Kusuruyla Güzel Bir Yol

 

 

Anlama yeteneğim fena olmamasına rağmen ömrüm boyunca ne edebiyatı ne tasavvufu ne de felsefeyi tam olarak öğrenebildim. Meslek yaşamımda öğretmenlikte ve okul yöneticiliğinde başarı belgeleri aldım ama bu alanlarda da tam ustalaşamadım… Kısaca anladım ki mükemmel olmak imkânsız gibi başka deyişle mükemmellik bir istisnadır.

Fransız düşünür Voltaire’in "En iyi, iyinin düşmanıdır.”¹ Sözünün doğruluğunu günlük yaşamımızda çokça görüyoruz: Mükemmeliyetçi bir kişi hata yapma, eksik yapma korkusuyla işini bırakıyor.  Bırakmasaydı mükemmel olmasa bile iyi bir iş çıkarmış olabilecekti. Ayrıca insanın zihninden geçen öyle fikirler olur ki bunlar topluma kazandırılabilse ummadık gelişmeler olabilirdi. Ama insan, bu fikirleri mükemmelce sergileyemem korkusuyla sessiz kalıyor. Peki, bunlar doğru mu? Sevgili Peygamberimiz (sav) bu konuda neyi öğütlemiştir?

Eksiklik korkusuyla hiçbir şey yapmamak yerine, az da olsa devamlı olanı tercih etmeyi öğütlemiştir: "Allah katında amellerin en makbulü, az da olsa devamlı olanıdır."² (Buhârî, İman, 32)

Neyin farkına vardım tahmin edemezsiniz?

“Her yazı yazarın savunmasıdır.”³ diyor adını hatırlamadığım bir yazar. Dikkat ettim benim bu son aylardaki yazılarım hep savunma ile başlıyor.  Konuya giriş yerini açıklamalar alıyor. Sanki okuyucuya diyorum ki, bak ben işte bunun için böyle yazıyorum. Yoksa? Oysa bir futbol seyircisi gibi okuyucu da savunmayı pek sevmez. Hücum etmek gerekir. O da yetmez gol atmak gerekir. Tabii seyirci daima haklıdır çünkü futbol onlar içindir. Bunun gibi okuyucu da daima haklıdır…

Bunu bilmeme rağmen hep defansif oynadım. Atıflar yaptım, alıntılara yer verdim. Okur temsilcim rahmetli eşim bazen, bu konuyu ondan daha iyi biliyorsun da neden ondan alıntı yapıyorsun, derdi. Haklı olmasına haklı ama derler ya “Uzak dağın harmanı büyük görünür.”⁴ işte onun için alıntı yapıyoruz ki okuyucu iyice tasdik etsin… Kısaca “özgüven”⁵ denen şey var ya işte o bizde eksik.

Şimdi de dipnotları AI bakışı ile dolduruyoruz. Neymiş imkânı olmayanlar okusun diye. Ey kafa, hiç gitmedin mi Of’a? Artık gidiyorsun, hâlâ öğretmencilik oynuyorsun.

Bir ara deneme yazacağım, diyordum. Biliyorsunuz ki denemeci özgürdür. İspat kaygısı yoktur. Beğenilme, öğretme kaygısı yoktur… İnanın kaygısız olmayı beceremedim. Zaten bende kaygı bozukluğu anlamına gelen anksiyete anlamına gelen bir illet var…

Bazen ne düşünüyorum biliyor musunuz? Ben yine deneme yazmaya başlayayım. Önceden yazdığım denemelere de açıklama koyuyordum yani bile bile defolu yazmış oluyordum.

Bakarsınız, Allah (cc) izin ederse açıklamasız, savunmasız, hiçbir kurala bağlı olmadan, internet sıkıntısına girmeden, yapay zekayla da yüz göz olmadan yazmaya başlarız. Okuyuculara da işte “ben böyleyim”⁶ derim. Sizce diyebilir miyim? Şimdilik rutin çalışmalara devam ama kaplıca beldesinden Allah izin eder de İstanbul’a dönebilirsem o zaman konuşuruz… “Sen O Zaman Gör Beni”⁷

Böyle yazdım, öyle yazdım derken “O zaman” ifadesini de kullandım. Demek ki yüzümü geleceğe döndürebildi bu yazı. Son satırlarda da olsa bile. Demek ki yazmak iyidir.

