Çağdaş Uygarlığa Yönelmek

  

Hayırlı bir gün geçirmek umuduyla bugüne başladım. 

Bugün 26 Haziran 2026 Cuma. Saat: 10.40

Biraz önce bilgisayarı açmıştım. Alışılageldiğim gibi posta, WhatsApp, Facebok ve gazetelere göz gezdirdikten sonra işte yazmaya başlıyorum:

Pişmanlık Ateşiyle Yanıp Tutuşma!

Cenâb-ı Hak buyuruyor:

Bismillahirrahmanirrahim

“Gülüyorsunuz da ağlamıyorsunuz! Ve siz, gaflet içinde oyalanmaktasınız.” (Necm, 60-61)

Kur’an ayetleriyle nasıl beslenmemiz gerektiği konusunda birçok âlimin tavsiyelerine uymaya çalışıyoruz. “Tarihin bir kesitinde değil, tam da şu an ruhunuza, kalbinize ve zihninize nazil oluyormuş gibi okuduğunuzda ayetler size sorumluluk, umut ve derin bir yön gösterir.”

Yukarıdaki ayet, Altınoluk Mail Servisinden tam zamanında mailenmiş oldu bana. Zaten yazılarıma ucundan kenarından dar anlamda siyaset bulaştırdığım için pişmanlık duyuyordum. Geniş anlamıyla, planlı olarak doğru dürüst siyasi yazı yazacaksan zararı yok, yaz ama öyle iğneleyerek yazıyı defolandırma, demiştim kendi kendime. Sonunda pişman olacağımız şeyi yapmamamız gerektiği konusunda da birçok vecize var.

WhatsApp’ta “Bir Japonya Modeli; Yürüyerek Elektrik Üretmek” satırları dikkatimi çekti. Meğer yazı 8 ay önce bir blogta yayınlanmıştı. (06/10/2025 | Blog (https://www.dundar.av.tr/bir-japonya-modeli-yuruyerek-elektrik-uretmek/) Demek ki medyayı bile zamanında takip edemiyoruz.

Japonlar adımlarını enerjiye çevirdiler. Bizler çenemizden elektrik üretebilir miyiz acaba? Çene çalmaya daha ne kadar devam ederiz? Doğu da batı da gelişti. Biz de gelişmek zorundayız.

Sovyet sosyoloğu Yevgeni Afanasyev’in 1987’deki şu sözleri herkese çok şey anlatıyor:

“Batı hakkında hiçbir şey bilmiyorduk. Max Weber, Durkheim, Freud, Toynbee veya Spengler ile ilgilenmiyorduk. Bunlar sadece isimler değil, arkasında dünyalar, dünya sistemleri olan isimlerdir. Eğer bir toplum bu dünyalarla tanışmazsa, 20. yüzyıldan düşmüş olur, yüzyılın en önemli keşiflerinin periferisinde kendini bulur.”

(Taha Akyol, Müslüman bir alimin Weber referansı, Karar, 26/06/2026)

Bizler sadece durum tespiti yapıyoruz. Durum tespiti yapmak şart ama çözüm yollarını da düşünmemiz gerekmez mi? “Sadece teorik bir metin değil, "İman edip salih ameller işleyenler" vurgusuyla, anı yaşarken adaleti, dürüstlüğü ve iyiliği pratiğe dökmenizi beklenir bizlerden.

Adını unuttuğum biri Kur’an-ı Kerim’de iman ve salih amel kavramlarının birlikte kullanıldığını söylemiş ve eklemiştir: Demek ki salih amel imandandır. Salih amel yapmayanlar? Şimdi aklıma geldi Ebu Hanife iman ve amel kavramlarını ayırmıştır. Salih amel yapamayanların moralleri bozulur ve …

Çağdaş uygarlık düzeyi hedefine ve amacına doğru adım atabilmek ve zamanı karınca kaderince değerlendirmek umuduyla.

