Bir Müthiş Bahtiyarlık | Gideni ve Gelmekte Olanı Anlamak

 

Bir Müthiş Bahtiyarlık | Gideni ve Gelmekte Olanı Anlamak | Bir Ahmet Gencal Şiiri

Bazı şiirler okunur, bazı şiirler ise insanın içinde uzun süre yaşamaya devam eder. Bu şiir; gideni, gelmekte olanı ve insanın kendi iç yolculuğunu anlamaya davet ediyor. "Bir Müthiş Bahtiyarlık", yalnızca sıcak bir yaz gününü ya da bir kelimenin hikâyesini anlatmıyor; insanın hafızasını, vicdanını, umudunu ve zaman karşısındaki duruşunu şiirin diliyle yeniden düşündürüyor. Çocuklukta duyulan bir kelimenin çağrışımından başlayan yolculuk; çekirdeğin sabrına, insan ruhunun kırılmalarına, toplumsal hafızaya, hakikatin sessizliğine ve umudun hiç tükenmeyen ışığına uzanıyor. Bu şiirde; • insanın iç dünyası • toplumsal değişim • adalet • vicdan • umut • tasavvuf • zaman • hafıza aynı şiirsel nehirde buluşuyor. Şiir, slogan üretmiyor. Taraf olmuyor. İnsana yeniden insan olmayı hatırlatıyor. Eğer dizelerden biri size kendi hayatınızı düşündürdüyse, bunu yorumlarda bizimle paylaşmayı unutmayın. Bu şiir; Sabahattin Gencal’ın “Bir Müthiş Bahtiyarlık Anlamak Gideni ve Gelmekte Olanı.” başlıklı blog yazısından ilham alınarak yazılmıştır. https://gencalsabahatti.blogspot.com/ Sizin yorumlarınız, bu kanalın en değerli parçasıdır. Bu şiiri beğendiyseniz videoyu beğenmeyi, kanala abone olmayı ve benzer şiirleri kaçırmamak için bildirimleri açmayı unutmayın. Kanaldaki diğer felsefi, çağdaş ve tasavvufi şiirleri de keşfedebilirsiniz. Her yeni şiir; insanı, hayatı, zamanı, hakikati ve umudu birlikte anlamaya çalışan uzun bir yolculuğun yeni durağıdır. İyi seyirler.

“Bir Müthiş Bahtiyarlık Anlamak Gideni ve Gelmekte Olanı.”

 

Merhaba Değerli Okurlarım,

Nasılsınız? İnşallah iyisinizdir. Her yönüyle iyi olmanız dileğiyle bugünkü yazıma başlıyorum:

06. 08. 2026 Perşembe, saat: 15. 30

Tek kelimeyle ifade edeyim: Farfaris ediyorum.

Doğduğum yörelerde çocukluğumda kullandığımız bu kelimenin anlamını bilememeniz doğaldır. Ben de anlatamam. Zaten anlatabilsem bu kelimeyi kullanmazdım. İş asistanıma düşüyor:

“Aşırı Hararet ve Bunalma: Yüksek sıcaklık veya nem altında vücudun ısısını ayarlayamaması sonucu kişinin içten içe yanması, nefesinin daralması ve "içim geçiyor / fenalaşıyorum" duygusuna kapılması.”

Bu durumdayken yazı yazılır mı?

Yazı her ortamda ve her durumda yazılabilir? Sorulacak soru şu: Bu durumda yazılan yazı paylaşılmalı mı? Bazılarımız, bu durumda yararlanılacak bir yazı yazılamayacağından paylaşılmamalı, der. Bazılarımız da okumasını bilenler için faydalanılamayacak yazı yoktur, der.

Benim okurlarım okumasını da bilir hatta eleştirel okumayı da bilir. Leb demeden leblebiyi de anlar.

Yanılıyor muyum yoksa? Eh, bir deneyelim bakalım. Şimdi ben önceki oturumlarda derlediklerimden birkaç satır yazacağım. Siz o birkaç satırı kafanızda kitaplaştıracaksınız. Olmaz demeyin.

Prof. Dr. İsmail Hakkı Aydın, mealen yazıyorum: Benim vecizelerimin her biri birer kitabın çekirdeğidir, diyor. Biz köyde yaşarken bu gerçeği çok gördük. Bir çekirdeğin serencamını izlemedik mi?²

Değil alıntılar kalemden kendiliğinden dökülen ifadeler de okuyuculara yeni ufuklar, yeni pencereler açar. Ne demek istediğimi anlamış olabilirsiniz, anlamış olmayabilirsiniz de. Onun için asistanımın yazdıklarına da bir göz gezdiriniz.³

Şimdi gelelim alıntılara: Sonuç olarak merhum A. Karakoç’un dediği gibi;

“Utanmadan mülevvese “halis” der

Kirli kirli pazarlığa “kulis” der

Korucu der, jandarma der, polis der,

Hep kendini korutturur bu düzen.”

Onun için bu düzenden kurtulmalıyız.⁴

*

Emperyalizmin düzeni ülkemizde de bellekleri silerek insani ve ulusal değerlerimizi yok etmeye çalışıyor.⁵

^*

Adamlar çalışıyor…

Peki, biz?

