İmam Rabbani Hazretleri'nin 66. Mektubu, tasavvuf yolunun mahiyetini, ashab-ı kiramın üstünlüğünü ve Nakşibendiyye yolunun diğer yollar arasındaki müstesna yerini konu alır. Belirttiğiniz URL’deki metin doğrultusunda bu mektubun sistematik özeti şöyledir:
1. Nakşibendiyye Yolunun Temel Prensibi: "Nihayetin Bidayette Derci"
Mektubun girişinde, Şah-ı Nakşibend (Bahaeddin Buhârî) Hazretleri'nin "Biz nihayeti bidayete yerleştirdik" sözü açıklanır.
Anlamı: Diğer tasavvuf yollarında müridin en sonda ulaştığı yüksek manevi haller, bu yolda yolun en başında (başlangıçta) bir tohum gibi müride tattırılır.
Sonuç: Bu özellik, Nakşibendiyye yolunun diğer yollardan daha hızlı ve tesirli olmasının temel sebebidir.
2. Ashab-ı Kiramın Yolu ve Sohbetin Üstünlüğü
İmam Rabbani, bu yolun doğrudan Ashab-ı Kiram'ın yolu olduğunu vurgular.
Sohbetin Gücü: Peygamber Efendimiz’in (s.a.v) bir tek sohbetinde bulunmanın sağladığı manevi dereceye, sonraki asırlarda gelen en büyük veliler bile ömür boyu riyazetle ulaşamazlar.
Vahşi (r.a) Örneği: Hz. Hamza’yı şehit eden Vahşi, Müslüman olup Efendimiz’i bir kez gördüğü için, Tabiin’in en büyüğü kabul edilen Veysel Karânî’den (Üveys el-Karanî) derece olarak üstün kabul edilmiştir. Bu, çalışarak kazanılan bir makam değil, "sohbet" ve "peygamberlik nuru" ile elde edilen bir lütuftur.
3. Hz. Muaviye ve Ömer bin Abdülaziz Kıyaslaması
Mektupta ashabın üstünlüğünü pekiştirmek için Abdullah ibni Mübarek’in meşhur cevabı zikredilir:
"Hz. Muaviye’nin, Resulullah’ın yanında giderken atının burnuna giren toz, Ömer bin Abdülaziz’den kat kat daha hayırlıdır."
Mesaj: Adaletiyle ünlü Ömer bin Abdülaziz ne kadar büyük bir veli ve hükümdar olsa da, ashab-ı kiramdan birinin "sohbet" şerefine asla yetişemez.
4. Sonuç ve Dua
Mektup, bu büyük manevi nimetlerin tamamen Allah’ın bir fazlı ve ihsanı olduğu tespitiyle biter.
Şükür: Nakşibendiyye büyüklerinin bu ihsana kavuştukları ifade edilir.
Temenni: Allah Teâlâ’dan bizi bu büyükleri sevmekle şereflendirmesi ve onların yolundan ayırmaması için dua edilerek mektup sonlandırılır.
Özetle: 66. Mektup; manevi gelişimde "sohbetin" önemini, ashab-ı kiramın ulaşılamaz makamını ve Nakşibendiyye yolunun bu nebevi mirası başlangıçtan itibaren müride yansıtan özel bir yol olduğunu anlatmaktadır.
