24 Temmuz 2026 Cuma

İnsan Gerçekten Ne Zaman Var Olur?

 


Var Olmak İçin Çabalayalım

 



Her gün bir yazı yazmayı görev bildim. İyi-kötü bir yazı yazınca ödevini yapan birinin rahatlığını duydum. Ama bugün doğru dürüst bir yazı yazacak durumda değilim. Abartı olmasın, perişan haldeyim. Hal-ı perişanımı okumanızı tavsiye etmem. Ne derler? Olumsuz enerji verenden sakınınız. Bırakın enerjinin olumsuzunu biçim bakımından da istenilen düzeni kuramıyorum, daha doğrusu kuramayacağım, Ah nerede o kompozisyon kurallarına, yönetimle ilgili yasal çerçevelere harfiyen uyabilme becerisini gösteren Sabahattin Hoca.

Şunu da ekleyeyim, hiç kimse ayranım ekşidir, demez. Dememelidir de. Hiç kimse olumsuz ve zayıf yanlarını göstermez, göstermemelidir de… Ama ben insanlarda görülebilecek bütün halleri iyisiyle kötüsüyle, güzeliyle çirkiniyle, eğrisiyle doğrusuyla göstermeyi vaad ettim bir kere. Yeter ki insan oğlunu tanıyalım. İnsanı tanıma çabası en zor bir çaba ama bir kere talip olduk buna…

İnsan zihninden, günde ortalama olarak 60 bin ile 70 bin arasında duygu ve düşünce geçermiş. Daha önce de yazmıştım ya benim zihnimden daha çoğu geçiyor. Bunların akışını bir nehire benzetiyorlar ki doğrudur. Yine bunların anılar, hayaller, planlar, kederler, endişeler vb. akla gelmedikler olduğu söylenmektedir. Bunları durdurmaya çalışmak gerekmez. Zaten durduramazsınız. Farkında olmak yeter. Ek bir şey söyleyelim: Bazıları, ilgililere sormuş: Aklımızdan kötü kötü şeyler geçiyor. Günaha mı kalıyoruz? İlgililer, düşünce gerçekleşmeyince günah olmaz demişlerdir. Bazıları da hep aynı olumsuz düşüncelerin olması konusunda kesin bir yargıya varamamıştır. Neyse, niyetim bu konuyu anlatmak değildir. Kendimden söz edeceğim:

Zaman zaman taşar zihnimden geçenler. Öyle taşar ki taşlar bile sürüklenir. Taşların küçüklü ve büyüklü birbirlerine çarpma sesleri ne eder adamı. Bir uğultu da çıkar sanki. Mesiremizdeki evimiz o meşhur Ancumah Deresi’nin kenarındaydı. Dere taşınca hele de rüzgâr da varsa. Rüzgârın evin tahtadan duvarına çarpınca çıkardığı sesleri hayal bile edemezsiniz. Tabii insan görmediğini hayal edemez. O bakımdan mazursunuz. Şimdi yazacaklarımı da canlandırmakta zorluk çekebilirsiniz.

Efendim, benim deremden eskiden hayaller akardı: Mudanya’nın Tirilye’sinde deniz kenarında bir dönümlük yeri çevirecektim. Bir köşede birketten tek katlı ev yapacaktım. Birketten yapacaktım ki çocuklar ikinci katı çıkmasın. Evin çevresine doğduğum yöreden komar, çifin çiçekleri getirtecektim. Doğduğum yöredeki meyve ağaçlarını dikecektim. Kokulu siyah asma üzümü de unutmayacaktım. Bahçemde çeşme de sülenler de olacaktı… Salonumun tam ortasında bir yazı masası. Denize bakarak, ufka bakarak, çeşmelere sülenlere bakarak yazılar yazacaktım… Balkonumuzda çay içecektik eşimle ve yavrularımızla… Böyle hayaller zihni beslemez mi?

Efendim, benim deremden planlar akardı. Kafaya koymuştum. Eğitim enstitüsü hocası olacaktım. Öğretmenlerin yetişmelerine vesile olacaktım. Yurdumun aydınlanmasına dolaylı da olsa katkıda bulunacaktım. Kendimi bu göreve hazır hissediyordum. Diplomalarım da yeterli sayılırdı. Gel gör ki benim yetiştiğim eğitim enstitüleri kapandı. Benim yetiştiğim ilköğretmen okulları kapandı. Yüksek öğretmen okulları da kapandı. Yani öğretmenlerin yetiştiği kaynaklar kurutuldu. Şimdi duyduğuma göre Eğitim Akademileri açtılar. Vah bana vahlar bana.. Planlarım akmaz oldu. Kimse eğitimcilere bakmaz oldu. Bir ara Hukuk Fakültesini de bitirdim. Bana inat herhalde hukuk da bitti…