Sabahattin Gencal, İstanbul, 26. 06. 2026

 

Atatürkçü Düşünce Üzerine Deneme

  

 

ÖN SÖZ (5)

 Bir eserin bu kadar da geç doğabilmesi görülmüş değil. Yazılışı 9 ay 10 gün bile sürmeyen Atatürkçü Düşünce Üzerine Deneme adlı bu çalışmamı on yıllarca okuyuculara sunamamamın hiçbir mazereti, hiçbir izahı olamaz. Açıkçası biz Atatürkçü bir aydın gibi düşünemez olduk. Olsa olsa Nasrettin Hocamızın Hindisi gibi düşünebildik. Böyle düşünerek, acınarak, yakınarak, vahlanarak bir arpa boyu yol almamız mümkün olamazdı; zaten olmadı da. Bırakın ileri gitmeyi…

 Bugünün işini yarına bırakırsan böyle olur işte. Bileceksiniz ki; umutlandığınız gün kanatlandığınız gündür. İşte o zaman uçmaya başlayacaksınız. Uçmayı ertesi güne bırakırsanız biliniz ki kanatlarınızı kırarlar.

 On yıllarca çırpmayan kanatlarda güç kalır mı acaba? Kalır veya kalmaz. Kendi gücümüzü bırakalım da Atatürkçü düşüncenin gücüne bakalım. On yıllar değil, yüzyıllar geçse bile Atatürkçü düşüncenin gücü azalmaz.

 Atatürkçü düşünce öyle aç karnına veya tok karnına alınacak bir hap değil. Adamların Atatürkçü düşünceyle bir ilgisi yok; ama ceplerinde ilâç kutusu gibi Atatürk’ün vecizelerini taşımaya başladılar. Korkarım ki Atatürkçüler Atatürkçü olmamakla suçlanacak. Olur mu olur. Bu vahşi kapitalist dünyada hiçbir şeye “olmaz olmaz” deme.

 Bir eserin bu kadar da geç doğabilmesi görülmüş değil yakınmasıyla başladık söze. Siz de “Bir eserin böylesine sunumu da görülmüş şey değil.” diyebilirsiniz. Onun için bu seferlik sunum eksik kalsın. Ben de bu yazıma önsöz (5) diyeyim.

 Bak kardeşim, bir çalışmaya 5 defa önsöz yazıldığı da görülmemiştir. “Sanki öyle matah bir eser de…”diye küçümsemeyin sakın. Abartmayın da… Yanlış demiyorum. “Her eser ön fikirsiz, peşin fikirsiz, saplantısız okunur.” gerçeğini doğaçlama olarak hatırlatıyorum.

 “Keşke bütün sayfalar da böyle doğaçlama olsa” diyebilenler de çıkabilir. Ya, 1980 ve öncesi bir başkaydık…

 Atatürk üzerine birçok denemem de var. Onları da eklemeyi düşündüğüm olmadı değil. Sonra “Hayır!” dedim kendi kendime; “Bu çalışma olduğu gibi çıkacaktır.  Ve siz okuyucular sayesinde ayakları üzerinde duracaktır.” Tabii anlıyorsunuzdur. “Oku ve okut” demek istiyoruz. “Kitabı al ve aldır.” Daha usturuplu biçimde yazalım mı?

 Uyuyanları lütfen uyandırın, kaldırın. Üsküdar’da sabah oldu.

 Üsküdarlı atasözleri sıkıntı verir. Onun için cümleyi şöyle düzeltelim:

 Uyan uyan. Çok uyku;

 1.   Depresyon riskini artırır.

2.   Beyni zayıflatır. 

3.   Diyabet riskini artırır. 

4.   Kilo artışına sebep olur. 

5.   Kalbe zarar verir. 

6.   Erken ölüme neden olabilir.

Bu yazdıklarımı bir sağlık sitesinden aynen aldım.(1) Yalnız bir maddeyi ayrıca belirtmeliyim. “Çok uyku Hamile kalmanızı zorlaştırabilir.” Bu hamilelik meselesini fikirlere hamile olmaya çevirerek kendi ifademle yazıyorum.

 

7.   Çok uyuyanlar fikir üretmede kısır kalır ki bu da ölümden beterdir.

 

 “Kalk Borusu” çalıyor; uyan artık! Kalk artık! 

