18 Mart 2026 Çarşamba

Kul Hakkı ve Zulüm

 


Allah’ın (cc) kullarına ve mahluklarına zulmetmek hakkımız var mı?

Yurt içinde ve yurt dışında dur durak bilmeden yapılan zulümleri gönül rahatlığı ile sadece görmek, dinlemek ve izlemek insanî bir davranış mıdır?

Bu soruları, bir de Hz. Ali’nin (r.a.) aşağıdaki sözünü okuduktan sonra cevaplandırmaya çalışalım.

Bütün dünyayı verseler ve buna karşılık, bir karıncanın ağzındaki taneyi almamı isteseler; bu zulmü yapamam.” (Hz. Ali, r.a.)

“Karıncanın ağzındaki taneyi almak da ne kelime karıncaları ezeriz.” diyebilenleri Allah islah2 etsin.

Hz. Ali’nin bu sözü beni bütün gece düşündürdü. Dünyada olup bitenler bir şerit gibi gözümün önünden geçti. Türkiye’de artık kanıksanmış.3 Öyle olmuş ki artık sözlükler bile buna cevap vermiyor. Örneğin:

Bir kuruma eleman alınacak. Ehliyetli ve liyakatli olan hak eden birinin yerine bir başkasını alıyorsunuz. Bu kul hakkı yemek değil midir? Peki, mevcut pozisyonları gözden geçirelim. Kul hakkının yenmediği yer var mı, yok mu?

Ben de kanıksamış gibi oldum sanki, hüküm vermekten korkarak başkalarına asis4 veriyorum.

Biz genel konuşur, genel yazarız. Türkiye’de ve dünyada nerede olursa olsun herkesin insan olabilmesi ve insan kalabilmesi için çabalarız. Tabii elimizden geldiği ölçüde. Benim elimden bu kadarını yazmak geliyor:

“Bir kimsenin hakkını yemek, kandırmak ona zulüm olur. Zulüm ise haramdır, büyük günahtır. Gayrimüslime zulmetmenin, Müslümana zulmetmekten daha kötü…” (https://dinimizislam.com/detay.asp?Aid=1254)

"Zulüm ile abad olanın akıbeti berbat olur.5"

 İyi günler dileğiyle…

Sabahattin Gencal, İstanbul, 18. 03. 2026

"Basitlik en üst düzey gelişmişliktir." - Leonardo da Vinci

Sabahattin Gencal’ın Bugünkü Etkinliklerinden Bazıları

 

GÜNCE

 

MEDYADAN

 

MÜZİK

 

RESİM

 

VECİZE

 

ŞİİR

 

KİTAPLARDAN

 

MEKTUBÂT-Î RABBÂNÎ


Not: Önceki yazılarımda dipnot olabilecek satırları da notlarımla birlikte harmanlardım konu daha iyi anlaşılsın diye. Tabii yazı uzun olurdu. Anlamadığımız hususları dipnotlardan öğrenebiliriz:

____________________________________

Dipnotlar (AI Bakışı)

1.                 Zulüm, en genel tanımıyla adaletin zıddı olup, haksızlık yapmak, hakkı yerli yerine koymamak, başkasının hakkını gasp etmek ve haddi aşarak şiddet veya işkence uygulamaktır. Kişi veya gruplara yönelik fiziksel, psikolojik, ekonomik veya hukuki yollarla yapılan baskı ve kötü muamelelerin tümünü kapsar. (Wikipedia +5)

Zulüm Kavramının Temel Özellikleri:

·                     Sözlük Anlamı: Arapça kökenli olan kelime, "bir şeyi ait olduğu yerin dışına koymak" veya "karanlık" anlamlarına gelir.

