İmam-ı Rabbani Hazretleri tarafından Hâce Cihan’a yazılan 72. Mektup, din ve dünya dengesi ile bir ihtiyaç sahibine yardım talebi konularını içermektedir. Metnin sistematik özeti aşağıdadır:
1. Din ve Dünya Arasındaki İlişki
Zıtlık İlkesi: Din ile dünyayı tam anlamıyla bir araya getirmek, iki zıddı birleştirmek kadar zordur. Bu nedenle ahiret yolcusu için asıl olan dünyayı terk etmektir.
Hükmen Terk: Günün şartlarında dünyayı tamamen (hakiki manada) terk etmek zor olduğu için "hükmen terk" yoluna gidilmelidir. Hükmen terk; dünya nimetlerinden yararlanırken Şeriat-ı Garra’nın (İslam hukukunun) sınırları içinde kalmak demektir.
Şer'i Sınırlara Riayet: Yeme, içme, barınma gibi temel ihtiyaçlarda helal dairesinde kalınmalı; ticaret mallarının ve altın-gümüşün zekâtı mutlaka verilmelidir.
Kurtuluşun Şartı: Eğer bir kişi hayatını şer'i hükümlere göre şekillendirirse, dünyanın zararlarından korunmuş olur ve bu durumda dünya ile ahiret birleşmiş sayılır.
2. İman ve Samimiyet Uyarısı
Nifak Tehlikesi: Şer'i hükümlere uyulmayan ve haramların gözetilmediği bir yaşam biçimi "nifak" olarak nitelendirilir. Böyle bir durumda kişinin zahiri imanı sadece dünyada malını ve canını korumaya yarar; ahirette bir fayda sağlamaz.
Nasihatin Önemi: İnsan dünya ihtişamına, lezzetlerine ve makamına daldığında hak sözü işitmekte zorlanabilir. Ancak kurtuluş, zor da gelse bu nasihatleri kabul edip sünnete uymaktan geçer.
3. Özel Rica ve Şefaat Talebi (Şeyh Meyan Zekeriya Meselesi)
Durum Tespiti: Eskiden vergi işlerinde görev yapan, âlim ve fazıl bir zat olan Şeyh Meyan Zekeriya’nın uzun süredir zindanda olduğu belirtilir.
Mağduriyet: Bu zatın yaşlandığı, zayıf düştüğü ve geçim sıkıntısı çektiği ifade edilir.
Yardım Talebi: İmam-ı Rabbani, mektubu yazdığı kişiden (Hâce Cihan), bu yaşlı ve âlim zatın içinde bulunduğu zor durumdan kurtarılması için nüfuzunu kullanmasını ve ona yardımcı olmasını rica eder.
Sonuç ve Dua
Mektup, Şeriat-ı Mustafaviye’ye (Hz. Peygamber'in yoluna) tabi olma duası ve selam ile son bulur.
