İnsan Silinip Gitmekte midir?

 

İnsan Silinip Gitmekte midir?

2026’nın Ağustos’unun 5’i. Bir daha olmayacak bu vaktin eşi. Bunun idrakinde olan bir ben laptopun başında. Sanki ödevmiş gibi yazı yazmak telaşında. Saat: 15.27. Hava oldukça sıcak. Bu ben bakalım ne yazacak?

Sabah oturumunda internetten alıntılar yapmıştım. Yararlanırım diye. Şimdi onları bırakıyorum geriye. Dipnotlarda ayna dediğim bu alıntıları göreceksiniz. Belki de okumadan geçemeyeceksiniz. Bu notlara ayna deyişim şundan: Eskiden gazetelere (Yazılı ve görsel basına) topluma tutulan ayna derlerdi.

Bu son senelerde dışarı çıkamıyorum. Onun için toplumun durumunu aynalarda arıyorum. Çok yanlış da yaptığımı biliyorum. Yazılı ve görsel basın sahibinin sesi olmuş. Karşı kutuptakileri ısırıyor. RTÜK (Radyo ve Televizyon Üst Kurulu)¹ bilmem ki ne yapıyor. Sahi ne yapıyor?

Aynaların markalarını yazdım, ayna tutanları da. Olur ya marka iyi olabilir ama ayna tutan el. Burada kasıt da olabilir, yetersizlik de…

Aynaları at bir tarafa da sen anlat derunundan diyenler olur mu bilemem. Öyle zaman oluyor ki derunumda ne var ne yok bilemem. Bazen de akan kelimeleri sergileyemem.

Bugün ne oldu bilmiyorum. Durmadan iç kafiye yapıyorum. Oysa ben iç kafiyeyi de kusur sayardım dış kafiyeyi de. Öyle ki kafiye numarasıyla bir kelime girer araya sonra da başın belâya…

Bugün okuyucuların derununda neler olduğunu sorsak…

"En ummadığın keşf eder esrâr-ı derûnun,

Sen herkesi kör, âlemi sersem mi sanırsın?"

(Ziya Paşa)

(Beklemediğin bir kişi senin iç yüzünü, sırlarını ortaya çıkarıverir; sen herkesi kör, milleti aptal mı sanıyorsun?)

Aslında o da sen de biliyorsun hatta ben de biliyorum bu dalga dubaraları kimlerin sergilediğini… “Dalga dubara, argo dilinde hile, düzen, aldatmaca ve dalavere anlamlarına gelir. Genellikle gizli kapaklı işler, yalan dolan veya insanları kandırmak için kurulan tuzakları anlatmak için kullanılır.” (Kubbealtı Lugatı +4)

En iyisi, en iyisi sabahleyin “İnsan Silinip Gitmekte midir?” başlığı altındaki aynalardan birkaç cümle seçerek yazıyı sonlandıralım. Yoksa?

“İnsanın bilişsel yetenekleri yapay zekayla, biyolojik yapısı ise genetik mühendisliğiyle aşılmakta. Çoğumuz farkında olmasak da insan artık özerk bir akıl olmaktan çıkıp algoritmaların bir parçası olmakta.” ^2a

“Bütün bu utanç verici, haysiyet kırıcı insanî dramlar karşısında din âlimlerimizin, dinî yükseköğretim kurumlarımızın artık dogmatik uykularından uyanmaları, kafalarını klasik kaynaklardan kaldırıp dünyayı kaygılandıran ve meşgul eden bu tür insanî meseleler üzerine eğilmeleri gerekmez mi?”^2b

“Eğitimsiz toplumların demagogları, demagogların ise diktatörleri doğurduğu söylenebilir. Buradaki eğitim, yalnızca okulda alınan bilgi değildir. Asıl eğitim; insanın doğru ile yanlışı, adalet ile çıkarı, hakikat ile propagandayı ayırt edebilme yeteneğidir.”^2c

“Fert ve toplumlar, Allah’ın ilahlığını dikkate almadan yaşadıkları dünya hayatı, onlar için sanki cehennem olur. Allah, insana akıl nimetini bunu düşünsün diye vermiştir.”^2ç

