Özür Dilemek Yetmez: Gerçek Tövbe Nedir?

 

Özür Dilemek Yetmez: Gerçek Tövbe Nedir? | Bir Ahmet Gencal Şiiri

Bir özür gerçekten ne zaman özür olur? İnsan yaptığı yanlıştan sonra yalnızca sözle mi, yoksa hayatıyla mı dönmelidir? “Dönüşün Eşiğinde”, insanın kendi hatasıyla yüzleşmesini, özürden telafiye, pişmanlıktan tövbeye ve yanılgıdan yeniden doğrulmaya uzanan iç yolculuğunu anlatan bir Ahmet Gencal şiiri. Şiirin merkezinde yalnızca “özür dilemek” yok. Bir insanın önce kendisiyle yüzleşmesi, kırdığı kalbi onarmaya çalışması, emanete sahip çıkması, makamın ve gücün sorumluluk olduğunu hatırlaması ve gerektiğinde “yanıldım” diyebilmesi var. “Tövbe” ise burada yalnızca bir söz olarak değil, bir dönüş olarak ele alınıyor. İstiğfarın “bağışlanma dilemek”, tövbenin ise insanı yanlışından uzaklaştıran bir hâli terk edip hakikate doğru yeniden yönelmek olduğu düşüncesinden hareketle şiir; vicdan, adalet, liyakat, sorumluluk, insan ruhu ve toplum üzerine sessiz bir sorgulama açıyor. Çünkü bazen bir toplumun değişmesi büyük sözlerle değil, bir insanın aynaya bakıp kendi payını görebilmesiyle başlar. Bir babanın çocuğundan özür dilemesiyle, bir öğretmenin öğrencisine “yanıldım” diyebilmesiyle, gücü elinde tutanın sorumluluğunu hatırlamasıyla... Ve belki de gerçek umut tam burada başlar: İnsan kusursuz olduğu için değil, yanlışından sonra yeniden doğruya yönelebildiği için insandır. Bu şiir; Sabahattin Gencal’ın “Özür Dileme ve Tövbe” başlıklı blog yazısından ilham alınarak yazılmıştır. https://gencalsabahatti.blogspot.com/ Bu şiir; çağdaş Türk şiiri, felsefi şiir, tasavvufi şiir, düşünce şiiri ve insan ruhunu merkeze alan şiirleri sevenler için hazırlandı. 🎧 Şiiri yavaşça dinleyin. Belki bazı dizeler yalnızca kulağınıza değil, vicdanınıza da dokunacaktır. Sizce gerçek bir özür ne zaman başlar? Söz söylendiğinde mi, yoksa davranış değiştiğinde mi? Düşüncenizi yorumlarda paylaşın. Şiiri anlamlı bulduysanız sevdiklerinizle paylaşabilir, Ahmet Gencal kanalına abone olarak yeni şiir dinletilerinden haberdar olabilirsiniz. Kanalda ayrıca çağdaş Türk şiiri, felsefi şiir, tasavvufi şiir, insan, vicdan, umut, zaman ve toplum üzerine yazılmış özgün şiirleri keşfedebilirsiniz. #AhmetGencal

Özür Dileme ve Tövbe

 

 

Bugün 8 Ağustos 2026 Salı, Saat: 11.52

Bilgisayarda ikinci oturumumu açıyorum. Bu kez sağa sola girmeden doğrudan yazı yazmaya başlamış bulunuyorum. İnşallah bu kez verimli olabilirim.

Niyetim en genel anlamda, hatalarımızdan ötürü insanlara karşı pişmanlık duyma, özür dileme, hatalarımızı telafi etmeye söz verme ve af dilemek; Allah’a (cc) karşı hatalarımızdan ve günahlarımızdan ötürü pişmanlık duyma, tövbe etme, bir daha yapmayacağımıza söz verme ve mağfiret dilemekle ilgili bir yazı yazmaktır.

Dün yazdığım “Önce Kendimden Özür Dilerim” başlıklı yazımda bu konuyu yazacağımı da belirtmiştim. Hatta birkaç ayet meali ve tefsirini de dipnot olarak yazacağımı hatırlatmıştım.

Bugünkü ilk oturumumda, (bilindiği üzere ilk oturumlarda postaya, Whatsapp’a, Facebook’a ve gazetelere göz gezdirir ve birkaç makale okurum.) Alışkanlığımı sürdürdüm. Bazı arkadaşlar medyaya hiç bakmadıklarını söylüyorlar, zaman harcamaya değmez, diyorlar. Ben, medyanın, tabii iyi olanları hariç iyi olmadığını, birilerinin reklamları olduğunu bilmeme rağmen çok zaman kaybetmeden göz gezdirmek ve okumaktan yanayım. Aksi takdirde bunların düzeltilmesine katkı sağlayamayız. Nitekim göz gezdirmem isabetli oldu. Hud Suresi   ayetini tekrar gözden geçirmeme vesile oldular. Yazımda bu ayeti de konu edeyim, dedim kendi kendime. Bu anda Anatole France’nin bir sözünü tekrar hatırladım: Bunu da yazayım, şunu da yazayım, derseniz hiçbir şey yazamamış olursunuz mealindeki bu sözü mesleğimin ilk yıllarından beri öğrencilerime de söylerdim. Şimdi bu ilkeyi uygulayamıyorum yarınlar yokmuş gibi…

