Dün
akşam yakın/okuma gözlüğümle dışarı çıktım. Pastanede masamıza oturduğumuzda
fark ettim bunu. Böyle bir dalgınlık ilk defa olduğu için haber değeri vardır,
diye düşünüyorum. Dışarıda hem yakın hem uzak olan Kolormatik (fotokromik)
gözlük kullanıyorum.
Bugün
gözlük konusuyla başladık yazıya. Hayırlara gitsin.
Okuma
gözlüğü ile dışarı çıkmam basit bir dalgınlık mıydı yoksa bir işaret miydi? Dalgınlık
olduğu kesin ama işaret konusu tartışmalı. Hem de riskler taşıyan bir konu.
Onun için işaret demeyeyim kelime oyunları ekleyeyim:
Zaman
zaman, mealen “Okumasını bilirseniz her insan bir kitaptır.” Vecizesini hatırlatmışızdır.
Hz. Mevlana’ya atfedilen bu sözün benzerini başka düşünürler de söylemiştir.
Örneğin Amerikalı düşünür de William Ellery Channing “Okumasını bilirsen her
insanın bir kitap olduğunu göreceksin.” demiştir.
Bir
haftadır pastanede onlarca kitap görüyoruz da bir tanesini okumuyoruz. Olacak
iş mi bu? Geçen seneler dışarıda, daha çok banklarda yalnız oturanları okumakla
kalmaz onlarla söyleşiler yapardım. Bu sene nedense kitapların kapağına bile
bakmıyoruz. Birkaç gün önce yazmıştım. Bu sene insanlar genellikle sessiz onun
için bir şey duymuyorum. Bu da bir dalgınlık. Okuma gözlüğüm bakın ne diyor:
İnsanları
sadece konuşurken değil, sessizliklerinde, beden dillerinde vb. okuyabilirsin.
Doğru diyor. Boşuna mı İSMEK Beden Dili Kursuna gittim.
Pastanede
öyle bir yerde oturuyoruz ki birçok masayı, çaktırmadan gözleyebiliyoruz. Bizim
ilerimizde solda bir aile oturuyor. Oğlum Ahmet dikkatimi çekiyor. Genç bir
anne ve baba 7 veya 8 yaşlarındaki çocuklarının önündeki dondurma tabağından
arada bir birer çay kaşığı kadar alıyorlar… Yoruma gerek var mı?
Ahmet
benden daha iyi görüyor. Aa, geldi, dedi. Birkaç gün önce böceği ezilmekten
kurtaran yaşlı teyzeyi gösteriyordu. Diğer yaşlı arkadaşı da geldi. Bu kez daha
yaşlı başı örtülü bir kadın da… Masadaki dördüncü sandalye boştu. Ahmet’e dedim
ki müsaadelerini alarak dördüncü sandalyeye otursak ve kendileriyle röportaj yapmalarını
istesek… Ahmet, biz yapamayız. Ağabeyim Fuat olsa bir yolunu bulur ve onlarla
konuşurdu… Ahmet de benim gibi çekingen Fuat annesine benzedi girişken ve de
mizah yeteneği oldukça fazla. Bilindiği üzere mizah bir kültür ölçüsüdür. Tabii
bizde görülen kara mizah mevzu bahis değil.
Yukarıda
da yazdım ya pastaneye giriş çıkışları da gözleyecek konumundayız. Tabii tipik
olanları yazacağız:
Bir
ihtiyar adam geliyor. İki eli de arkada. İki eli arkada derken bu son günlerde
vurulan ters kelepçeleri hatırlamayın. Eskiden ağaların yürüyüşünü hatırlayın.
Tabii ellerinde çevirdikleri tespihleri de. Dışarıda da birkaç kişi görmüştüm
böyle yürüyorlardı.
Eli
cebinde girenler çok ama iki eli de cebinde birini gördüm. Gençliğine
yakıştıramadım ilkin. Sonra düşündüm: Niye onun penceresinden bakmıyor da hemen
hüküm veriyoruz. Kim bilir, kendi de farkında olmaksızın cep delik cepken delik
mi demek istiyor.