Tüm demokratik kitle örgütleri, tüm sendikalar, tüm meslek odaları, tüm siyasal partiler bir araya gelmeli, ülkemize ve hukuka sahip çıkılmalıdır. Çünkü yapılmak istenilen cumhuriyetimizi yok etmek ve Türkiye’yi yeni Osmanlıcılık adı altında emperyalizmin istediği gibi ümmetçi bir Ortadoğu ülkesi yapmaktır. Buna izin verilemez. Şimdi Atatürk gibi düşünmek ve güzel yurdumuzu kuruluş ayarlarına geri getirmek bir görev olmalıdır.”^2d

“İkna edilemeyen her dava, yalnızca bir sanığı ya da bir mağduru değil; adaletin kendisini yıpratır. Hukukun en büyük gücü zor kullanması değil, inandırıcı olmasıdır. İnandırıcılığını kaybeden adalet ise sonunda sadece mahkemeleri değil, siyaseti de zayıflatır.”^2e

“Belki hiçbirimiz tek başımıza dünyayı değiştiremeyiz. Fakat hepimiz kendi dünyamızı değiştirebiliriz. Evimizi, ailemizi, sokağımızı, mahallemizi ve gönlümüzü değiştirebiliriz. Büyük dönüşümler, daima küçük ama samimi adımlarla başlamıştır.”^2f

Küçük de olsa samimi adımlar atabilmemiz dileğiyle…

Sabahattin Gencal, Kuzuluk, 05. 08. 2026

_______________________________________

1.

RTÜK (Radyo ve Televizyon Üst Kurulu), Türkiye'de radyo ve televizyon yayınlarını düzenleyen ve denetleyen bağımsız bir kamu tüzel kişiliğidir. 1994 yılında çıkarılan 3984 sayılı Kanun ile kurulmuş, günümüzde ise 2011 tarihli 6112 sayılı "Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun" çerçevesinde faaliyetlerini sürdürmektedir.

Temel Görev ve Sorumlulukları

·                     Yayın İlkelerini Belirlemek ve Denetlemek: Yayınların kamu düzenine, genel ahlaka, insan haklarına, çocukların ve gençlerin fiziksel ve zihinsel gelişimine uygunluğunu denetler.

·                     Lisans ve İzin Verme: Radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın (dijital platformlar) hizmeti sunan kuruluşlara yayın lisansı ve izni verir.

·                     Yaptırım Uygulama: Yayın ilkelerine aykırılık tespit ettiğinde kanunda belirtilen idari para cezası, program durdurma veya lisans iptali gibi yaptırımları uygular.

·                     Frekans Tahsisi ve Planlaması: Radyo ve televizyon yayınları için frekans bantlarını planlar.

Görev ve Sorumluluklarını Objektif Şekilde Yerine Getirme Durumu

RTÜK’ün tarafsızlığı ve görevini ne kadar objektif yaptığı hususu, Türkiye kamuoyunda ve medya sektöründe uzun süredir tartışılan temel konulardan biridir. Farklı yaklaşımlar ve eleştiriler özetle şu şekildedir:

Yapısal Tarafsızlık Eleştirileri ve Siyasi Yapı:

RTÜK Üst Kurulu, 9 üyeden oluşur ve bu üyeler Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından, siyasi partilerin meclisteki sandalye oranlarına göre seçilir. Bu yapı, Kurul’un doğal olarak siyasi bir dengeden etkilenmesine yol açmaktadır. Eleştiren taraflar, karar alma süreçlerinde iktidar veya muhalefet bloklarının ağırlığına bağlı olarak ideolojik ve siyasi saiklerin ön plana çıktığını savunur.

Uygulamadaki Değerlendirmeler:

·                     Eleştirel Yaklaşımlar: Yayın durdurma ve idari para cezalarının genellikle belirli eleştirel yayın çizgisine sahip kanallara yoğunlaştığı, iktidara yakın kanallardaki benzer ihlallerin ise daha seyrek veya daha esnek değerlendirildiği iddiaları sıkça dile getirilir.