Dün de bugünün birinci oturumunda da konu ve konunun ana bölümleri üzerinde yapay zekâyı da devreye sokarak çalıştım. Ancak bu ham maddeleri işleyemedim. Bilindiği üzere bu konudan da oldum olası yakınmışımdır. Arı kovana getirdiği nektarı bala çeviremezse boşuna çalışmış olmaz mı? Sözünü ettiğim konuları bal eyleyemedim. Eintein aklınızı zorlayın, diyordu. Prof. Dr. İsmail Hakkı Aydın da beyin yorulmaz diyor. Ancak nedense ben yoruluyorum. Daha dün söz vermiştim kendime kendimi fazla yormayacağım.  Eh, becerebildiğimiz kadar, elimizden geldiği kadar deyip durumu okuyuculara bildireceğim.

Efendim, durup dururken niye özür dileme ve tövbe konularını öne çıkardık. Öyle ya ülkemiz bin bir konuyla çalkalanıp dururken, hali pürmelalimiz ortadayken…

Doğru. Durum iyi değil. Peki, iyileştirmek kimin görevi? Bizim elbette. “Sofrayı kuran kaldırsın.” diyecek halimiz yok. Böyle dersek bir gün demokrasinin ve cumhuriyetin rafa kaldırıldığını, Allah göstermesin görebiliriz.

İşlerin böyle çözümsüz duruma gelmesinden ötürü, kamu yönetimi uzmanlığımız dolayısıyla birazcık da bu işlerden anladığımız için diyoruz ki: Balık baştan kokmaya başladı. Başka deyişle insanımız bozuldu. İnkâra gerek yok. Lami cimi de yok, bozulduk vesselam. İşte onun için insanımızı düzeltmek, iyiye yöneltmemiz gerekir. Bu konuyu bir emekli öğretmen olarak görev edindik. Önce uyanmaktan söz ettik. Şimdi de hatalarımızı fark etme, pişman olma, özür dileme, telafi etme veya bedel ödeme, af dileme, tövbe etme, mağfiret dileme safhasındayız.

Şimdi bana “çok safsın Sabahattin” diyecekler olabilir. Bu sözü mesleğimin 5. Yılında duymuştum. Öğrencilere para ile fenbilgisi kursu veren bir öğretmen arkadaşıma, “Niye bu kadar uzatıyorsunuz kurs saatlerini? Örneğin on derste temel fenbilgisi olmaz mı? Mealinde bir söz söyledim. O da “Çok safsın Sabahattin, dediğin gibi yapsak , ev inşaatını göstererek bu ev biter mi?” mealinde bir söz söyledi…

Demek ki söz dolanıp dolanıp paraya geliyor. Bazıları boşuna “para put oldu” dememiş. Ne olursa olsun. İsterse kıyamet kopmak üzere olsun. İstikametimizden geri dönmeyeceğiz inşallah. “Emrolunduğumuz gibi dosdoğru olmayı” temel ilke olarak kabul edeceğiz.

Kur'an-ı Kerim, Hûd Suresi 112. Ayet

Kul beşerdir, şaşar derler, bizler de bilerek veya bilmeyerek şaşıp bir hata bir günah işlersek tövbe etmesini bileceğiz inşallah.

Kur'an-ı Kerim, Tahrîm Suresi, 8, 9, 10-12. Ayet,

Kur'an-ı Kerim, Nisâ Suresi, 17-18. Ayet,

Tevbe ile istiğfar arasındaki fark vardır:

İstiğfar, Allah'tan bağışlanma dilemektir: “Allah'ım, beni bağışla.”

Tevbe, Allah'a dönüştür: “Allah'ım, senden uzaklaştıran bu hâli terk ediyor ve sana dönüyorum.”

Bu nedenle istiğfar sözle başlayabilir; tevbe ise hayatta bir dönüş meydana getirmelidir. İnşallah bu dönüş hepimize nasip olur. Yarınlarda da Allah izin ederse bu konular üzerinde durabiliriz.

Değerli okurlarım,

İçinde bulunduğumuz durumun çok zor olduğunu biliyorum. İnsanlarımıza kalpten özür dileme ve tövbe etme davranışını, alışkanlığını kazandırmak en az ülke sorunları kadar zordur. Ancak kalıcı tek yol olarak bunu görüyorum. Ben ancak konuyu genel olarak dile getirebildim. Okuyucularım, çevrelerine daha basit yöntemlerle, anlaşılır biçimde anlatabilirse yararlı olur.