Farfaris etmeye devam mı edeceğiz? Yoksa?

Sağlık bulmamız, moral bulmamız dileğiyle.

Sabahattin Gencal, Kuzuluk, 06. 08. 2026

_________________________________

1

Trabzon’un Çaykara yöresinde ve Doğu Karadeniz ağzında kullanılan "farfaris etmek" (yer yer farfariş olmak veya farfariş etmek olarak da geçer), aşırı sıcak, nem, yüksek efor veya ateşlenme gibi nedenlerle vücudun hararet basması, aşırı terlemesi, sıcaktan pişip bunalması ve fenalık geçirmesi durumunu ifade eder.

Sözcük, yöresel kullanımda hem zihinsel/fiziksel bunaltıyı hem de cildin verdiği reaksiyonu kapsayan iki ana anlama sahiptir:

1.               Aşırı Hararet ve Bunalma: Yüksek sıcaklık veya nem altında vücudun ısısını ayarlayamaması sonucu kişinin içten içe yanması, nefesinin daralması ve "içim geçiyor / fenalaşıyorum" duygusuna kapılması.

2.               Cilt Tahrişi ve Pişik: Sıcaktan ve terden dolayı cildin kızarması, pişmesi, kaşınması veya vücutta oluşan kabarma/tahriş hâli.

Karadeniz diyalektindeki bu tür özgün ifadeler, fizyolojik bir durumu sadece "terlemek" veya "bunalmak" kelimelerinden çok daha derin, durumun kişide yarattığı hissi ve bedensel etkiyi birebir yansıtan bir görsellikle tanımlar.

*

2

"Bir çekirdeğin serencamı", küçük bir çekirdeğin başından geçenler, yaşadığı olaylar, geçtiği safhalar ve başından sonuna kadar katettiği maceralı yolculuk demektir.

Sözcüğün kökenine ve tamlamanın anlam katmanlarına bakıldığında şu unsurlar öne çıkar:

·                     Serencam: Farsça ser (baş) ve encâm (son) kelimelerinin birleşmesinden oluşur. Kelime anlamı olarak "baş-son", yani bir sürecin başından sonuna kadar olup bitenler, başa gelen haller, maceradır.

·                     Mecazi ve Felsefi Derinlik: Edebiyatta veya felsefi anlatımlarda bu ifade, sadece bir tohumun toprağa düşüp filizlenmesini değil; potansiyelle başlayan bir varlığın sabır, mücadele ve dönüşümle koca bir ağaca erişme öyküsünü simgeler. Toprağın altında karanlıkta beklemesi, kabuğunu kırması, filizlenip güneşe uzanması ve nihayetinde meyve vermesi çekirdeğin "serencamı"dır.

Kısacası bu ifade; küçük, mütevazı veya sessiz bir başlangıcın zaman içindeki gelişim, olgunlaşma ve var olma serüvenini anlatır.

*

3

Bir ifadenin okuyucuda "yeni ufuklar, yeni pencereler açması", o metnin sadece bilgi vermekle kalmayıp okurun zihin dünyasında bir genişleme, bakış açısında köklü bir kırılma ve farkındalık yaratması demektir.

Bu durum, zihnimizin alışageldiği kalıpların ötesine geçme sürecidir ve temelde şu anlam katmanlarını içerir:

1. Zihinsel Çerçeveyi Esnetmek ve Zenginleştirmek

İnsan doğası gereği olaylara kendi tecrübelerinin, alışkanlıklarının ve yaşadığı dönemin penceresinden bakar. Yeni bir ufuk açan ifade, okuyucuya “Şimdiye kadar sadece bu odadan bakıyordun, bak burada henüz açmadığın başka bir pencere daha var” der. Okur, o güne dek hiç düşünmediği bir ihtimalle, bir kavramla veya ilişkiyle karşılaşır.

2. Bakış Açısını "Derinleştirmek" ve "Yükseltmek"

Ufuk, gözün görebildiği en uzak noktadır. Yeni bir ufkun açılması; okurun bir konuyu artık sığ, tek taraflı veya ezberden değil; çok boyutlu, derinlemesine ve daha yüksek bir algı seviyesinden görebilmesidir.

3. Kendi Hakikatini ve İç Dünyasını Yeniden Sorgulamak

Bu tür ifadeler okuyucuda pasif bir okuma eylemi bırakmaz; aksine zihni tetikler. Okur kendi bildiklerini, yargılarını ve hayatı kavrayış biçimini sorgulamaya başlar. Cümle biter ama düşünce zihinde çalışmaya, filizlenmeye devam eder.

4. İlham ve Duygu Dünyasında Dönüşüm

Yeni bir pencere açmak sadece entelektüel bir süreç değildir; aynı zamanda duygusal bir genişlemedir. Okur, o ifade sayesinde kendi iç dünyasındaki bastırılmış veya fark edilmemiş bir duyguyla yüzleşebilir, yeni bir yaşama sevinci veya üretim arzusu (ilham) duyabilir.