·                     Kurumsal ve Resmi Görüş: Kurul ise kararlarını tamamen 6112 sayılı Kanun’da öngörülen yayın ilkeleri, kamu yararı, nefret söylemiyle mücadele ve çocukların korunması esasına göre aldığını, her yayına eşit hukuki standartlarla yaklaştığını ifade etmektedir.

Özetle; RTÜK yasal çerçevesi itibarıyla tarafsız bir denetim organı olarak tasarlanmış olsa da, üyelerinin seçim yöntemi ve verilen idari yaptırımların niteliği nedeniyle kamuoyunun farklı kesimlerinde tarafsızlığı hususunda farklı değerlendirmeler mevcuttur.

2. İnsan Silinip Gitmekte midir?

a

Foucault’nun 1966’da söylediği gibi insan, günümüzde çok daha büyük bir hızla silinip gitmekte, özerkliğini kaybetmekte, hümanizması ölüp tıpkı yarattığı makineler gibi mekanikleşmekte. İnsanın bilişsel yetenekleri yapay zekayla, biyolojik yapısı ise genetik mühendisliğiyle aşılmakta. Çoğumuz farkında olmasak da insan artık özerk bir akıl olmaktan çıkıp algoritmaların bir parçası olmakta.

(Mensur Akgün, İnsanlık kazanımlarını yitirirken..., Karar Gazetesi, 05/08/2026)

***

b

Kendi alanımdan konuşursam, bütün bu utanç verici, haysiyet kırıcı insanî dramlar karşısında din âlimlerimizin, dinî yükseköğretim kurumlarımızın artık dogmatik uykularından uyanmaları, kafalarını klasik kaynaklardan kaldırıp dünyayı kaygılandıran ve meşgul eden bu tür insanî meseleler üzerine eğilmeleri gerekmez mi?

Dünya neleri konuşuyor; Müslüman din âlimleri nelerle uğraşıyor!...

Kur’an ve Peygamber, “İnsanınızın can yakıcı meselelerine sırtınızı dönün” mü diyor?

(…)

Türkiye bile 2025’te ülke insanlarının ortalama mutluluğu sıralamasında 147 ülke arasında 94. sırada, özgürlükler sıralamasında 197 ülke arasında 144. sırada, hukukun üstünlüğü endeksinde 143 ülke arasında 118. sıradaymış.

Ey din âlimleri, yasa içi – yasa dışı din örgütleri! Bütün bu meselelere dair bu dinin sizin ağzınızdan, kaleminizden söyleyeceği bir söz yok mudur? Lafa gelince, “İslam bütün zamanlarda insanlığının bütün meselelerine cevap verme zenginliğine sahip tek dindir” gibi laflar ediyorsunuz; fakat İslam’ın, Kur’an’ın, Peygamber’in ve bunca yüzyıllık tarihî-kültürel birikimin -insanlık âleminden vazgeçtik- kendi insanınızın meseleleri hakkında bile ne dediklerine dair konuşmuyorsunuz, yazmıyorsunuz.

(Mustafa Çağrıcı, “Dünyayı şoke eden üç fotoğraf” üzerine, Karar Gazetesi, 05/08/2026)

***

c

İslam düşüncesinde insan, iradesini bir başkasına teslim ederek değer kazanan bir varlık değildir. İnsan, Allah’ın kendisine verdiği akıl, vicdan ve sorumluluk sebebiyle kıymetlidir. Kur’an’ın insana sürekli düşünmeyi, ibret almayı, araştırmayı ve hak ile bâtılı ayırmayı öğütlemesi tesadüf değildir. Zira düşünmeyen insan, sadece bilgisiz kalmaz; iradesini de zamanla başkalarının yönetimine bırakır. Kendi zihnini kullanmayan kişi, farkında olmadan kendisine sunulan düşüncelerin taşıyıcısına dönüşür.