Sabahattin GENCAL, 01.01.2018 

Hamidiye-Çekmeköy_İstanbul

______________________

1.   http://www.haberturk.com/saglik/haber/1044265-fazla-uykunun-zararlari-saglikli-uyku-duzeni-cok-fazla-uyumak/10

 _________________

Sabahattin Gencal, ATATÜRKÇÜDÜŞÜNCE ÜZERİNE DENEME, Cinius Yayınları, İstanbul, 2018.

Rabbani'nin Mektupları- 115

 Verilen URL'de yer alan İmam-ı Rabbânî Ahmed el-Farûkî es-Serhindî’ye ait "Mektûbât"ın 115. Mektubu, tasavvufi seyrüseferin basamaklarını ve manevi mertebeleri konu alan kısa ama oldukça özlü bir metindir.

Bu metni sistematik olarak yapı, içerik, kavramsal çerçeve ve teolojik-tasavvufi bağlam açısından şu şekilde inceleyebiliriz:

1. Metnin Künyesi ve Tarihsel Bağlamı

• Müellif: İmam-ı Rabbânî (17. yüzyılın en önemli İslam âlimi ve Nakşibendî-Müceddidî yolunun öncüsü).
• Muhatap: Şeyh Abdülhalik Dehlevî.
• Kaynak: Müellifin şeriat, tarikat ve hakikat konularındaki mektuplarının toplandığı başeseri Mektûbât.

2. Metnin Yapısal Analizi (Kompozisyon)

Metin klasik bir doğu-tasavvuf mektup üslubuyla yapılandırılmıştır:

• Giriş (Bismillah ve Alıntı): "En güzeli, dostların sözleri.." mısrasıyla başlanarak konunun ehemmiyetine ve sevgi bağlamına vurgu yapılır.
• Gelişme (Tez ve Tasnif): Tarikatın (manevi yolculuğun) kaç adımdan oluştuğu sayısal ve kavramsal bir tasnifle sunulur (7 adım / 2 adım karşılaştırması).
• Sonuç ve Şart: Elde edilecek tüm manevi kemalâtın ve tecellilerin yegane şartının Hz. Muhammed’e (s.a.v.) tabi olmak olduğu vurgulanır ve yazarın kendi manevi keşfiyle metin mühürlenir.

3. Kavramsal ve İçeriksel Analizi (Tasavvufi Çerçeve)

Metnin ana ekseni, sülûkun (manevi yürüyüşün) aşamaları üzerinedir. Yazar, bu yolculuğu yedi adım olarak formüle eder ve bunları iki temel ontolojik alana ayırır:

A. Halk Âlemi (Yaratılış / Madde Dünyası) – 2 Adım

Tasavvuf felsefesinde Halk Âlemi; zaman, mekân, madde ve şekille sınırlı olan, duyu organlarıyla algılanabilen fiziksel alemdir. İmam-ı Rabbânî, seyrü sülûkun ilk iki adımının bu alemde (nefs ve beden mertebelerinde, tezkiye ve tasfiye ile) atıldığını belirtir.

B. Emir Âlemi (Ruh / Mana Dünyası) – 5 Adım

Emir Âlemi; maddeden mücerret, "Ol" emriyle doğrudan yaratılan ruh, sır, hafi, ahfa gibi latifelerin (Letaif-i Hamse) alanıdır. Metinde bu alemdeki adımların manevi sonuçları kronolojik olarak şöyle açıklanır:

1.   İlk Adım: Fiiller Tecellisi (Tecelli-i Ef'âl): Kulun, kainattaki tüm fiillerin gerçek failinin Allah olduğunu müşahede etmesi.

2.   İkinci Adım: Zati Tecelli (Tecelli-i Zât): Perdelerin kalkarak, Allah'ın zatına ait nurların tecelli etmesi.

3.   Üçüncü Adım: Zati Tecelliye Şuru (Başlangıç): Kulun bu zati tecellinin derinliklerine girmeye başlaması.