Özetle;

Bir cümlenin veya ifadenin sizde yeni bir pencere açması, o yazıyı okumadan önceki siz ile okuduktan sonraki siz arasında tatlı bir farkın oluşmasıdır. Düşünce evreninizin sınırlarının biraz daha dışarıya, daha geniş bir gökyüzüne doğru esnemesidir.

*

4

Maalesef konuşması gerekenler, parti liderlerine secde eder hale geldiler. Unutmamak gerekir ki “Ölüm alınan bir nefes kadar insana yakın”dır. (Hz. Ebu Bekir) Onun için milletin ah’ını almaya değmez. Bu sebeplerle, olaylara gerçeğini anlayacak gözle bakılmalı, müraî ve riyakâr bir anlayıştan uzak durulmalıdır. Biat kültüründen uzak durulmalı, gerçekler ifade edilmeli ve insan her zaman dik durmasını bilmelidir.

Denir ki; “Adaletin gözleri adil olsun diye bağlıdır, namussuzlara (çalanlara, soyanlara) göz yumsun diye değil.” Yöneticiler seçilirken, bu hususlara dikkat edilmesi elzemdir. Aksi hal, inkıraza sebebiyet verir. Zira: “Biat eden toplum, adalet üretmez; sadece itaat eder.” (Y. N. Öztürk) Böylece ülkeler perişan olur. Böyle bir düzen de; “Namussuza ballı kaymak yedirir. / Namusluya taş yutturur bu düzen.” (A. Karakoç) Ayrıca böyle bir düzen, kendini kabul ettirmek için zor kullanır. Kara’ya ak, ak'a kara dedirtir.

Sonuç olarak merhum A. Karakoç’un dediği gibi;

“Utanmadan mülevvese “halis” der

Kirli kirli pazarlığa “kulis” der

Korucu der, jandarma der, polis der,

Hep kendini korutturur bu düzen.”

Onun için bu düzenden kurtulmalıyız.

İsmail Müftüoğlu, Ağabey diyor ki bu düzenden kurtulmalıyız, Millî Gazete, 30.07.2026

https://www.milligazete.com.tr/agabey-diyor-ki-bu-duzenden-kurtulmaliyiz#google_vignette

*

5

Öner Yağcı

Umuda saldırı

01.08.2026

Emperyalizmin düzeni; insanın emeğini, onurunu, sevgisini, özverisini katarak yarattığı “insani”; halkların katliamlara, hapishanelere, işkencelere, darağaçlarına karşın elde ettiği “ulusal”; insanlığın yüzlerce yıldır süren savaşımıyla kazandığı “evrensel” değerleri çürütüyor.

Emperyalizmin düzeni ülkemizde de bellekleri silerek insani ve ulusal değerlerimizi yok etmeye çalışıyor.

Ama yok edilemeyen değerlerimiz var; Nâzım Hikmet gibi.

İnsanlığın Ve Umudun Şairi

Nâzım Hikmet’in insanı, insanlığı kucaklayan şiirleri yüreklere sığmıyor; kitaplarla odalara, şarkılarla kulaklara, afişlerle duvarlara, gümbür gümbür dizeleriyle alanlara, salonlara konuk oluyor.

İnsana, insanlığa insanın özgür ve anlamlı yaşama mutlaka kavuşacağına olan güveniyle Nâzım Hikmet iyimser ve umutlu bir insandır.

İnsanlığın ve umudun şairidir o.

“Kötümserlik bir felsefe sistemi, bir görüş zaviyesi olarak berbat bir şeydir ve kolay bir şeydir, güç olan, zor olan ümitli olmak, iyimser olmaktır sanatta” diye düşünür.

“İnsanlarımı seviyorum, bütün zaaflarına ve kepazeliklerine rağmen onlara güveniyorum, tarihi onlar yapmışlardır ve onlar yapacaklardır. İşte sanatım aydınlıksa, ümitliyse, palavracı değilse bundan dolayıdır” der.

(…)

Umuda Saldıranların Yeri Çöplüktür

“Büyük İnsanlık” şiirinde “Ama umudu var büyük insanlığın/ umutsuz yaşanmıyor” dizeleriyle çağlar boyunca süren ve hâlâ da sürmekte olan özgürleşme kavgasını güzeller.

Memleketimden İnsan Manzaraları, bu büyük insanlığın bir parçasının umut dolu serüvenidir.

Sıcak, insanın içini ısıtan, insana güven ve güç veren bir şiiri olan Nâzım Hikmet, büyük insanlığın emperyalizmin düzenine boyun eğmeyişinin ve layık olduğu onurlu, kardeşçe bir düzene kavuşmak için verilen savaşımın bayraklarındandır.

Bu bayrağı indirmeye hiç kimsenin gücü yetmez ve umuda saldıran emperyalizmin, işbirlikçilerinin ve “butlancılar”ın hak ettiği yer tarihin çöplüğüdür.

Şöyle demişti Nâzım Hikmet:

“Annelerin ninnilerinden spikerin okuduğu habere kadar,/ yürekte, kitapta ve sokakta yenebilmek yalanı,/ anlamak, sevgilim, o, bir müthiş bahtiyarlık,/ anlamak gideni ve gelmekte olanı.” 

*