Her Şey Düzelir | Zihnin Dereleri ve Kalbin Berraklığı

 

Her Şey Düzelir | Zihnin Dereleri ve Kalbin Berraklığı | Bir Ahmet Gencal Şiiri

Bazen insanın zihni bulanır; bazen de en berrak su bile yağmurlardan sonra çamur taşır... Bu şiir, zihnin durdurulamayan akışını değil, o akışın nasıl berraklaşabileceğini anlatıyor. "Her Şey Düzelir Diye Akan Dere", yalnızca bir dereyi değil; insanın iç dünyasını, düşüncelerini, pişmanlıklarını, umutlarını ve yeniden ayağa kalkma gücünü anlatan felsefi ve tasavvufî bir yolculuktur. Şiirde; zihin akışı, insanın kendisiyle hesaplaşması, tevazu ile kibir arasındaki ince çizgi, paylaşılmayan bilginin yükü, çocuklukta atılan tohumların yıllar sonra filiz vermesi, geçmiş ile gelecek arasında kurulan köprü, kalbin berraklaşması şiirsel imgelerle buluşuyor. Bu eser, modern insanın psikolojisini anlatırken aynı zamanda toplumun sessiz değişimine de dokunuyor. Kalabalıklar içinde yalnızlaşan insanı, betonlaşan şehirleri ve içindeki dereleri kaybetmemeye çalışan gönlü anlatıyor. Bu şiir; Sabahattin Gencal’ın “Her Şey Düzelir” başlıklı blog yazısından ilham alınarak yazılmıştır. https://gencalsabahatti.blogspot.com/ Eğer bu şiirde kendinizden bir parça bulduysanız düşüncelerinizi yorumlarda paylaşmayı unutmayın. Sizin zihniniz bugün nasıl akıyor? Şiiri beğendiyseniz videoyu paylaşarak daha fazla insana ulaşmasına katkı sağlayabilirsiniz. 📚 Kanalda çağdaş Türk şiiri, felsefi şiir, tasavvufî şiir ve insan ruhuna dokunan özgün eserler yayınlanmaktadır. Abone olarak yeni şiirlere ilk ulaşanlardan olabilirsiniz. İyi dinlemeler.

Her Şey Düzelir

 

Bu yazıyı okuduğunuz anda zihninizden kim bilir neler geçiyordur. Hani, insanın zihninden bir günde ortalama olarak 60 bin ile 70 bin düşünce ve duygu geçer, derler ya… Bu nehre benzetilen bu akış sende nasıl oluyor acaba? Ağır ağır mı? Hızlı mı? Suların yatağında rahat mı? Coştuğu da bulandığı da oluyor mu? Kim bilebilir ki?..

Bu zihin akışı gerçeğini, bunun doğal olduğunu ve bunun kontrolünün olabileceğini fakat durdurulamayacağını 6-7 sene kadar önce öğrendim. Ancak bu durumun farkına 58 sene kadar önce vardım. Ama ben sizin gibi rahat değildim. Bunun olağan olduğunu bilemiyordum. Ne oluyor bana, dedim. O açıklanamaz duygu ve düşünceleri bir an önce zihnimden çıkarmak, durulanmak, arınmak için çabalamaya başladım. Doğru ya da yanlış bilemiyorum; aklınızdan geçenleri yazarsanız onlardan kurtulma daha kolay olur ya da en azından ferahlarsınız vb. düşüncelerin etkisiyle bunların yazdım da…

Aynı okulda çalıştığımız öğretmen arkadaşım, ağabeyimiz, üstadımız Sevencan takma adını kullanan Kazım Memiç’e mektuplar yazdım. “Sevencan’a Mektuplar” serisi hendeği nasıl geçtiğim hakkında fikir verebilirdi. Ancak Kazım Beyden duyduğuma göre bunlar kayboldu. Keşke bir nüshalarını saklasaydım ama o zaman saklanmaya hatta yazılmaya değer bulmadım onları. Memiç’e düzeltme yapması ve tavsiyelerde bulunması için yazıyordum. Bu yazılar, düzeltilmesini istemekten de anlaşıldığı gibi düzensizdi. Zaten düzenli olamazlardı. Neden mi?