Her şeyin iyi olması dileğiyle…

Sabahattin Gencal, Kuzuluk, 09. 08. 2026

_____________________________________

1                                                                             

Mükemmellik, bir şeyin kusursuz, eksiksiz, en yüksek nitelik seviyesinde olması ya da erişilebilecek en üst mertebeye ulaşması durumudur. Felsefi ve pratik anlamda ise bir yapıtın, düşüncenin veya eylemin geliştirilmeye ihtiyaç duymayacak kadar yetkin kılınmasını ifade eder.

"Mükemmel, İyinin Düşmanıdır" Sözünün Anlamı

Fransız düşünür Voltaire’in "Le mieux est l'ennemi du bien" (En iyi, iyinin düşmanıdır) ifadesiyle yaygınlaşan bu söz; kusursuzluğa ulaşma çabasının, elde edilebilir ve yararlı sonuçları engellediğini anlatır. Bu durumun başlıca nedenleri şunlardır:

·                     Eylemsizlik ve Erteleme: Mükemmellik arayışı, kişide başarısızlık veya hata yapma korkusu yaratır. Bir işi kusursuz yapamayacağı endişesi taşıyan birey, o işe hiç başlamamayı ya da sürekli ertelemeyi tercih eder.

 

·                     Tamamlayamama (Erişilemez Hedefler): Bir ürün, yazı veya proje "yeterince iyi" bir seviyeye gelse bile, sürekli daha iyisini aramak işin bitirilmesini engeller. Biten ve paylaşılan "iyi" bir iş, hiç bitmeyen "mükemmel" bir taslaktan daima daha değerlidir.

 

·                     Tükenmişlik ve Kaynak İsrafı: Son derece küçük detayları mükemmelleştirmek için harcanan zaman, enerji ve emek, alınan verimle orantılı değildir. İktisattaki "azalan verimler yasası" gibi, %80'lik bir başarıya makul bir sürede ulaşılabilirken kalan %20'lik kusursuzluk için katbekat fazla kaynak harcanır.

 

·                     Gelişimin Önünü Kesmek: Gerçek gelişim, tamamlanmış işlerin getirdiği geri bildirimlerle sağlanır. Mükemmel olsun diye gün ışığına çıkarılmayan fikirler veya eylemler, dış dünyayla temas etmediği için gelişme fırsatını da kaybeder.

 

Kısacası bu özdeyiş; kusursuzluğun peşinde koşarken elde edilebilecek somut, faydalı ve "iyi" sonuçların feda edilmemesi gerektiğini hatırlatan pratik bir hayat prensibidir.

*

2

İnsanoğlu doğası gereği mutlak bir mükemmellikle değil; sınırlı, hata yapmaya meyilli ve öğrenmeye açık bir yapıyla var edilmiştir. Atalarımızın "İnsan beşerdir, beşer şaşar" diyerek veciz şekilde ifade ettiği bu durum, insanın yaratılışındaki zayıflığı ve yanılabilirliği özetler.

 

İslam inancında da insanı insan yapan en temel unsurlardan biri, hata yapabilmesi ve bu hatayı fark edip telafi etme imkânına sahip olmasıdır.

Hz. Muhammed’in (s.a.v.) Hata, Kusur ve Doğrultma Üzerine Yaklaşımı

Peygamber Efendimiz (s.a.v.), insanın kusursuz olamayacağını, asıl meselenin hiç düşmemek değil, her düşüşte yeniden ayağa kalkabilmek olduğunu pek çok hadis-i şerifinde vurgulamıştır:

 

1. İnsanın Yanılabilirliği ve Bağışlanma:

"Bütün insanoğulları günahkârdır (hata eder); günahkârların en hayırlısı ise tövbe edenlerdir (hatasından dönenlerdir)." (Tirmizî, Kıyâme, 49)

 

Bu hadis, insanın hata yapmasının kaçınılmaz olduğunu, fakat hatada ısrar etmek yerine ondan ders çıkarıp af dilemenin ve doğruya dönmenin asıl erdem olduğunu gösterir.

