Her Şeyi Yerli Yerine Koymak

 

Her Şeyi Yerli Yerine Koymak | Adalet ve Vicdan Üzerine Şiir | Bir Ahmet Gencal Şiiri

Peki ya adalet, mahkemelerden önce insanın kalbinde başlıyorsa? Bu şiir, yalnızca adaleti değil; insanın kendi yerini, vicdanını ve hakikati arayışını anlatıyor. "Her Şeyi Yerli Yerine Koymak", modern insanın iç dünyasını; toplumsal kırılmaları, vicdanın sessiz sesini ve hakikatin zamanla örtülen yüzünü şiir diliyle yeniden düşünmeye davet ediyor. Bu şiirde adalet yalnızca hukuki bir kavram değildir. Bir sözü doğru yerde söylemek, emaneti ehline vermek, sevgiyi israf etmemek, insanı değeriyle görmek ve hakikati eğip bükmeden yaşayabilmek de adaletin parçalarıdır. Şiirin satırları arasında deniz, kova, ağaç, diken, su, yol, sabah ve ışık gibi imgeler; yalnızca doğayı değil, insan ruhunun ve toplumun görünmeyen katmanlarını temsil eder. Felsefi düşünceyle tasavvufi sezgiyi, psikolojik çözümlemeyle toplumsal gözlemi aynı şiirde buluşturmaya çalışır. Bu şiir size bir soru bıraktıysa, yorumlarda sizin için en anlamlı dizeyi ya da şiirin sizde uyandırdığı düşünceyi paylaşabilirsiniz. Farklı bakış açıları, bu şiirin görünmeyen anlamlarını birlikte keşfetmemize katkı sağlayacaktır. Bu şiir; Sabahattin Gencal’ın “Her Şeyi Yerli Yerine Koymak" başlıklı blog yazısından ilham alınarak yazılmıştır. https://gencalsabahatti.blogspot.com/ Kanala abone olarak çağdaş Türk şiiri, felsefi şiir, tasavvufi şiir ve insan ruhuna dokunan özgün şiirleri takip edebilirsiniz. Beğendiğiniz videoları paylaşmanız, bu şiirlerin daha fazla insana ulaşmasına destek olacaktır. İyi dinlemeler.

“Her Şeyi Yerli Yerine Koymak"

             

        2026’nın 18 Temmuz Cumartesi, saat: 16.05.

Biraz önce bir değerli arkadaşla telefonla konuştuk. Hâl hatırdan sonra, “Yazılarınızı bazen okuyorum. Bazen de birkaç paragraf…” dedi. Kendisine terapi amaçlı yazdığımı, yazdıklarımın edebi bir değeri olmadığını söyleyince “Yok yok, öyle deme, bazen sohbet havasına girdiğimiz oluyor. Bazı şeyler de alıyoruz” deyiverdi. Riyakârlık yapmadığını da ekledi. Sağ olsun.

Bir yazar ne amaçla yazarsa yazsın yazılarının okunmasını elbette ister. Bazıları “Sırf kendim için yazıyorum.” diyor ya pek samimi bulmuyorum bu ifadeleri. Madem sırf kendin için yazıyorsun ne diye paylaşıyorsun.

Bir de şu var. Gerçek yazar elbette okuyucu için yazıyor ama okuyucunun nabzına göre şerbet vermez.  Gerçi kapitalist düzen gereği herkes şerbetçi oldu ancak biz herkesten söz etmiyoruz.

Benim okuyucular da uzun yazmamdan şikâyetçi. Bu şikâyetlerde haklılık payı olabilir kuşkusuz. Ancak yazar bir terzi değil ki… Boyuna posuna ve endamına göre elbise diksin… Uygun olup olmayacağını bilmediğim halde aklıma geleni yazıveriyorum: Yazar terzi değil konfeksiyoncudur. Okur, kafasına uyanı alır. Kafasına uymayanı almaz. Mevlana’nın “herkes ummandan kovası kadar su alabilir.” cümlesindeki derin felsefi düşünce aklıma geldi. Benzetmelerde hata olmaz derler. Bizim benzetmemiz biraz öyle derin değil, serindir. Bu havalarda serinlenmeye ihtiyacımız var.

