Dünyaya geliş amacımız Allah’ın halifeliği görevini yapmak
olduğunu vurgulamıştık. Halifelik görevini hakkıyla yapmak için de ilimle
donanmamız gereklidir. Bunun için de ilmim amacını da bilmeliyiz. İlim bir
okyanussa, bireydeki ilim bir damla kadar bile değildir. Böyleyken ilim amaç
doğrultusunda öğrenilmezse yararlı olmaz, hatta zararlı da olabilir.
İlmin en önemli amacı
insanı ve insandan hareketle Allah’ı bilmektir.
Allah’a (cc) iman, iman şartlarındandır. Bilinçli imanın
fazileti 63 kat daha çoktur. O itibarla Allah’ı (cc) tanıdığımız ölçüde Onun
rızasını alırız. Allah’ı tanımak için de önce kendimizi tanımalıyız. Kendimizi
tanıdığımız ölçüde Allah’ın yarattıklarını da tanırız, Allah da (cc) tanırız. “Nefsini bilen Allah’ını da bilir.”
Tüm yaratıklara karşı görevlerimizi daha faydalı
biçimde yapabilmemiz için onları tanımalıyız. Tanıdığımız ölçüde başarılı
oluruz.
Yunus Emre de ilmin en büyük amacının kendimizi tanımak
olduğunu vurgulamaktadır:
İlim ilim bilmektir
İlim kendin bilmektir
Sen kendini bilmezsin
Ya nice okumaktır
Yunus
Emre
Yunus Emre medresede eğitim gördü. Çok seyahat etti.
Tekke ve zaviyelerde, mescitlerde, misafir hanelerde konakladı. Çok kişiden
faydalandı. Türkçe’nin yanında, Arapça Farsça öğrendi. Tasavvufu öğrendi. Yunan
ve İran mitolojileri hakkında da bilgiler edindi. O da Sokrat gibi “bilmediğini bildi.” Cahil, ümmi
olduğunu vurguladı.
Kendisi alçak gönüllülük göstererek ümmi olduğunu
söylerken kimi zatlar da Hz. Muhammed’in (sav) de ümmi olduğu üzerinde durarak
Yunus Emre’ye de yüksek paye vermeye çalıştılar. Aslında edinilen hiçbir bilgi insanın kendisini tanımasına, dolayısıyla
Allah’ı tam olarak bilmesine yetmez. Onun için Bâtını ilime önem verirler.
Ariflerin ilmi bâtını ilimdir.
Bu bir acaip haldir
Bu hale kimse ermez
Alimle davi kılar,
Veli değme göz görmez
İlm ile hikmet ile,
Kimse ermez bu sırra
Bu bir acaib sırdır,
İlme kitaba sığmaz
Yunus Emre
Ey sözlerin aslın bilen,
Gel de bu söz kandan gelir
Söz aslını anlamayan,
Sanır bu söz benden gelir
Söz karadan aktan değil,
Yazıp okumaktan değil
Bu yürüyen halktan değil,
Halık avazından gelir
Yunus
Emre
Yunus Emre için tam bir filozoftur denilemez; ama düşüncelerini
şiirleriyle vermiştir. Şiirle verilen düşünce her zaman, özellikle Yunus
Emre’nin yaşadığı dönemde insanın gönlüne ve dimağına yer eder.
Şiirle düşünce tebliğinde bulunmak herkesin harcı değildir.
Yunus Emre Kuran’ın zahiri ve bâtını anlamlarını kavramış, hadisleri bilen,
doğu ve batı mitolojilerinden haberdar olan biri olduğu için düşüncelerini
şiirle tebliğ konusunda örnek olmuştur.
Yûnus’un sözü şiirden
Amma aslıdır kitaptan
Hadîs ile dinini k’ey
Bilgil sâdık olmak
gerek
Yunus Emre
Gâyip işin kim bilir,
Meğer Kur'ân ilminden
Yunus içti esridi
Ol gevher denizinden
Yunus Emre
____________________________
SabahattinGencal, YUNUS EMRE, Cinius Yayınları, İstanbul, 2020
