8 Şubat 2026 Pazar

Her Şeyin Fazlası Zarardır

 


Dün akşam bilgisayarla satranç oynadım yine bir acemiyle tabii. Öyle acemice oynuyordu ki benimle alay ediyor sandım. Canım sıkıldı, beş dakikada Beşiktaş yapayım diyerek fırtına gibi estim. Çok kısa zamanda bir şahla bir piyonu kalmıştı. Derken ekrana skor levhası çıktı. O da ne! Berabere kalmışım. Burada VAR yok kural var. Nasıl da unutmuşum satrançta pat olma kuralını. (Pat, satrançta bir oyuncunun oyun sırası geldiği halde kurallara uygun hiçbir hamle yapamadığı ancak karşı taraf şah çekmediği için oyunu da kaybetmediği durumdur. Pat durumunda oyun beraberlikle sonuçlanır.)1

Demek ki her alanda hafıza kaybı yaşıyor muşuz. Prof. Dr. İsmail Hakkı Aydın’a göre hiçbir şey unutulmaz. Bazen, hiç olmadık zamanda çağrışımla hatırlıyorum. Neyse konu bu değil. Konu rakibi küçümsemem bir de maçta sinirlenmem. Böyle yanlışları yapmazdım ama işte… Başka konularda da olmayacak yerde üzülüyorum.

Dün bir facebook sitesinde bir gözlem yaptım. Gözlemin sonucunu belirtmeden önce şunu yazayım: Ben takım tutar gibi parti tutmayı uygun görmemekle beraber bazılarına kızmam. Çünkü bu konuda yeterli bilgileri yok. Ayrıca çok açık ve samimidirler. Fikirlerine, beğenmesem de hürmet ederim. Ama bazıları bilgili, her şeyin farkında üstelik. Buna rağmen… Evet, birine kırıldım doğrusu. Daha sonra sitesine girdim. Bu kez üzüldüm. Kendi kendime, Sabahattin sana mı kaldı sosyal medyada öğretmenlik. Günümüzde okullarda bile öğretmenlik zorlaşmışken… Kimse burnundan kıl aldırmıyor.

Tamam Sabahattin. O kadar da üzerinde durma. Kendi kendime “güç zehirletir” sözü doğruymuş dedim. (Güç sahibi insanlar üzerinde yapılan sosyal psikoloji deneyleri, güç arttıkça empati ve yardımseverliğin azaldığını, çıkarcı ve bencil davranışların ise arttığını göstermektedir.)2

Epey sonra sözü edilen sayfaya gittim ki aa yanlış görmüşüm. Evet üzücü bir durum var ama güç müç yok. Demek ki… Bir ayet geldi aklıma Hucurât Suresi 6. Ayet:Ey iman edenler! Bilmeden birilerine zarar verip de sonra yaptığınıza pişman olmamanız için, yoldan çıkmışın biri size bir haber getirdiğinde doğruluğunu araştırın.” Ah Sabahattin sen de mi?

Facebook sayfalarına gire çıka gire çıka Başiskele’de tanıdığım değerli bir ilahiyatçının paylaşımını gördüm. Beğendim ve ardına düştüm. Kaynak olan kişi hakkında bilgim yok. Ama doğru yazıyor gibime geliyor. Tabii gibime geliyor deyip salık veremem. Onun için şimdilik ilahiyatçı tanıdığımın paylaştığı kadarını medyadan bölümünde yayınladım. Konusu: Sürü psikolojisi.

Psikoloji denince bende durmak yok. Söz sözü aça aça bu konuda epeyce yazıyı gözdem geçirdim. Ayrıntılı incelemeyi inşallah sonra yapabilirim.3

Okumayı biraz fazlaya kaçırdım herhalde.

Her şeyin fazlası zarardır.

Sabahattin Gencal, İstanbul, 08. 02. 2026

"Basitlik en üst düzey gelişmişliktir." - Leonardo da Vinci

Sabahattin Gencal’ın Bugünkü Etkinliklerinden Bazıları

 

GÜNCE

 

MEDYADAN

 

MÜZİK

 

RESİM

 

VECİZE

 

ŞİİR

 

KİTAPLARDAN

 

____________________ 

1.   Satrançta pat nasıl olur?

2.    Güç ve Yozlaşma Üzerine: MutlakGüç, Mutlaka Yozlaştırır mı?

3.   SÜRÜ PSİKOLOJİSİ ETKİSİ

                Sürüpsikolojisi etkisi

                 Argumentum ad populum

                Uyum (psikoloji)

               Stanford hapishane deneyi