Şimdi ne hayal kaldı ne de planlar, projeler. Kala kala gelecekte sağlık durumumla ilgili endişeler kaldı. Tabii bir de geçmiş günlerimiz. Güzel günler geçirdim. Ama o güzel günlere takılı kalmak psikolojik bir zayıflık. Hep özlemle yaşamak… Geçmişi özlemenin nasıl bir duygu olduğu henüz yazıldı mı bilemem…

Yaşım 83. Anksiyete teşhisi konan biriyim. Devamlı ilâç kullanıyorum. Üstelik yalnız sokağa çıkamıyorum. Şikâyet gibi yorumlanmasın yine de şükrediyorum. Aile bireylerim, sağ olsunlar  üzerime titriyorlar.

Bugün 23 Temmuz Perşembe. Her zamanki gibi oğlum Ahmet’in kolunda sabah namazına cemaate yetişmek için dışarı çıktık. Hava çiseli. Oğlum şemsiyeyi alayım, dedi. Bir şey olmaz dedimse de döndü ve evden şemsiyeyi aldı. Tabii dualarımızı da… Yavaş yavaş yürürken, dün Ümraniye’de fırtına koptuğunu, ağaçların sökülüp uçtuklarını ekledi. Hortum da olmuş… Ta 1964’e Ordu’nun Perşembe’sine gittim.

Yeni evliydik. Çarşıya çıktım gazyağı almak için. Elimde bir teneke gazyağı ile dönerken birdenbire acayip durumlar oldu. Rüzgâr, sesler, düşen kiremitler, levhalar… derken toz ve toprağın döne döne göğe yükselmekte olduğunu gördüm. Buna hortum diyorlar. Hemen tenekeyi yolun kenarına bırakarak eve koştum. Komşular dışarıda. Eşimin de çıkmasını istediler ama o bensiz çıkmadı. Beraberce çıktık. Hortumla göğe yükselecekse de beraber yükselelim…

Mescit dönüşü bayağı yağıyordu. Ahmet, sağ olsun şemsiye tutuyordu bana ama ben rahmetli eşimle beraber ıslanıyordum yağan yağmurlarda. Ahmet’e, şemsiyeyi sen al diyordum ama gerisini getiremiyordum. Ben zaten ıslanıyorum… diyemiyordum. Eşimle bazen şemsiyesiz yakalanırdık yağmura ama beraberce ıslanmak bir başka oluyordu. İnsan o güzel günleri hatırlayınca böyle mi olmalıydı? Artık ilâçlar da para etmiyor…

Doğduğum yörelerdeki ıslanmalarımızı anlatsam sörvayver ne ki dersiniz. Kuru yerimiz kalmazdı. Ama hayat soluksuz devam ederdi…

Gerçi şimdi de hayat devam ediyor ama biraz yavan, biraz tuzsuz. Geleceğe yönelik bir eylemimiz olamaz ama azıcık da olsa bir hayalimizi de yok ediyorlar. “Her şey güzel olacak.” Bile diyemiyoruz. Niye diyemiyoruz? Aaa sen şunu destekliyorsun, şundan yanasın… Evet, destekliyorum. Bundan sana ne? Kaldı ki bu söz oğlum Fuat’ın sözü. Eşim rahmetli olalı beri yani on senedir. Sözlerinin sonunu “Her şey güzel olacak”  diye bağlar.

Allah’ın (cc) takdirine elbet inanıyorum. Hepimiz öleceğiz. Ölüm en büyük derstir. Dersimizi almayı ihmal etmeyeceğiz ama son nefesimize kadar insan olduğumuzu unutmayacağız.

Bazen işte böyle oluyor. Taşıyor içimden geçen dereler. Beni de fena halde sürüklüyor sular. Ama hamd olsun boğulmadım. Bir şey daha söyleyeyim mi? 6 yaşındayken sözünü ettiğim Ancumah deresinde, 10 yaşındayken Solaklı Deresinin Kondu semtinde boğulma tehlikesi geçirdim. Bu travmalar yüzünden derin sularda yüzemiyorum.

Yüzemeyince ve yazamayınca tanınamıyor insan. Tanınmayınca da… Ha varsın ha yoksun.

Son nefesimize kadar var olmak için çabalayalım.

Çabalamak bizden Tevfik Allah’tan.

Sabahattin Gencal, 23. 07. 2026