Cep
delik, cepken delik,
Yen
delik, kaftan delik,
Kol
delik, mintan delik,
Kevgir
misin be kardeşlik!
Orhan
Veli Kanık’ı mı hatırladınız yoksa Türkiye’mizdeki 12 milyon işsizi mi?
Küçük
bir kız çocuğu babasına bir şeyler söylüyor. Ses duyuyorum ama anlayamıyorum.
Babası çocuğu kaldırdı ve kenardaki süs bitkilerine üstten bakışını
kolaylaştırdı. Anladım. Biraz önce bir kirpi kaçmıştı oraya…
Çok
geçmedi yine küçük bir kız. Kucağında siyah beyaz kedicik. Hayvanları
çocukların sevdikleri kadar sevebilseydik. Televizyonlarda duyduğumuz hayvan
katliamlarını duymazdık…
Bakın
ben de çocuklaşıyorum. Ve diyorum ki çocukluğumuzu kaybetmeseydik uzun süre küs
kalır mıydık? Ağlardık, biraz sonra gülerdik. Küserdik çok geçmezdi barışırdık.
Biz böyleydik. Ama şimdilerde basından duyuyorum ki büyüklerimiz ‘dindar ve
kindar nesil’ yetiştirme sevdasında. Dindarı anladık da kindar ne demek oluyor…
Pastanede
miyim kütüphanede mi yoksa Türkiye’de mi? Daha sistemli olmalı değil miyiz?
Evet evet. Gelişi güzellik bulaşıcıdır. Okuyucularımıza da bulaştırmayalım.
Yalnız şu kadarını yazayım mı?
Teşekkür
ederim. Bir ara “Gelişleri GÜZEL YAZILAR” başlıklı bir kitap yazmayı düşünmedim
değil. Sonra bu mevsimde ancak OPERASYONEL yazılar yararlı olur, dedim. Ya,
sizin de aklınızda hep şafak operasyonları geliyor. Benim demek istediğim,
dikkat çekmek istediğim, vurgulamak istediğim şudur: Bunca operasyon oluyor. Operasyon
olmayan alan yok denecek kadar azdır. Demek ki bileşik kaplar örneği her yer
çürümüş, HER YER KARANLIK… Peki bu karanlıklar niye? Niye ampuller yakılamıyor?
İşte bunu tespit etmek, tespit etmekle kalmayıp doğru teşhis ve doğru reçete ve
de en önemlisi adil uygulamalar… Yukarıda dedik ya operasyonel…
“Bilimsel
ve Akademik Bağlam (Operasyonel Tanım) Sosyal bilimlerde ve araştırmalarda
soyut kavramların ölçülebilir, gözlemlenebilir hale getirilmesine verilen
addır.”
“Günlük
İş Hayatında Operasyonel İşletmelerde üretim, satış, pazarlama veya yönetim
gibi departmanların işlerini yapabilmesi için arka planda çalışan ve bu
çarkların dönmesini sağlayan tüm süreçlerdir.”
Şimdi
diyeceksiniz ki; “arka planda çalışan ve bu çarkların, bu fırıldakların
dönmesini sağlayan tüm süreçleri” göremiyoruz ki…” Kim görebiliyor ki biz
görelim. En başta da belirttim ya yakın/okuma gözlüğü ile dışarı çıktım. Dışarıda
kullandığım hem yakın hem uzak olan Kolormatik (fotokromik) gözlüğüm olsaydı
görebilir miydim? İhtimal yine
göremezdim? Ya, adamlar evrenin taa bir ucunu görüyor bizse bir ŞEYİN içini
göremiyoruz. Kör gözlere gözlük…
İyiyi,
doğruyu, güzeli ve yararlıyı görebilmek dileğiyle…
Sabahattin
Gencal, Kuzuluk, 14. 07. 2026
