İmam-ı Rabbani Hazretleri tarafından mürşidi Muhammed Bakibillah’a (k.s.) yazılan bu mektup, tasavvufi yolun derinliklerini, ulaşılan makamların şeriatla olan tam uyumunu ve süluk sürecindeki manevi dönüşümleri konu almaktadır.
Metnin sistematik özeti aşağıdadır:
1. Yolun Sonsuzluğu ve Seyr-i İlellah
Mesafe ve Mücahede: Tasavvuf yolunun (tarikatın) ucu bucağı olmayan bir sonsuzluk olduğu vurgulanır. Kur’an-ı Kerim’deki "elli bin sene" ifadesine atıf yapılarak, manevi yolculuğun (seyr-i ilellah) insan takatinin ötesinde bir uzunluğa sahip olduğu belirtilir.
Ümit ve Rahmet: Yolun büyüklüğü karşısında insanın acziyete ve yeise (ümitsizliğe) düştüğü anlarda, Allah’ın rahmetinin ve inayetinin yetiştiği ifade edilir.
2. İrşad Görevi ve Tevazu
Müellif, kendisini irşad makamına tam ehliyetli görmemesine rağmen, talebelerin yoğun ısrarı ve mürüvvet (insaniyet) gereği onlara eğitim vermeye başladığını dile getirir. Bu, büyük zatların sahip olduğu "mahviyet" (nefsini hiçe sayma) halinin bir tezahürüdür.
3. Vahdet-i Vücud'dan Vahdet-i Şuhud'a Geçiş
Görüş Değişikliği: İmam-ı Rabbani, daha önce "Her şey Odur" (Vahdet-i Vücud) anlayışında durakladığını, ancak manevi ilerleme neticesinde hakikatin başka bir yüzünün açıldığını belirtir.
Yeni Makam: "Her şey Odur" yerine, "Her şey Ondandır" (Vahdet-i Şuhud) görüşünün kemal bakımından daha üstün ve yeterli olduğunu keşfettiğini ifade eder. Eşyanın, fiillerin ve sıfatların asıl ile olan bağının bu yeni pencereden tam bir şüpheye yer bırakmayacak şekilde netleştiğini bildirir.
4. Hakikat ve Şeriatın Mutabakatı (Uyumu)
Tam Uyumluluk: Elde edilen tüm keşiflerin, şeriatın zahiri hükümlerine kıl payı kadar bile aykırı olmadığı vurgulanır.
Aykırılıkların Sebebi: Bazı mutasavvıfların şeriata aykırı görünen sözlerinin (şathiye) iki temel sebebi olduğu açıklanır:
Sehiv: Manevi yanılma.
Sekir: Manevi sarhoşluk ve kendinden geçme hali.
Müntehinin (Yolun Sonuna Varanın) Hali: Yolun başına veya ortasına ait olan aykırılıklar geçicidir. Yolun sonuna varan kâmil zatta batın (iç alem) ile zahir (şeriat) arasında tam bir mutabakat oluşur.
5. Âlim ile Velî Arasındaki Fark
Ulema (alimler), hakikate delil ve dış bilgilerle ulaşırken; Meşâyih (veliler) aynı hakikate keşif, zevk ve yaşayarak ulaşır. Her iki grubun vardığı sonucun aynı olması (mutabakat), yolun sağlamlığının en büyük delilidir.
Sonuç ve İstirham: İmam-ı Rabbani, manevi hallerin bir kısmını kağıda dökebildiğini ancak hepsini anlatmaya vaktin ve imkânın yetmediğini belirterek; mürşidinden kendisini manevi teveccühünden mahrum bırakmamasını ve bu yolda yalnız terk etmemesini talep ederek mektubunu bitirir.
************************************************************************************************************
"Basitlik en üst düzey gelişmişliktir." - Leonardo da Vinci | ||||||
Sabahattin Gencal’ın Bugünkü Etkinliklerinden Bazıları | ||||||
|
|
|
|
|
| |
| ||||||
Mektubat-ı İmam-Rabbani Farsça Mektubat 1.Ders 29.Mektup