·                     Hukuki/İslami Anlam: Adalet ve hak hukuk tanımamak, cana, mala veya namusa zarar vermektir. Zulüm; ayrımcılık, işkence, keyfi tutuklama ve hak ihlalleri gibi çeşitli biçimlerde ortaya çıkabilir

·                     Devlet ve Zulüm: Zulüm devlet eliyle yapılabileceği gibi, devletin koruma sağlamakta yetersiz kaldığı durumlarda da oluşabilir.

·                     Temel İlke: Hukuk ve ahlakta zulüm, "âbâd olmaz" (zulümle devletin kalıcı olmayacağı) prensibiyle kınanmıştır. Diyanet İşleri Başkanlığı +4

2. AI Bakışı

Islah, Arapça kökenli olup "iyileştirme, düzeltme, daha iyi duruma getirme" anlamına gelir. Hukukta, tarafların dilekçelerindeki usuli işlemleri (talep artırımı, dava sebebi değiştirme vb.) tahkikat sona erene kadar kısmen veya tamamen düzeltmesini sağlayan bir imkândır

. Yaygın sinonimleri düzeltme, iyileştirme, ıslah etme, düzenleme şeklindedir. Avukat Baran Doğan +2

3. Kanıksanmış bir durum ne demek? AI Bakışı

Kanıksanmış durum, sürekli tekrar eden veya alışılmış hale gelen olumsuz durumlara karşı kişinin artık tepki vermemesi, etkilenmemesi ve bu durumu kabullenmesidir; yani duyarsızlaşması ve bıkmasıdır. Bu, bir olayın sıklıkla yaşanması sonucu kişide şaşkınlık, öfke, üzüntü gibi duyguların kaybolup yerine kayıtsızlığın gelmesidir.

Kişilerin bir konuda maruz kaldıkları olumsuz etkilere karşı, artık tepki gösterememe durumunu anlatmaktadır. Duyarsızlaşma anlamında da kullanılır. Çevremizde hoşumuza gitmeyen şeylere karşı gün geçtikçe alışma durumuna kanıksama şeklinde tanımlanır. Ekmek fiyatlarının yükselmesine vatandaş artık tepki vermiyor.18 Eki 2022

Yan Anlamı: Bezmek, usanç duymak, yılmak.

Not: Günlük hayatta sıklıkla kullanılan ''Yaka silmek'' deyimi ile kanıksamak eş anlamlıdır.

        4. Asist vermek, futbolda veya basketbolda bir oyuncunun takım arkadaşına doğrudan gol veya sayı atma imkânı sağlayan son pası, ortayı veya yardımı yapmasıdır. Gol ya da basketle sonuçlanan bu aksiyon, skora katkı sağlayan pas olarak tanımlanır ve istatistiklerde pası veren oyuncunun hanesine işlenir. Wikipedia

        5. "Zulüm ile abad olanın akıbeti berbad olur" sözü, adaletsizlik, zorbalık veya başkalarının hakkını yiyerek (zulüm) kurulan düzenin, zenginliğin veya iktidarın (abad olmak/imar etmek), sonunda mutlaka felaketle (berbad olmak) sonuçlanacağını ifade eden, Yunus Emre'ye atfedilen  köklü bir ilahi adalet vurgusudur. 

·                     Anlamı: Zulümle zenginleşen veya yükselenler, geçici bir rahatlık veya güç elde etseler bile, bu durumun kalıcı olmadığı ve er ya da geç yıkıma uğrayacakları vurgulanır.

·                     Kökeni: Genellikle Yunus Emre'nin bir sözü olarak bilinse de, Gazâlî'nin de "Nasîhatü'l-Mülûk" eserinde benzer bir uyarı olarak kullandığı bilinmektedir.

·                     İlahi Adalet:

 Zalimlerin dünyada veya ahirette acı bir akıbete maruz kalacaklarını, zulmün er ya da geç sahibini vuracağını hatırlatır.

 Bu ifade, haksız kazanç ve güç kullanımının yarattığı geçici "mamurluğun", nihayetinde kalıcı bir "berbatlığa" dönüşeceğine dair toplumsal bir öğüttür.