(…)

Demagog, insanın eksikliklerini tedavi etmez; o eksiklikleri kullanır. Bilgisizliği azaltmaz, bilgisizliğin üzerine korku inşa eder. Ahlakı yükseltmez, öfkeye kutsallık kazandırır. Toplumun meselelerini çözmez, çözüm görüntüsü veren sloganlarla halkın muhakeme kabiliyetini uyuşturur. Bu yüzden eğitimsiz toplumların demagogları, demagogların ise diktatörleri doğurduğu söylenebilir. Buradaki eğitim, yalnızca okulda alınan bilgi değildir. Asıl eğitim; insanın doğru ile yanlışı, adalet ile çıkarı, hakikat ile propagandayı ayırt edebilme yeteneğidir.

İslam geleneği, bilgi ile ahlakı birbirinden ayırmamıştır. Bilgi, insanı hakikate ve iyiliğe götürmüyorsa yalnızca zihinsel bir kuvvet hâline gelir. Ahlaktan kopmuş bilgi, sahibini bilge değil, tehlikeli yapabilir. İmam Gazâlî’nin ilmi kalbin arınmasından bağımsız düşünmemesi, Fârâbî’nin erdemli toplumu yalnızca yönetim tekniğiyle değil faziletle açıklaması ve İbn Haldun’un toplumların yükselişini ve çöküşünü ahlak, dayanışma, üretim ve yönetim ilişkileri üzerinden okuması bu sebepledir. İslam medeniyetinde ilim, yalnızca bir şeyleri bilmek değil; bilginin insanda nasıl bir ahlak, adalet ve sorumluluk meydana getirdiğini sorgulamaktır.

(Fatih Yüksektepe, "Sürü" Psikolojisinden “Ümmet” Bilincine!, Milli Gazete, 04. 08. 2026)

***

ç

Günümüzde fert ve toplum ve bütün insanlık, din ve düzen olarak İslam’ı yaşamadığından, derin bir ahlaki tahribat, ekonomik yıkım ve manevi çöküş içindedir. Din ve düzen olarak İslam’a dönmediği sürece de yaşadığı kriz ve bunalımdan kurtulması mümkün değildir. Bu ilahi bir kuraldır. Rad 11: “İnsanın önünde ve arkasında, Allah’ın var ettiği ve koruduğu düzenin gereği olarak kendisini koruyan kanunlar, korumalar ve davranışlarını zapta geçirmek için nöbet tutan melekler vardır. Bir millet, sahip olduğu ilahi, fıtri değerleri, benliğini değiştirmedikçe, Allah o milletin elinde olan nimetleri değiştirmez, sosyal, siyasi ve ekonomik düzenlerini bozmaz. Allah toplumların başına hak ettikleri bir felaket getirmek, onları cezalandırmak istediği zaman da artık bu felaketin, bu cezanın geri çevrilme imkânı yoktur. Onların Allah’ın dışında, kulları durumundakilerden velileri, koruyucuları, yardım edenleri de bulunmaz.” Fert ve toplumlar, Allah’ın ilahlığını dikkate almadan yaşadıkları dünya hayatı, onlar için sanki cehennem olur. Allah, insana akıl nimetini bunu düşünsün diye vermiştir.

(İsmail Hakkı Akkiraz, Toplum kendisini ıslah etmedikçe, Milli Gazete, 05.08.2026)

***

d

Ülkemizde hukuk devleti büyük tehdit altındadır. Sözde yargılamaların içerisinde hukuk yoktur. Yargıyı kullanarak karşı görüştekileri yok etmek hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmaz. Her sabah karşı görüşteki bir belediye başkanının gözaltına alındığını ve sonra da tutuklandığını duyarak uyanıyoruz. Öte yandan hukuk dışı eylemlere imza atmış, AYM ve AİHM kararlarını tanımayan bir başsavcının adalet bakanı olarak atanması hukuk adına son derece endişe vericidir. Bu atamalar ile hukuk ve laiklik tanımayan, baskıcı bir yönetimin taşları döşenmektedir.