 

2. Ümitsizliğe ve Eylemsizliğe Düşmemek:

Hz. Muhammed (s.a.v.), kusurlar veya işlenen hatalar karşısında kişinin karamsarlığa kapılıp sürüklenmesini değil, eyleme geçmesini tavsiye etmiştir:

"Nerede olursan ol Allah’a karşı gelmekten sakın; yaptığın kötülüğün arkasından bir iyilik yap ki onu yok etsin..." (Tirmizî, Birr, 55)

 

Buradaki mesaj son derece açıktır: Bir kusur işlediğinde durup kendini bitip tükenmez bir suçluluk duygusuna hapsetme; derhal iyi bir amelle, yapıcı bir eylemle o durumu telafi et.

 

3. Amellerde Süreklilik ve Çaba:

Eksiklik korkusuyla hiçbir şey yapmamak yerine, az da olsa devamlı olanı tercih etmeyi öğütlemiştir:

"Allah katında amellerin en makbulü, az da olsa devamlı olanıdır." (Buhârî, İman, 32)

 

Bu yaklaşım, mükemmel olsun diye hiçbir şey yapmamaktansa, eksikleriyle birlikte yola devam etmenin ve kararlılık göstermenin önemini ortaya koyar.

Düşünce ve Yorum: Eksiklik Bir Engel Değil, Gelişim İmkânıdır

"Mükemmel" vizyonunun insanı hareketsiz kılmasına kıyasla, kusurluluğunu kabullenmek insanı özgürleştiren bir farkındalıktır.

·                     Eksiklik Yolda Olmanın Gereğidir: İnsan bitmiş, tamamlanmış bir varlık değil; sürekli inşa hâlinde olan bir süreçtir. Hatalar ve eksikler, aşılması gereken basamaklardır. Yanılmaktan korkan bir anlayış, üretmekten ve denemekten çekinir.

 

·                     Üzülmek Yerine Anlamlandırmak: Kusurlar karşısında yıpratıcı bir üzüntüye kapılmak, enerjiyi geçmişe hapseder. Oysa hatadan ders çıkarıp yola devam etmek, enerjiyi geleceğe ve eyleme yönlendirir.

 

·                     Tevazu ve Olgunlaşma: Mükemmel olmadığını kabul eden insan, hem kendisine karşı daha bağışlayıcı hem de başkalarının hatalarına karşı daha hoşgörülü olur. Kendi sınırlarını bilen birey, kibrin tuzağına düşmez.

 

Özetle; ne insandan kusursuz olması beklenir ne de kusurları yüzünden hayattan ve salih amellerden geri durması. Asıl olan, hatayı bir durak değil, doğruluğa ve olgunluğa giden yolda bir öğrenme vesilesi kılabilmektir.

*

3.

"Her yazı yazarın bir savunmasıdır" sözü, edebiyat dünyasında Feridun Andaç başta olmak üzere, Jean-Paul Sartre ve Albert Camus gibi birçok varoluşçu yazarın "yazmayı bir hayatı ve varoluşu savunma biçimi" olarak görmesi fikrine dayanır. Bu ifadeyle yazarın hukuki bir mahkemedeki gibi suçsuzluğunu kanıtlamaya çalışması değil; hayata, zamana, unutulmaya ve adaletsizliğe karşı kendi varoluşunu ve hakikatini savunması kastedilir. 

Edebiyat Haber

Yazarın bu sözle ne kastetmiş olabileceğini ve bu konudaki şahsi görüşlerimi şu başlıklar altında açıklayabilirim:

Yazarın Kastetmiş Olabileceği Temel Anlamlar

·                     Zamana ve Ölüme Karşı Hayatı Savunma: İnsan ölümlüdür ancak yazı kalıcıdır. Yazar, ürettiği her metinle zamana meydan okur. Kendi yaşamını, tanıklıklarını ve hislerini kayda geçirerek yok oluşa karşı yaşamı savunmuş olur. 

