Belirtilen adreste yer alan İmam-ı Rabbânî Hazretleri’nin Şeyh Kebîr'e yazdığı 92. Mektup, İslam tasavvufunun en temel konularından biri olan "kalp huzuru ve tatmini" (itminan) üzerine odaklanmaktadır. Metnin sistematik özeti aşağıda maddeler halinde çıkarılmıştır:
1. Başlangıç ve Dua
- Mektup,
Şeriat-ı Mustafaviyye (Hz. Muhammed'in şeriatı) üzere sebat etme temennisi
ve Peygamber Efendimiz'e salat-ü selam ile başlar.
2. Temel Konu ve Dayanak (Ayet-i Kerime)
- Mektubun
ana mevzuu, kalbin huzur ve tatmine (itminana) ulaşmasının akıl yürütme,
bakma ve delil arama yoluyla değil; yalnızca Allah'ı zikretmekle
mümkün olacağıdır.
- Bu duruma
delil olarak Rad Suresi 28. ayet-i kerimesi ("Haberiniz olsun;
kalbler Allah'ın zikri ile itminana kavuşur.") zikredilir.
3. Akıl ve Delil Yönteminin Yetersizliği
- Kalbin
tatmininde nazar ve istidlal (fikri çıkarımlar ve felsefi deliller)
yetersiz kalmaktadır.
- Metinde
yer verilen şiirle, delillere ve akıl yürütmelere dayananların tutunduğu
şeylerin birer "çubuk" gibi dayanıksız ve temkinsiz olduğu
benzetmesi yapılır.
4. Zikrin Hakikati ve Kul-Yaratıcı Bağı
- Zikir,
kul ile Allah Teâlâ'nın yüce zatı arasında bir münasebet (bağ) kurulmasını
sağlar. Maddi ve beşeri bir varlık olan insanın (toprağın), Alemlerin
Rabbi ile bağ kurabilmesinin yegane yolu budur.
- Zikir
sayesinde zikreden (zâkir) ile zikredilen (mezkûr / Allah) arasında bir
irtibat oluşur ve bu irtibat sevgi ve muhabbeti
doğurur.
5. Sonuç: Ebedi Saadet
- Kulda
zikrin neticesinde Allah sevgisi ağır basınca kalp nihai huzura (itminana)
erer.
- Kalbin bu
tatmin mertebesine ulaşması, insana bu dünyada elde edilebilecek en büyük
kazancı, yani ebedi bir saadet devletini
kazandırır. Mektup, kalbin cilası ve gıdası olan zikre devam edilmesi
yönündeki tavsiye şiiri ve selam ile son bulur.
