 yaşlarındaki çocuklarının önündeki dondurma tabağından arada bir birer çay kaşığı kadar alıyorlar… Yoruma gerek var mı?

Ahmet benden daha iyi görüyor. Aa, geldi, dedi. Birkaç gün önce böceği ezilmekten kurtaran yaşlı teyzeyi gösteriyordu. Diğer yaşlı arkadaşı da geldi. Bu kez daha yaşlı başı örtülü bir kadın da… Masadaki dördüncü sandalye boştu. Ahmet’e dedim ki müsaadelerini alarak dördüncü sandalyeye otursak ve kendileriyle röportaj yapmalarını istesek… Ahmet, biz yapamayız. Ağabeyim Fuat olsa bir yolunu bulur ve onlarla konuşurdu… Ahmet de benim gibi çekingen Fuat annesine benzedi girişken ve de mizah yeteneği oldukça fazla. Bilindiği üzere mizah bir kültür ölçüsüdür. Tabii bizde görülen kara mizah mevzu bahis değil.

Yukarıda da yazdım ya pastaneye giriş çıkışları da gözleyecek konumundayız. Tabii tipik olanları yazacağız:

Bir ihtiyar adam geliyor. İki eli de arkada. İki eli arkada derken bu son günlerde vurulan ters kelepçeleri hatırlamayın. Eskiden ağaların yürüyüşünü hatırlayın. Tabii ellerinde çevirdikleri tespihleri de. Dışarıda da birkaç kişi görmüştüm böyle yürüyorlardı.

Eli cebinde girenler çok ama iki eli de cebinde birini gördüm. Gençliğine yakıştıramadım ilkin. Sonra düşündüm: Niye onun penceresinden bakmıyor da hemen hüküm veriyoruz. Kim bilir, kendi de farkında olmaksızın cep delik cepken delik mi demek istiyor.

Cep delik, cepken delik,

Yen delik, kaftan delik,

Kol delik, mintan delik,

Kevgir misin be kardeşlik!

Orhan Veli Kanık’ı mı hatırladınız yoksa Türkiye’mizdeki 12 milyon işsizi mi?

Küçük bir kız çocuğu babasına bir şeyler söylüyor. Ses duyuyorum ama anlayamıyorum. Babası çocuğu kaldırdı ve kenardaki süs bitkilerine üstten bakışını kolaylaştırdı. Anladım. Biraz önce bir kirpi kaçmıştı oraya…

Çok geçmedi yine küçük bir kız. Kucağında siyah beyaz kedicik. Hayvanları çocukların sevdikleri kadar sevebilseydik. Televizyonlarda duyduğumuz hayvan katliamlarını duymazdık…

Bakın ben de çocuklaşıyorum. Ve diyorum ki çocukluğumuzu kaybetmeseydik uzun süre küs kalır mıydık? Ağlardık, biraz sonra gülerdik. Küserdik çok geçmezdi barışırdık. Biz böyleydik. Ama şimdilerde basından duyuyorum ki büyüklerimiz ‘dindar ve kindar nesil’ yetiştirme sevdasında. Dindarı anladık da kindar ne demek oluyor…

Pastanede miyim kütüphanede mi yoksa Türkiye’de mi? Daha sistemli olmalı değil miyiz? Evet evet. Gelişi güzellik bulaşıcıdır. Okuyucularımıza da bulaştırmayalım. Yalnız şu kadarını yazayım mı?

Teşekkür ederim. Bir ara “Gelişleri GÜZEL YAZILAR” başlıklı bir kitap yazmayı düşünmedim değil. Sonra bu mevsimde ancak OPERASYONEL yazılar yararlı olur, dedim. Ya, sizin de aklınızda hep şafak operasyonları geliyor. Benim demek istediğim, dikkat çekmek istediğim, vurgulamak istediğim şudur: Bunca operasyon oluyor. Operasyon olmayan alan yok denecek kadar azdır. Demek ki bileşik kaplar örneği her yer çürümüş, HER YER KARANLIK… Peki bu karanlıklar niye? Niye ampuller yakılamıyor? İşte bunu tespit etmek, tespit etmekle kalmayıp doğru teşhis ve doğru reçete ve de en önemlisi adil uygulamalar… Yukarıda dedik ya operasyonel…

“Bilimsel ve Akademik Bağlam (Operasyonel Tanım) Sosyal bilimlerde ve araştırmalarda soyut kavramların ölçülebilir, gözlemlenebilir hale getirilmesine verilen addır.”

“Günlük İş Hayatında Operasyonel İşletmelerde üretim, satış, pazarlama veya yönetim gibi departmanların işlerini yapabilmesi için arka planda çalışan ve bu çarkların dönmesini sağlayan tüm süreçlerdir.”

Şimdi diyeceksiniz ki; “arka planda çalışan ve bu çarkların, bu fırıldakların dönmesini sağlayan tüm süreçleri” göremiyoruz ki…” Kim görebiliyor ki biz görelim. En başta da belirttim ya yakın/okuma gözlüğü ile dışarı çıktım. Dışarıda kullandığım hem yakın hem uzak olan Kolormatik (fotokromik) gözlüğüm olsaydı görebilir miydim?  İhtimal yine göremezdim? Ya, adamlar evrenin taa bir ucunu görüyor bizse bir ŞEYİN içini göremiyoruz. Kör gözlere gözlük…

İyiyi, doğruyu, güzeli ve yararlıyı görebilmek dileğiyle…

Sabahattin Gencal, Kuzuluk, 14. 07. 2026