Bazen televizyon ekranlarında “sıcak haber” diye yanıp sönen ışıklar görmüşsünüzdür. Belki de görmemişsiniz çünkü uzun zamandır haberler hep sıcak hep gevrek. Belki de maksatlı oluyor. Herkes bıksın isteniyor. İçeride olanlar da dışarı da olanlar da…

Bu akşam oturdum

Düşündüm bir daha

Karar verdim ayrılmaya

Sebebini sormadım

Kendime bu defa

Başladım toplanmaya

Bıktım artık

Ben sevmekten

Hem sevmekten hem de böyle sevilmekten

Her defasında

Ben yanıyorum

Aklın varsa sen de durma

Ben kaçıyorum

Ben kaçıyorum

(Kaynak: Musixmatch, Besteciler: Murat Goktas / Murat Yildiz / Barlas Eşber Erinç)

Kaçmak mı?

Yakışır mı bize kaçmak?

Ne milletimizi ne toplumumuzu ne insanlığı sevmekten kaçarız ne de bu konularda yazmaktan…

Büyük laf ettik değil mi?

Ben yazıyorum ya, herkesin umurunda sanki hemen kendilerine gelecek aklı evveller…

Dün akşam pastanede bir mimarla tanıştık. Konuştuk, başta eğitim olmak üzere birçok bozukluktan. Bir tarihlerde konuştuğum kişilerin düşüncelerine yer verirdim yazılarımda. Bu genç mimarın teşhisleri de çözüm yolları da güzel. Tabii mimar ne de olsa. Ülkemizin de bir mimara ihtiyacı yok mu? Mimardan, konuştuklarımızı blogda yazma izni aldım almasına ama yukarıda sözünü ettik ya uzun yazılardan haz etmiyor bazı okurlar. Onun için mimarımızın sadece bir cümlesini yazıyorum: “Her alanda adalet lazım…”

Bakınız mahkemelerden söz edilmiyor yalnızca. Her alan deniyor… Ve benim aklıma adaletin bir başka ifadesi geliyor. Her şeyi yerli yerine koyabilme.

“Evet, bu çok derin ve köklü bir tanım. Hem İslami düşüncede hem de felsefi kaynaklarda (özellikle Hz. Mevlâna’nın felsefesinde) adalet genellikle "her şeyi yerli yerine koymak" olarak tarif edilir. Hatta bu bağlamda zulüm ise "bir şeyi layık olmadığı, yanlış bir yere koymak" olarak açıklanır. Örneğin; aynı bahçedeki ağaca su vermek adaletken, dikene su vermek onun zararlı yapısını beslediği için zulüm olarak kabul edilir.”¹

“Yüce Allah'ın en güzel isimlerinden birisi olan el-Adl; maddî ve manevî olarak her şeyi yerli yerince koyması ve yaratması anlamına gelir. İşte bu anlamda adalet, mutlak eşitlik değildir; verilen ile hak edilen arasındaki dengeyi ifade eder. Her ne kadar bu denge bazı durumlarda eşitlikle gerçekleşirse de mutlak anlamda adalet, eşitlik değildir. Adalet, doğal bir ahlâk kanunudur. Allah, insanın ontolojik anlamda yapısına adalet duygusunu ahlâkî bir ilke olarak yerleştirmiştir. İslâm, bireysel ve toplumsal hayatın tüm katmanlarında adaletli davranmayı emreder. Bir Müslüman, ne pahasına olursa olsun, konuşmasında bile adaletten ayrılmamalı, hakkı ve doğruyu söylemelidir. Adaleti gözetmek, toplumun çekirdeği olan aile içi ilişkilerden tutun da devlet yönetimine varıncaya kadar merkezî bir konum, değer ve öneme sahiptir.

Toplumsal hayatta herkese insanca yaşama imkânı sağlayan sosyal adalet hizmetleri, eşitlik üzerine değil, denge üzerine kurulmalıdır. Eğer aksi bir tutum olursa, bundan toplumsal düzen ve barış zarar görür. O hâlde, hakkaniyet ölçüsü olan adaletin -ister lokal isterse küresel düzeyde olsun- gerçekleştirilmesi için mücadele vermek, insan onurunu korumanın doğal bir yoludur.”²

Toplumsal düzenimizin ve barışın zarar gördüğü ortadadır. Lütfen bakalım artık, görelim artık, gereğini yapalım artık…

Sabahattin Gencal, Kuzuluk, 18. 07. 2026

____________________________

1.               (AI Bakışı)

2.               (https://www.somuncubaba.net/makale/el-adl-allahin-her-seyi-yerli-yerince-koymasi-yaratmasi)