4.   Sonraki Adımlar: Kulun kabiliyet ve istidadına göre değişen, derecesi yüksek kemalât durumları.

C. Şerhi / Karşılaştırmalı Yaklaşım (İcmal-Tafsil Dengesi)

Metinde, daha önce bazı sufiler tarafından bu yolculuğun "iki adım" (Halk ve Emir alemleri olarak toptan) şeklinde tarif edildiği hatırlatılır. İmam-ı Rabbânî, bu ikili tasnifin yanlış olmadığını, ancak "icmal yollu" (özet olarak), yeni başlayan müridlerin gözünü korkutmamak ve işi kolaylaştırmak amacıyla söylendiğini belirtir. Kendisinin yaptığı "tahkikat" (derinlemesine araştırma ve manevi keşif) neticesinde ise işin hakikatinin ayrıntılı olarak (tafsilen) yedi adım olduğunu ortaya koyar.

4. Metnin Temel Tezi ve Sünnete Bağlılık Vurgusu

İmam-ı Rabbânî’nin Nakşibendîlikteki en büyük misyonu, tasavvuf ile şeriatı (sünneti) ayrılmaz bir şekilde bütünleştirmektir. Bu kısa mektupta da bu duruş net olarak görülür:

• Yazar, bahsedilen tüm bu olağanüstü manevi tecellilerin, hallerin ve makamların gerçekleşmesini tek bir şart zincirine bağlar: Seyyid'ül-evvelin vel-âhirin olan Resulûllah (ﷺ) efendimize mutlak surette tabi olmak.
• Sünnete bağlılık olmadan ulaşılan hallerin tasavvufi açıdan bir değeri olmadığını veya yanılsama (istidrac) olabileceğini zımnen ihtar eder.

Sonuç

115.              Mektup; tasavvuf psikolojisi ve epistemolojisi açısından kulun manevi gelişim seyrini haritalandıran akademik ve rehber niteliğinde bir metindir. İmam-ı Rabbânî, sufilerin daha önceki genel (icmali) tanımlamalarını, kendi manevi tecrübesiyle daha sistematik ve detaylı (tafsili) bir tasnife kavuşturmuş, ancak her halükarda nihai sınırın ve ölçünün Hz. Peygamber'in sünneti olduğunu hatırlatmıştır.

 

Mural

 "murals-2402733_1280.jpg" isimli görselde yer alan bu sokak sanatı çalışması (mural), sanatçı Alice Mizrachi'ye (görseldeki imzasıyla AM) aittir.

Eserin sağ alt köşesinde "Free to Be" ifadesi yer almakta ve sanatçının tarzını yansıtan karakteristik detaylar barındırmaktadır.

Süleyman Demirel'den Vecize

 

                                               Süleyman Demirel - Vecize

Karadeniz Şarkıları

 

Karadeniz Şarkıları | Akusik Karadeniz...

İrfan Seyhan & Özgür Babacan - Alabanda ➤Sosyal Medya'da Bizi Takip Et!

Adımlar Elektriğe Dönüşüyor

 

Bu gönderiyi Instagram'da gör

Fokus+ (@fokusplusnet)'in paylaştığı bir gönderi

İnsanlığımızı Kaybetmeyelim

 