Başta Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere Cumhuriyeti kuranlar, bize yabancı ülkeler tarafından özenilen bir ülke bırakmışlardı. Bu ulus çok daha güç koşullarda Kurtuluş Savaş’ını kazandı. Tüm demokratik kitle örgütleri, tüm sendikalar, tüm meslek odaları, tüm siyasal partiler bir araya gelmeli, ülkemize ve hukuka sahip çıkılmalıdır. Çünkü yapılmak istenilen cumhuriyetimizi yok etmek ve Türkiye’yi yeni Osmanlıcılık adı altında emperyalizmin istediği gibi ümmetçi bir Ortadoğu ülkesi yapmaktır. Buna izin verilemez. Şimdi Atatürk gibi düşünmek ve güzel yurdumuzu kuruluş ayarlarına geri getirmek bir görev olmalıdır.

(Erol Ertuğrul, Güzel yurdumuz bunları da aşacaktır... , Cumhuriyet Gazetesi, 05.08.2026)

***

e

Toplumun ihtiyacı, ne bütün soruşturmaları peşinen "siyasi" ilan eden bir muhalefet dili ne de bütün adli işlemleri sorgulanamaz gören bir iktidar söylemidir. İhtiyaç duyulan şey, her dosyada aynı hukuk ölçüsünün uygulanması ve bunun toplum tarafından görülebilmesidir.

Çünkü ikna edilemeyen her dava, yalnızca bir sanığı ya da bir mağduru değil; adaletin kendisini yıpratır. Hukukun en büyük gücü zor kullanması değil, inandırıcı olmasıdır. İnandırıcılığını kaybeden adalet ise sonunda sadece mahkemeleri değil, siyaseti de zayıflatır.

(İnanç Uysal, İkna edebilme sanatı, Yeniçağ Gazetesi, 05.08.2026)

***

f

Bugün dünyanın en büyük problemi teknoloji eksikliği değildir. İnsanlık, uzaya araç gönderecek bilgiye ulaştı; fakat komşusunun derdiyle dertlenmeyi ihmal ederse gerçek huzuru bulamaz. Yüksek binalar inşa edebilir; fakat sağlam karakterler yetiştiremezse geleceğini güvence altına alamaz. Servet üretebilir; fakat adaleti ve merhameti kaybederse zenginliği huzura dönüşmez.

İşte bunun içindir ki İslam medeniyeti, insanı merkeze koymuştur. İnsanı yaşatmayı, gönül kazanmayı, yetimi korumayı, komşuyu gözetmeyi ve mazlumun yanında olmayı ibadet kabul etmiştir. Çünkü Allah'ın rızasına giden yol, O'nun kullarına karşı merhametli olmaktan geçmektedir.

Prof. Dr. Haydar Baş da hayatı boyunca bu hakikati farklı alanlarda dile getirmiştir. "Önce İnsan" anlayışı, sadece ekonomik veya siyasî bir yaklaşım değil; insanın yaratılışta sahip olduğu değeri esas alan bir medeniyet tasavvurudur. İnsan onurunun korunduğu, sosyal adaletin sağlandığı, kimsenin aç ve sahipsiz bırakılmadığı bir toplum, iyiliğin kurumsallaştığı bir toplumdur. Böyle bir anlayış, Kur'an'ın adalet, paylaşma ve kardeşlik ilkeleriyle de örtüşmektedir.

Bu seri boyunca şunu gördük:

ü İyilik bir tebessümle başlar.

ü Bir selamla büyür.

ü Bir merhametle güçlenir.

ü Bir infakla bereketlenir.

ü Bir güzel ahlâkla nesillere ulaşır.

ü Bir komşuluk hukukuyla toplumu kuşatır.

ü Ve sonunda bir medeniyet hâline gelir.

Belki hiçbirimiz tek başımıza dünyayı değiştiremeyiz. Fakat hepimiz kendi dünyamızı değiştirebiliriz. Evimizi, ailemizi, sokağımızı, mahallemizi ve gönlümüzü değiştirebiliriz. Büyük dönüşümler, daima küçük ama samimi adımlarla başlamıştır.

(Uğur Kepekçi, Dünyayı değiştiren sessiz güç iyiliktir / İyilik Medeniyeti -10-, Yeni Mesaj Gazetesi, 05.08.2026)

***