Edebiyat Haber +1

·                     Kendi Hakikatini ve Duruşunu Savunma: Dünya karmaşık, gürültülü ve çoğunlukla adaletsizdir. Yazar, toplumsal normlara, baskılara veya yanlış anlaşılmalara karşı kendi iç dünyasını, ahlaki pusulasını ve doğrularını kelimeler aracılığıyla savunur. Yazı, onun zihinsel sığınağı ve kalesidir. 

Kitap Kulübü Yayınları

·                     Var Olma ve Meşruiyet Çabası: Her insan dünyada bir iz bırakmak, anlaşıldığını hissetmek ister. Yazar için "yazıyorum, öyleyse varım" felsefesi geçerlidir. Ürettiği her metin, okura ve dünyaya sunulmuş bir "Ben buradayım ve bu şekilde var oluyorum" beyanıdır. 

Kitap Kulübü Yayınları

·                     Anlamı Kaosa Karşı Savunma: Hayat rastlantısal ve bazen anlamsız gelebilir. Yazar, kurmaca ya da deneme yoluyla hayata bir düzen getirir. Dağınık olan olayları bağlamına oturtarak anlamı, anlamsızlığın kaosuna karşı korur. 

MEB +1

---

Bu Konudaki Kişisel Görüşlerim

Bu söze tamamen katılıyor ve genişletilmesi gerektiğini düşünüyorum. Bana göre yazmak, insanın kendisiyle ve dış dünyayla yaptığı en barışçıl ama en sert hesaplaşmadır.

·                     İçsel Bir Mahkeme: Yazar sadece dış dünyaya karşı değil, kendi zaaflarına, pişmanlıklarına ve vicdanına karşı da bir savunma hazırlar. Kağıt üzerindeki her kelime, yazarın kendi iç mahkemesinde jüriye (okura) sunduğu birer delildir.

·                     Sessizlerin Avukatlığı: Yazmak sadece "bireysel" bir savunma değildir. İyi bir yazar, toplumun dışlanmışlarının, konuşamayanların veya sesini duyuramayanların da avukatlığını üstlenir. Dolayısıyla her yazı, adaletsizliğe karşı kolektif bir savunma metnine dönüşür.

·                     Zihinsel Özgürlük Alanı: İnsan günlük hayatta sansürlere, toplumsal rollere ve beklentilere sıkışır. Yazı masası ise bu prangaların söküldüğü yerdir. Bu yüzden yazmak, bireyin kendi özgünlüğünü ve benzersizliğini sıradanlaşmaya karşı savunma biçimidir. 

Kitap Kulübü Yayınları +1

Özetle; kağıda düşen her cümle, yazarın dünyaya bıraktığı bir itiraz, bir şerh ve "ben buradaydım" diyen bir varlık kanıtıdır.

4.

AI Bakışı

Uzak dağın harmanı büyük görünür, uzaktaki şeylerin veya kişilerin durumlarının, gerçeğinden çok daha büyük, zengin, önemli ya da değerli göründüğünü ifade eden bir sözdür. Benzer anlam taşıyan "Davulun sesi uzaktan hoş gelir" veya "Uzakta olanın malı da yalanı da büyük olur" mantığıyla, mesafenin algı yanılması yarattığını belirtir. [1]

Anlamı ve İçeriği

·                     Göz Yanılması ve Algı: Uzaktaki bir nesneye ya da olaya uzaktan bakıldığında detaylar seçilemez; bu durum zihinde o şeyin olduğundan çok daha ihtişamlı, büyük veya zengin olduğu yönünde bir hayal yaratır.

·                     Yanılsama: Yakınına gidildiğinde veya işin iç yüzü öğrenildiğinde ise o "büyük" görünen şeyin aslında sıradan, küçük ya da boş olduğu anlaşılır.

