İmam-ı Rabbani Ahmed Faruki Serhendi Hazretleri tarafından Mevlânâ Hacı Muhammed Lahorî’ye yazılan 26. Mektup, tasavvufi ıstılahtaki "şevk" (arzu, özlem) kavramını ve bu halin hangi manevi makamlarda bulunduğunu ele almaktadır.
Metnin sistemli özeti aşağıdadır:
1. Şevk Kavramı ve "Ebrar" - "Mukarreb" Ayrımı
Ebrar İçin Şevk: Şevk ve kavuşma arzusu, henüz yolun başında veya ortasında olan "ebrar" (salikler) için geçerlidir. Çünkü şevk, ayrı olanın duyduğu bir özlemdir.
Mukarrebler İçin Sükûn: Allah’a manen yaklaşmış ve vasıl olmuş olan "mukarrebler" için şevk söz konusu değildir. Çünkü onlar "ayrılık" halinden kurtulmuşlardır. Kişinin kendi nefsine kavuşmak için şevk duymaması gibi (çünkü zaten kendisiyledir), mukarreb de ulaştığı makamda bu nevi bir arzu taşımaz.
2. Şevkin Gitmesi ve Makamın Yükselmesi
Kemalatın Göstergesi: Bir müridde şevk ve arzunun gitmesi, makamının yükseldiğini ve daha tam bir hale ulaştığını gösterir.
Yeis (Ümitsizlik) Makamı: Buradaki yeis, Allah’tan ümit kesmek değil; Allah’ın zatının tam olarak anlaşılamayacağını ve idrak edilemeyeceğini anlamaktan doğan bir "hayret" ve "acz" halidir. Şevk, kavuşulması mümkün görülen şey için duyulur; ulaşılamayacak kadar yüce olanın karşısında ise hayret ve üzüntü (yeis) hasıl olur.
3. Fenâ ve Bekâ Hallerindeki Farklılık
Allah’ta fani olan (kendi varlığından geçip Allah'ın varlığıyla baki olan) bir kâmil veli, halkın arasına irşad için geri dönse bile eski şevki geri gelmez. Çünkü o, Allah'ın büyüklüğü karşısındaki acziyetini (yeis halini) muhafaza eder.
4. Hz. Ebubekir (r.a.) Örneği
Mektupta Hz. Ebubekir’in, Kur'an okurken ağlayan birini görünce "Biz de böyleydik ama şimdi kalplerimiz katılaştı" buyurması örnek verilir. Bu söz bir noksanlık değil; aksine ilk zamanlardaki coşkulu hallerin (şevk), daha ileri bir makam olan tam teslimiyet ve sekine haline evrildiğini ifade eden bir "övünme" (şükür) makamıdır.
5. Diğer Önemli Hususlar (Zeyl)
İtikadın Önemi: Mektubun devamında Allah’ın varlığı, birliği ve Peygamber Efendimiz’in (s.a.v) risaletine dair temel inançların her şeyin üzerinde olduğu vurgulanır.
Şeriat ve Hakikat İlişkisi: İslamiyet’in emirlerine (Ahkâm-ı İslamiye) uymanın dünya ve ahiret saadetinin tek yolu olduğu, tarikat ve hakikatin ise şeriata hizmet eden yardımcı unsurlar olduğu belirtilir.
Ehl-i Sünnet Vurgusu: Kurtuluşun ancak Ehl-i Sünnet alimlerinin bildirdiği yolda ve tevazu sahibi olmakta olduğu hatırlatılır.
Özetle; Bu mektup, tasavvufta duygusal coşkunluktan (şevk) daha üstün bir makam olan "idrakin acziyetini anlamak" ve "şeriat üzere sabit kadem olmak" hallerini açıklamaktadır.
"Basitlik en üst düzey gelişmişliktir." - Leonardo da Vinci | ||||||
Sabahattin Gencal’ın Bugünkü Etkinliklerinden Bazıları | ||||||
|
|
|
|
|
|
|
| ||||||