Hatta bu konuda küçük alan araştırmaları da olabilir? Örneğin bir anketle başlayabilirsiniz. Örneğin:

A.  Size göre toplumumuzda;

	Sorular	Cevaplar
		K.E	E	FY	H	K:H
1	Anne ve babalar çocuklarından özür diler mi?
2	Öğretmenler öğrencilerinden özür diler mi?
3	Amirler memurlarından özür diler mi?
4	İşverenler işçilerinden özür diler mi?
5	Bakanlar yurttaşlardan özür diler mi?
6	Cumhurbaşkanı yurttaşlardan özür diler mi?
7	Millet vekilleri yurttaşlardan özür diler mi?

                    K. E: Kesinlikle evet, E: Evet, FY: Fikrim Yok, 

                    H: Hayır, K.H: Kesinlikle hayır

        Tabii açıklamalar kısmında kalben özür dilemenin ne demek olduğunu açıklamalısınız. Öyle pardon, özgünüm, falan filan cinsinden özürle, bakın özür diliyor yaman adam dedirtecek riya dolu özürlerden söz etmiyoruz. Hatayı fark etme, kabul etme, özür dileme, telafiye veya bedel ödemeye hazır olduğunu bildirme ve af dileme süreçlerini iyi bilmek gerekir.

*

B. Toplumumuzda görülen aşağıdaki vakaların oranları sizce kaçtır?

	Vakalar	Derecesi %
		100	90	80	70	60	50	40	30	20	10
1	Hırsızlık
2	Borç ödememe
3	Haksızlık
4	Gıybet
5	Yalan söyleme
6	iftira
7	Zulmetme
8	Öldürme
9	Silah kaçakçılığı
10	Uyuşturucu kaçakçılığı
11	Uyuşturucu satma
12	Uyuşturucu kullanma
13	Rüşvet verme
14	Rüşvet alma
15	Hayvanlara eziyet
16	Çocuk istismarı
17	Adam kaçırma
18	Kaçak işçi çalıştırma
19	Vergi kaçırma
20	Hileli mal satma
21	Adam yaralama
22	Haneye tecavüz
23	Hakaret
24	Taciz
25	Alıkoyma

            Bu araştırma verilerini inceleyip çıkardığınız sonuçlara göre çareler üretebilirsiniz. Bilimin birkaç günde kendini katlayarak geliştiği dönemde dünkü görevliyi, dünkü zeki çocuğu görevlendirirseniz olmaz tabii. Ne demişti rahmetli Demirel, “Dünün güneşiyle bugünün çamaşırları kurumaz.”  Emanetleri layık olana vereceksiniz. Başka yolu yok, Liyakat, liyakat…

            Korkarım bir kere daha saflıkla itham edeceksiniz beni. Bütün bunları   yapanlar özür diler mi sanırsınız diye diye sorular soracaksınız. Peki,  Şimdiye dek    alınan önlemlerin niçin yararlı olmadığını düşünüldü hiç? Tam   aksine bir suçlunun         dosyasında onlarca vaka kaydı var. Islah olan var mı?

                        Böyle gelmiş böyle mi gidecek?

                         Arkası gelmez dertlerimin, bıktım illallah

Arkası gelmez dertlerimin, bıktım illallah

Biri biterken diğeri de başlar, doğuran Allah

Biri biterken diğeri de başlar, doğuran Allah

                         [Nakarat]

böyle gelmiş, böyle gidecek, korkarım vallah

böyle gelmiş, böyle gidecek, korkarım vallah

Yok mu bakımı, dostlar? Fesühanallah

Yok mu bakımı, dostlar? Fesühanallah, ay

[Bölüm 2]

Âlemin keyfi yerinde, yine maşallah

Âlemin keyfi yerinde, yine maşallah

Bize de bir gün kader güler, umarım güler

Bize de bir gün kader güler, güler umarım

[Nakarat]

Erkin Koray

https://www.youtube.com/watch?v=x4T-LXCzqhw

Dikkat dikkat!

Keyfi yerinde olanlar arkası gelmez dertlerle bizleri bıktırdı bıktıracak. Sakın ha. Umutsuzluğa kapılmayalım.

Kültür bakımından da olgunlaşmış medeni insanlar gibi önce kendimizden özür dileyelim. Sonra birbirimizden. Kendinden özür dilemeyen başkasından dileyemez. Allah’a tevbe edelim. Hatamız ve günahımız olmasa da tövbe edelim. Peygamberimizin (sav) günde 60 defa 100 defa istiğfar ettiğini unutmayalım. Bu bir yöneliştir.

Bu az bir şey değil. Uyanan, hatalarının farkına varan ve birbirlerinden özür dileyen bireylerle biz olarak Allah’a yönelen (Tabii bazı cemaatleri kastetmediğimizi anlıyorsunuzdur.) toplum kendini layık olduğu biçimde yönetmesini de bilebilecek bir seviyeye gelecektir.

Mutlu bir insan olmak hepimizin hakkıdır.

Sabahattin Gencal, Çekmeköy, 08. 09. 2016,