İmâm-ı Rabbânî Hazretleri tarafından Bahadır Han'a yazılmış olan 83. Mektup'un sistematik özeti şu şekildedir:
1. Mektubun Konusu ve Amacı
Mektubun ana mevzusu; kişinin şeriat ve hakikat üzere istikamet (doğruluk) sahibi olmasından sonra, zâhiri (dış dünyasını, amellerini) ile bâtınını (iç dünyasını, kalbini) birleştirmesini teşvik etmektir.
2. Dua ve Başlangıç
İmâm-ı Rabbânî, mektuba muhatabı için dua ederek başlar.
Yüce Allah’ın, muhatabını (Bahadır Han) dünyaya ve fani şeylere bağlanmaktan kurtarmasını (necât ihsan etmesini) diler.
Kalbin her anlamda ve tamamen Allah'ın mukaddes zatına yönelmesi için Hz. Muhammed (s.a.v.) ve ehl-i beyti hürmetine niyazda bulunur.
3. Kalp Temizliği ve Tek Hedef (Şiirle Vurgu)
Mektupta yer alan şiirle kalbin saflığına dikkat çekilir:
Bir insanın kalbinde hardal tanesi kadar bile olsa Allah rızası ve Allah sevgisi dışında başka bir arzu, bağlılık veya dünya sevgisi varsa, bu durum kalbî bir "hastalık" olarak nitelendirilir.
4. Zâhir ve Bâtın Dengesi (İstikamet)
Zâhirin Süslenmesi: İnsanın dış dünyasını, ibadetlerini ve davranışlarını şeriat-ı garraya (parlak şeriata/İslam hukukuna) uygun hale getirerek temizlemesi gerekir.
Bâtının Temizlenmesi: İnsanın iç dünyasını ve kalbini ise kesintisiz, devamlı bir surette Allah ile beraber kılması (huzur hali) icap eder.
Bu iki durumu (şeriatın zâhiri ile kalbin bâtınını) bir arada yürütmek ve bu yolda istikamet sahibi olmak çok büyük ve nadide bir nimettir.
5. Dönemin Şartları ve Kapanış
Yazar, yaşanılan dönemde hem şeriata zâhiren uymanın hem de kalben Allah ile olmanın son derece zor ve kıymetli olduğunu belirtir. Bu durumu "kibrit-i ahmerden (bulunması imkânsız olan kırmızı kükürtten/iksirden) daha değerlidir" diyerek nitelendirir.
Mektup; Allah'ın sonsuz keremiyle, gelmiş geçmiş tüm insanların en hayırlısı olan Hz. Muhammed'e (s.a.v.) hem zâhiren hem bâtınen tâbi olma ve bu yolda istikamet bulma duası ve salat-ı selamlar ile son bulur.