Kullanım Alanları

·                     İnsanların uzaktaki hayatları, malları veya kazançları gözlerinde büyütmesi.

·                     Henüz yakından tanınmayan veya uzaktan duyulan imkanların olduğundan çok daha fazla sanılması durumlarında bir uyarı veya durum tespiti olarak dile getirilir.

*

5

Özgüven, bireyin kendi yeteneklerine, kararlarına, değerine ve başarma gücüne duyduğu inançtır. Kendini tanıma, kabul etme ve zorluklar karşısında yılmama becerisidir.

Neden Önemlidir?

·                     Risk Alma Cesareti: Hata yapma korkusunu azaltır. Yeni fırsatları denemenizi sağlar.

·                     Sağlıklı İlişkiler: Sınır çizmeyi kolaylaştırır. Kendinizi doğru ifade etmenize yardım eder.

·                     Dayanıklılık (Resilience): Başarısızlıkları birer son değil, öğrenme süreci olarak görmenizi sağlar.

·                     Kararlılık: Başkalarının onayına bağımlı kalmadan kendi hedefleriniz doğrultusunda adım atmanızı destekler.

Nasıl Geliştirilir?

·                     Küçük Hedefler Belirleyin: Gerçekçi ve ulaşılabilir adımlarla başlayın. Başardıkça güveniniz artar.

·                     İç Sesinizi Değiştirin: Kendinizi eleştirmeyi bırakın. Kendinizle yapıcı ve şefkatli konuşun.

·                     Beden Dilini Kullanın: Dik durun. Göz teması kurun ve gülümseyin. Fiziksel duruş zihni etkiler.

·                     Konfor Alanından Çıkın: Sizi hafifçe zorlayan, korktuğunuz küçük aktiviteleri düzenli olarak deneyin.

·                     Kıyaslamayı Bırakın: Sosyal medyada başkalarının "en iyi" anlarıyla kendi hayatınızı kıyaslamaktan vazgeçin.

·                     Yeteneklerinize Odaklanın: İyi yaptığınız şeylerin bir listesini çıkarın. Bu yönlerinizi daha sık kullanın.

Özgüveninizi geliştirmek istediğiniz özel bir alan (örneğin: topluluk önünde konuşmak, iş hayatı veya ikili ilişkiler) var mı?

Sizin için daha nokta atışı stratejiler belirleyebiliriz.

*

6

Ben böyleyim

Ayten Alpman

https://genius.com/Ayten-alpman-ben-boyleyim-lyrics

 

 

["Ben Böyleyim" için şarkı sözleri]

 

[Bölüm 1]

Üzgünüm acı sözlerim için

Üzgünüm seni kırdığım için

Haklısın bana darılsan bile

Beni terk etsen bile

Ne yapayım? Ben böyle

Üzgünüm olanlar için

Üzgünüm mutlu yıllarım için

Aşkımız gölgesiz olması gereken

Affedemem

, ben böyleyim

 

[Nakarat]

İster vur ister okşa

İster tut ister yolla

İster sev ister zorla

Ben böyleyim

İster vur ister okşa

İster tut ister yolla

ister sev ister zorlu

Ben böyleyim

 

[Bölüm 2]

Üzgünüm bütün olanlar için

Üzgünüm mutlum için

Aşkımız gölgesiz hadde olsun

Affedemem

, ben böyleyim

*

7

•        Sen O Zaman Gör Beni

•        Seher vakti çıkmış yolun üstüne

Bir bakışta yaraladı yar beni

Hayran oldum bakakaldım yüzüne

Gözleriyle pareledi yar beni beni

 

Yollar uzak dağlar girmiş araya

Merhem bulunmazmış azgın yaraya

Derdimi dökeyim bilmem nereye

Sevda almış bir çıkmaza kor beni beni

 

Akarsu'yum yardan haber gelirse

 Şu azgın yarama derman olursa

Gönül sevdiğini arar bulursa

Kahpe felek sen o zaman gör beni beni

 

Muhlis Akarsu

Kangal

 

https://www.turkudostlari.net/soz.asp?turku=8433

*