Nedenini şimdi anlayabiliyoruz çünkü romanlarda kullanılan zihin akışı yazıları görüyoruz. Bu yazılarda noktalama işaretleri yerli yerinde kullanılabiliyor mu? Kullanılamıyor. Peki, kurallı devrik, uzun kısa, basit bileşik, olumlu olumsuz, emir ünlem, dilek, şart vb. cümle bilgileri altüst oluyor mu? Oluyor tabii… Öyle oluyor ki derelerin taşlardan taşlara çarparak köpürdüğü gibi, küçük taşların sürüklendiği gibi kurallar da sürükleniyor… Ama o zamanlar bilmiyordum böylesine zihin akışı olduğunu. Kendime kızıyordum da üstelik. Meğer ilk zihin akışı örnekleri veriyormuşum. Belki romanlarda değil ama mektuplarda ilk zihin akışı örneğini verdiğimiz kesin. Mektup demek bilmem ne derece doğru. Mektup biçiminde sözde edebi metinlerdi. Hem birçok mektubu elden veriyordum…

Bu mektupların içeriklerini hatırlayamıyorum ama birkaç mektubun konusunu hatırlıyor gibiyim:

Şimdi tarihi eser olarak kabul edilen bir çeşmemiz vardı. Suyu arkasındaki tarlanın içinden süzülerek gelirdi. Suyu tam içilecek, kana kana içilecek bir suydu ama bazen o bile bulanırdı. Çok yağmur yağdığında tarla sularıyla karışır mıydı bilemiyorum. Çamur rengine bürünürdü. Çok geçmeden de durulurdu. Ancak hazinesinin dibinde az da olsa çamur görüldüğü olurdu. Bu çamuru temizlerdi büyüklerimiz. Bir ara bu çeşmeye benzettim kafamdan geçenleri. Berrak, tatlı, yararlı minerallerle dolu bu zihin akarlarını yazmak isterdim. Bazen de yağmurlar… Çamurlu akardı zihnim. Ne oluyor bana? Yakışıyor mu bana? Zihnimde zerre kadar çamur kalmamalıydı? Ama zihin çeşmeye benzemiyor ki? Şeytan mı tebelleş oluyor bana? Bir öğretmene, Hacı Mehmet Efendilerin Sabahattin’ine, bana ha… Olur mu böyle şey. Euzu besmele çekerim şeytandan Allah’a (cc) sığınırım. Şeytanların yaptırım gücü olmadıklarını biliyorum ama yine de dikkatli olunmasını tavsiye ediyorum. İnsan şeytanlar çoğalıyorlar da… Uzatmayalım tam olarak arınamıyor insan. Bir yanı düzeltmeye çalışırken… Bakın, yukarıda “bana” kelimesinin altına kibir saklanıyor gibi olduysa da onu da al aşağı edebildim. Olur ya insan bazen kapılabilir…

Bazı mektuplarımda da ambardaki erzakın, zahirenin küflenmeye yüz tuttuğundan yakınıyordum. Çünkü birikimlerimizi paylaşamıyorduk. Şimdilerde de derler ya paylaşılamayan bilgi yüktür, diye. Veya durgun göllerde zararlı bakteriler ürer…  Benim muazzam bir birikimim vardı desem övünmüş mü olurum. Olmam değil mi? Rahmetli eski cumhurbaşkanlarımızdan Süleyman Demirel, “Dünün güneşiyle bugünkü çamaşırlar kurutulamaz.” derdi. Dünün birikimiyle bugün övünülebilir mi? Bugünkü durum: Tamtakır, kuru bakır… Diğer arkadaşlarımdan farklı olan birikimimin nedenine değineyim:

İlkokuldayken, iki ev ötemizdeki teyzemlere giderdim. Orada bir sandık dolusu kitap vardı. Akrabamız olan eşinin ağabeyi harbiye öğrencisiyken vefat etmişti. Onun lise kitapları vardı. Ayrıca dergiler de… Yani ilkokuldayken lise kitapları okuyan, dergiler okuyan biriydim. Evimizin hemen yanındaki bir akrabamızda da gazete okurdum. Mahallemizde gazeteye abone tek oydu. Diğer teyzelerimden de halk hikâyeleri alıp okuduğumu da yazmıştım. Bu arada şunu da yazayım. Annem ve teyzelerimden başka köyümüzde okuma yazma bilen kadın yoktu sanırım. Rahmetli dedem büyük tüccardı. Of’ta ve Trabzon’da mağazaları vardı. Trabzon’da ikamet ederlerdi. Çocukları okula gitmedi ama özel öğretmenlerden yetiştiler… Rahmetli anneannem rahatsız oldu. Köy havası iyi geliyor diye köyümüze döndüler… Ben de dolaylı olarak bu avantajdan yararlanmış oldum. Daha önce de çeşitli vesilelerle yazdım ya tekrar yazıyorum: İlk ve son romanımı 13 yaşımdayken yazdım. Karakterleri, konusu ve temasıyla birlikte 136 sayfalık lise defterine yazılan bu roman kayboldu. “Kaçan balık büyük olur.” derler ki bu da doğrudur.

Sevencan’a Mektuplar serisinden söz ediyordum. Zaman zaman bahçıvan olarak yetiştirildiğimizden söz etmişimdir. Hâlâ oradayım. Kafamı bir bahçe gibi hazırlayıp tohum atıyordum. Tam filizler çıkacağı zaman meşhur Doğu Karadeniz yağmurları gibi engeller… Sel alıyordu tarlayı.

Bu zihin mihin akışıyla, bu debisi ölçülemeyen sularla sellerle dolu yazıları nasıl okudu Sevencan? Üstelik psikolojik kavramlarla dopdolu yazıları okumak?

Benim psikolojik kavramları kullanmadan yasaklandığımı biliyor muydunuz? İlköğretmen okulu beşinci sınıftayken kompozisyon öğretmenim yazılıda 4 verdi bana. Ben boyun büktüm ama sınıf arkadaşlarım bükmedi. Sabahattin 4 alamaz dediler. Öğretmen de nedenini anlattı ve psikolojiyi yasakladı bana. Haklıydı rahmetli. Psikoloji ve sosyoloji öğretmenlerim yüksek notlarla şımartmışlardı beni. Demek ki kompozisyon pazarında geçmiyormuş bunlar. Kompozisyon pazarında geçerli olan bir şey var ki şimdi ona metafor deyip geçiyorlar. Oysa biz benzetme, güzel benzetme, açık istiare, kapalı istiare, temsili istiare vb. ayrıntılara girerdik ki sormayın… Tabi tabii sormayın ki daha da uzatıp başınızı daha çok…

Nerden nereye… Sizin zihninizden geçenleri sorduk. Benim zihnimden geçenleri anlattım. İşin bir de tasavvuf yanına değinsek “ha sen ha ben” derdim.

Ha sen ha ben olamaz. Çünkü ben yaşlıyım. Hayalim kısa, planlarım günlük, projem yok, sağlıkla ilgili endişelerim var… Onun için benim zihnimden geçmişin akması doğaldır. Canım sıkılsa da bu gerçeği kabulleneceğiz. Ama sizin önünüzde daha çok gelecek olmalı, planlar, projeler olmalı, kendiniz için, toplum için ve insanlık için neler yapabileceğiniz konusunda düşünceleriniz olmalı. Yani zihin akışını kesemezsiniz ama düzeltebilirsiniz. Bazı belediyeler dereleri ıslah ediyor ve sellerden koruyor kentleri. Siz de ıslah edebilirsiniz, benim derelerim gibi taşmayan, Ordu’nun dereleri gibi de olmayan sana yakışır bir akış düzenleyebilirsiniz. Biz bu konuyu herkesten önce keşfettik ama kuramsal bilgileri daha yeni yeni öğreniyoruz. Onun için benim derem değişmez. Ancumah deresi değişir benim derem değişmez. Sözün gelişi bazen söylenilmeyecekleri de söylüyor insan. Her şey düzelir. Yeter ki bilinçli olarak çalışalım.

Haydi! Çalışalım arkadaşlar!

Sabahattin Gencal, Kuzuluk, 24. 07. 2026