14 Mart 2026 Cumartesi

Önsöz-I

             


Türkiyede Kur’an-ı Kerim’den sonra en çok okunduğu söylenen Marifetname’yi yazan Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri’ni (E. İ. Hakkı Hazretleri’ni) tanımak isteriz kuşkusuz.

 400 eserden derlenen ve Türkiye’deki ilk ansiklopedi olarak kabul edilen Marifetname bazılarınca abartılı olarak takdim edilir. Bazıları tarafından da tenkit edilir. Marifetname’deki bazı bilgilerin çağımıza uymadığı kabul edilse bile E. İ. Hakkı Hazretleri’nin tutumuna bir şey diye meyiz. Kendisince yazdıkları doğrudur. Kaynak belirtmese de Kur’an ve hadis süzgecinden geçirmiştir eserlerini. O kadar ki bir yanlış yazmaktansa eserini yakmayı tercih edebileceğini söyleyen birini tanımak isteriz elbette.

Lâle Devrinde herkes kendi âlemindeyken, taşrada cehaletle savaşan E. İ. Hakkı Hazretleri’ni tanımak isteriz elbette.

Öğrencilerine açık havada pratik verirken bir kişi yanına gelir ve kulağına fısıldar. Pratik bitince “Oğlum Ahmet Naim’in ölüm haberini aldım. Ruhuna Fatiha.” der. En büyük acılardan olan evlat acısı bağrına saplanmışken ders vermeye devam eden büyük öğretmeni kim tanımak istemez?

Bazı ünlüler tek yönlüdür. Bazıları da çift yönlüdür, yani hem dini ilimler kanadı var, hem pozitif bilimler kanadı var ki bunlara “zülcenaheyn “deniyor. E. İ. Hakkı Hazretleri ise çok yönlüdür Bütün dini ve tasavvufi ilimler yanında Astronomiden, trigometriye kadar pozitif bilimlerle de ilgilenmiştir bunun için ona “zülecniha” / kanatlar denmektedir. Böyle çok yönlü kişiler az bulunur. Bu bakımdan da onu tanımak isteriz.

E. İ. Hakkı Hazretleri dört hanımına aynı kâğıtta aşk mektubu yazmış biri olarak da tarihe geçmiştir. Bu bakımdan da kendisini tanımak isteriz.

Ayrı ayrı saymadan, özetle  E. İ. Hakkı Hazretleri’ni her yönüyle tanıyıp tanıtmakta yarar olduğunu söylemek gerekir.

Eserlerini Arapça, Farsça, Türkçe / Osmanlıca yazan; bazen aynı eserde üç dili kullanan; telif ve tercüme, manzum ve düz yazı yazan E. İ. Hakkı Hazretleri’ni tanımayı kim istemez…

 Açıkça ve samimiyetle belirtmek gerekirse E. İ. Hakkı Hazretleri’ni doğru dürüst tanımak ve tanıtmak imkânına sahip değilim; çünkü eserlerini, Arapça, Farsça ve Osmanlıca bilmediğim için aslından okuyamıyorum. Ben derleme çalışması yapıyorum. İnşallah yanlış yapmamışımdır. E. İ. Hakkı Hazretleri yanlış yazmaktansa eserini yakmayı tercih ediyor; biz de aynı şekilde yanlış yapmaktansa hiç yazmamayı tercih ederiz.

Bu eser, başlıca üç ana bölümden oluşmaktadır:

1. E. İ. Hakkı Hazretleri üzerinde şahsen yazdığım kısa metinler,

2. E. İ. Hakkı Hazretleri üzerine yazı yazanlardan derlediğim alıntılar ve

3. Eklerde verilen E. İ. Hakkı Hazretleri’nin yazıları.

Bu bölümleri okuyunca E. İ. Hakkı Hazretlerini bütün yönleriyle tanımış mı olacağız? Bu soruya “Hayır.” cevabını veriyoruz. Çünkü amacımız E. İ. Hakkı Hazretleri’nin hayat hikâyesini ayrıntılı olarak anlatmak olmadığı gibi, O’nun eserlerini inceleyip değerlendirmek de değildir.  Amacımız O’nun zihniyeti hakkında ipuçları vermektir. Başka deyişle amacımız, her iki dünyada da mutlu olabilmemiz için maddi ve manevi ilimleri öğrenmek ve bu öğrenilenleri uygulayabilmek gerektiği konusunda düşünmeyi sağlamaktır.

Yararlı olmak umuduyla.

Sabahattin GENCAL,

Başiskele-Kocaeli, 2012

 _______________________

Sabahattin Gencal (Derleyip Sunan), Erzurumlu  İBRAHİM HAKKI Hazretleri, Cinius Yayınları, İstanbul, 2020

 

"Basitlik en üst düzey gelişmişliktir." - Leonardo da Vinci

Sabahattin Gencal’ın Bugünkü Etkinliklerinden Bazıları

 

GÜNCE

 

MEDYADAN

 

MÜZİK

 

RESİM

 

VECİZE

 

ŞİİR

 

KİTAPLARDAN

 

MEKTUBÂT-Î RABBÂNÎ