İnsanlığımızı Kaybetmeyelim | Bir Ahmet Gencal Şiiri | Bir Şiir Dinletisi

Bu video, babam Sabahattin Gencal’ın "İnsanlığımızı Kaybetmeyelim" başlıklı blog yazısından ilham alınarak yazılmıştır. Blog Yazısını Okumak İçin: [https://gencalsabahatti.blogspot.com/...] Dostlar, bu kanal aslında küçük bir fikirle, bir şeyler paylaşma heyecanıyla kuruldu. Ancak samimiyetle söylemek isterim ki; hazırladığım içeriklerin sizlere ulaşmakta zorlandığını görüyorum. İzlenme sayılarımız oldukça düşük, belki de doğru kelimeleri bulamıyor, belki de ruhunuza dokunamıyorum. Videoları beğenilerinizle, paylaşımlarınızla desteklemediğinizde, bu emekler maalesef sessiz bir odada yankılanıp kayboluyor. Kanalımızı arkadaşlarınıza tanıtmadığınız sürece, bu ses daha geniş kitlelere ulaşamıyor. Sizce nerede eksik kalıyorum? Kanalımızın büyümesi ve gerçek bir kitleye ulaşması için önerilerinize, eleştirilerinize ve desteğinize her zamankinden daha çok ihtiyacım var. Lütfen yorumlarda buluşalım, bu yolculuğu birlikte şekillendirelim. Şiir Metni: İNSANLIĞIMIZI KAYBETMEYELİM Bir sabah daha… Bir insan daha uyandı hayata. Kimi ağrıyla… Kimi borçla… Kimi korkuyla… Kimi de içinde taşıdığı sessiz bir soruyla: “Ben hâlâ ben miyim?” Bir diş ağrısı kadar gerçek bazen hayat. Bir uyuşukluk kadar geçici… Bir sızı kadar derin. İnsan bedenindeki acıyı fark ediyor da… Ruhundaki yarayı kaç zaman sonra hissediyor? Dediler ki: “Kader…” Ama kader, yazılmış bir mahkûmiyet değil. İnsana verilen bir yolculuktur. Kalem tutulmuştur elimize… Yürümek bize bırakılmıştır. Bazen bir insanın hayatı bir kitap gibidir. Bazı sayfaları acı… Bazıları sabır… Bazıları dua… Ama hiçbir sayfa boşuna yazılmaz. Bir öğretmen hatırası kaldı geriye… Bir sınıf… Bir tahta… Bir çocuk gözündeki ışık… Ve yıllar sonra anlaşılan gerçek: İnsana yapılan en büyük yatırım, insana verilen değerdir. Bir gün öğretmenler gider… Okullar kapanır… Duvarlar sessizleşir… Ama öğretilen iyilik insanın içinde yaşamaya devam eder. Ey zaman… Neleri alıp götürdün bizden? Saçlarımızdan yılları… Ellerimizden gücü… Ama ne olur… Kalbimizden merhameti alma. Çünkü insan… Malıyla değil, makamıyla değil, sahip olduklarıyla değil… Başkalarının acısını ne kadar hissedebildiğiyle insandır. Bir çağ geliyor üzerimize… Her şey hızlı… Her şey tüketilebilir… Dostluklar bile… Sözler bile… Hayaller bile… Herkes birbirine benzemeye çalışıyor. Aynı yüzler… Aynı cümleler… Aynı hayaller… Aynı korkular… Oysa insan olmak; herkes gibi olmak değil. Kendi vicdanının sesini kaybetmemektir. Aynalar önümüzde… Gazeteler… Ekranlar… Sokaklar… Kalabalıklar… Hepsi bir şey söylüyor. Ama en zor aynaya bakamıyoruz: Kendi içimize… Çünkü insan bazen başkasının hatasını görmekte usta, kendi eksikliğini görmekte acemidir. Ölüm geçiyor yanımızdan… Sessiz bir öğretmen gibi. Diyor ki: “Unutma… Burada kalıcı değilsin.” Ama biz hâlâ sanki sonsuza kadar yaşayacakmış gibi kırıyoruz kalpleri. Bir gün bütün makamlar susacak. Bütün tartışmalar bitecek. Bütün unvanlar toprağa dönecek. Geriye sadece şu kalacak: “Nasıl bir insan oldun?” Ey dünya… Bizi yormak için çok şey öğrettin. Ama insan kalmayı öğretmeyi unuttun. Ekonomik darlıklar olabilir… Adalet yaralanabilir… Eğitim aksayabilir… Hayaller ertelenebilir… Ama ne olur… İnsanın içindeki insanı öldürmeyelim. Birbirimizi düşman görmekten önce insan olduğumuzu hatırlayalım. Birbirimizi yargılamadan önce kendi kalbimize bakalım. Çünkü bir ülke… Sadece yollarıyla, binalarıyla, ekonomisiyle büyümez. Bir ülke; vicdanıyla büyür. Adaletiyle büyür. Merhametiyle büyür. İnsanlığıyla büyür. Ey insan… Kaderin sırrını ararken, kendini kaybetme. Dünyayı değiştirirken, kalbini değiştirme. Çünkü en büyük kayıp; bir şeyi kaybetmek değil… Kaybettiklerini fark edememektir. Bugün elimizde kalan son şeyi koruyalım: İnsanlığımızı… Çünkü onu kaybedersek… Geriye ne kalır? Sadece yaşayan bedenler… Ama eksilen ruhlar… Ahmet GENCAL 25.06.2026