Kur’an’da Kaderin Anlamı

                                        

                                         Mustafa Çağrıcı’nın 28/01/2026 tarihli Karar  gazetesinde                              yayınlanan  Kur’an’da Kaderin Anlamı başlıklı yazısını Gemini özetledi:

Mustafa Çağrıcı’nın kaleme aldığı bu metin, Kur’an’daki "kader" kavramını ve insanın irade hürriyetini klasik kelam görüşleri ile Kur’an’ın özü arasındaki farklara odaklanarak analiz etmektedir. Metnin özeti şu şekildedir:

1. Klasik Yaklaşımın Eleştirisi:

Yazar; Gazzâlî ve Râzî gibi Eş’ariyye âlimlerinin, "Allah mülk sahibidir, dilediğini yapar, bu yüzden zulmetmiş sayılmaz" şeklindeki mutlakiyetçi yaklaşımlarını eleştirmektedir. Bu bakış açısının adaleti "keyfîliğe" indirgediğini ve Kur’an’dan ziyade Kitab-ı Mukaddes’teki (Romalılar bölümü) "çömlekçi ve kil" benzetmesine (insanın iradesizliği) daha yakın olduğunu savunur.

2. Kur’an’ın Üslubu ve Adalet İlkesi:

Kur’an’da Allah’ın kudretinin kuşatıcılığına dair ifadeler bulunsa da bunlar "teorik ilkelerdir." Pratikte ise Allah, kendi mutlak iradesini yine kendi koyduğu "adalet yasası" ile sınırlandırmıştır. Metne göre Allah, bir toplumun durumunu ancak o toplum kendini değiştirdiğinde değiştirir (Ra’d 13/11). Allah’ın her şeye kadir olması, insanın iradesini yok sayması anlamına gelmez; aksine Allah, insanlara zulmetmeyeceğini açıkça beyan etmiştir.

3. İnsan İradesi ve Sorumluluk:

Kur’an, insanı iradesiz bir nesne olarak değil, "emaneti kendi isteğiyle yüklenen" (Ahzâb 33/7) özgür bir varlık olarak tanımlar. Kalplerin mühürlenmesi gibi ifadeler, Allah’ın durduk yere verdiği bir hüküm değil; insanın kendi kötü tercihleri ve inkârı sonucunda ortaya çıkan doğal bir sonuçtur.

4. Allah Merkezli Üslup, İnsan Merkezli Gaye:

Yazar, Kur’an’ın dilinin "Allah merkezli" olmasının sebebinin, insanın sahip olduğu irade ve seçme yetisinin de Allah’ın bir "vergisi ve lütfu" olmasından kaynaklandığını belirtir. Mu’tezile’nin insanı yegâne fail görmesini de bu lütuf bağlamında değerlendirir.

Sonuç:

Kur’an’ın asıl gayesi insanı sorumlu kılmaktır. Eğer insan özgür olmasaydı, Kur’an’daki adalet vurguları ve insanın kendine zulmettiğine dair onlarca ayet anlamsız kalırdı. Dolayısıyla Kur’an’daki kader; insanın iradesini yok sayan bir cebir (zorlama) değil, Allah’ın adalet ve hikmet yasaları çerçevesinde işleyen bir sistemdir.

Gemini

_______________________

1.      Mustafa Çağrıcı, Kur’an’da Kaderin Anlamı, Karargazetesi, 28/01/2026,

 

GÜNCE	MEDYADAN	MÜZİK	RESİM	VECİZE	ŞİİR	KİTAPLARDAN	DİĞER
Not: Etkinliklerin tümünü bir arada görmek isteyenler aşağıdaki arşiv butonundan istedikleri tarihi tıklayabilirler.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------