İmam-ı Rabbani Ahmed el-Faruki es-Serhendi Hazretleri tarafından mürşidi Muhammed Bakibillah Hazretlerine yazılan 18. Mektup, tasavvuf yolculuğundaki en derin makamları ve tevhid inancının hakikatini konu alan çok önemli bir metindir.
Aşağıda bu metnin sistemli bir özeti yer almaktadır:
1. Manevi Durum: Telvin'den Temkin'e Geçiş
Mektup, İmam-ı Rabbani'nin kendi manevi halini arz etmesiyle başlar. Yazar, hallerin değişmesinden (telvin) kurtulup istikrar ve sükun makamına (temkin) ulaştığını belirtir. Bu makamda kişi;
Kendi varlığından tamamen geçerek bir "hiçlik" hissine bürünür.
Dünyevi ve manevi her şeye karşı bir "soğukluk" ve meyil kaybı yaşar. Bu hal, tembellik değil, kulun Allah karşısındaki acziyetini tam idrak etmesidir.
2. Velayet Mertebeleri ve Makamlar
Mektupta tasavvufi yükselişin hiyerarşisi şu şekilde sıralanır:
Velayet Makamı: Tasavvuf yolculuğunun başlangıç aşamalarındandır.
Şehadet Makamı: Velayetin üstünde yer alır. Burada kul, eşyanın hakikatini ve Allah’ın tecellilerini daha berrak görür.
Sıddıkiyet Makamı: Şehadet makamının da üstündedir. Yükseliş duraklarında bilinen en yüksek makamdır.
Nübüvvet Makamı: En üst mertebedir. Sıddıkiyet ile Nübüvvet arasında başka bir makam yoktur.
3. Kaza ve Kader Sırrı
İmam-ı Rabbani, bu makamlarda kaza ve kaderin sırrına vakıf olduğunu ifade eder. Bu sırrın Şeriatın zahiri hükümleriyle tam bir uyum içinde olduğunu, kulun iradesi ile Allah’ın takdiri arasında hiçbir çelişki bulunmadığını "ayın on dördü gibi net bir şekilde" gördüğünü belirtir.
4. Varlık ve Sıfatlar Anlayışı (Tevhidin İncelikleri)
Mektubun en teknik ve doktrinel kısmı burasıdır. İmam-ı Rabbani, "Mahlukatın (yaratılanların) sıfatları" ile "Allah'ın sıfatları" arasındaki ilişkiyi açıklar:
Cemadat (Cansızlık) Hakikati: Yaratılanların (insanlar dahil) aslında kendi başlarına bir görme, işitme veya bilme gücü yoktur. İnsanlar ve sıfatları, Allah'ın kudreti karşısında cansız bir taş (cemadat) hükmündedir.
Fail-i Hakiki: Gerçekte işiten, gören ve bilen sadece Allah'tır. İnsandaki görme veya işitme, Allah’ın o anda o fiili yaratmasından ibarettir.
Ölü Olma Sırrı: "Sen de öleceksin, onlar da ölecekler" ayetine atıfla, salikin (yolcu) mahlukatı ruhsuz ve şuursuz birer "ölü" gibi görmesi, şehadet makamının bir gereğidir.
5. Şeriat ve Hakikat Uyumu
Yazar, tasavvufi keşifler yoluyla ulaştığı bilgilerin, İslam alimlerinin (Ehl-i Sünnet) bildirdiği akait ve fıkıh bilgileriyle kıl kadar farkı olmadığını vurgular. Tasavvufun gayesinin; akıl ve delil yoluyla bilinen (istidlali) bilgileri, kalp gözüyle görülen (keşfi) ve kesin (zaruri) bilgilere dönüştürmek olduğunu belirtir.
6. Talebeler Hakkında Bilgilendirme
Mektubun sonunda, beraberindeki talebelerin (Meyan Şah Hüseyin, Muhammed Sadık, Şeyh Nur) manevi durumları hakkında mürşidine kısa bilgiler vererek dua ve teveccüh talep eder.
Özetle: 18. Mektup; kulun Allah karşısında mutlak bir hiçlik içinde olduğunu, tüm sıfat ve fiillerin gerçek sahibinin Allah olduğunu ve en yüksek manevi keşiflerin bile Şeriatın sınırları içinde kaldığını beyan eden "Vahdet-i Şuhud" eksenli bir metindir.
"Basitlik en üst düzey gelişmişliktir." - Leonardo da Vinci | ||||||
Sabahattin Gencal’ın Bugünkü Etkinliklerinden Bazıları | ||||||
|
|
|
|
|
|
|
| ||||||
HİKMETNAME (İmam-ı Rabbani'den k.s Nasihatler)
