İmam-ı Rabbânî Hazretleri tarafından İskender Han Lodî’ye yazılan 93. Mektup, esas olarak "vakitlerin Yüce Allah'ın
zikriyle ihya edilmesi ve manevi duraksama anlarında yapılması gerekenler"
konusunu ele almaktadır.
Metnin sistematik özeti maddeler halinde şu şekildedir:
1. Vakitlerin Zikirle İhyası ve
Önceliği
- İbadet Düzeni: Müminin
öncelikli vazifesi beş vakit namazı cemaatle kılmak ve Resûlullah’ın
(s.a.v.) hiç terk etmediği müekked sünnetleri eda etmektir.
- Zikrin Sürekliliği: Bu ibadetlerin ardından en uygun davranış, tüm vakitleri Allah'ın
zikriyle geçirmek ve O'nun dışındaki (mâsivâ) her şeyle meşguliyeti
bırakmaktır.
- Durum ve Mekân Önemsizliği: Zikir, hayatın her anına yayılmalıdır; yürürken, uyurken veya yemek
yerken bile zikre devam edilmelidir. Kişiye daha önce öğretilen/açıklanan
zikir usulüne sadık kalınarak amel edilmesi en doğrusudur.
2. Manevi Kesintiler (Fetret
Dönemleri) ve Çözüm Yolları
- Teşhis ve Analiz: Eğer
kişinin manevi toparlanma ve huzur halinde bir kesinti, gevşeme veya
duraksama (fetret) meydana gelirse, ilk olarak bu durumun sebebi
araştırılmalı, kusurun ne olduğu doğru şekilde teşhis edilmelidir.
- Telafi ve Tedavi: Kusurun
kaynağı belirlendikten sonra, bu manevi eksikliği telafi edecek ve ortadan
kaldıracak sebeplere başvurulmalıdır.
3. Yakarış ve Vesileye Tutunma
- İltica ve Dua: Yaşanan
manevi duraksama ve karanlığın (zulmetin) giderilmesi için Yüce Allah'a
içtenlikle sığınılmalı, acziyet içinde yalvarılarak (tazarru ile) dua
edilmelidir.
- Vesile Edinme: Bu
manevi engellerin aşılması sürecinde, kişiye zikri telkin eden mürşid/şeyh
vesile kılınmalı ve Allah'tan yardım istenmelidir.
Sonuç: Mektup, her türlü zorluğu
kolaylaştıracak yegâne kudretin Yüce Allah olduğu bilinciyle ve selamet
duasıyla son bulmaktadır.
