“Durumdan
vazife çıkarmak1” deyiminin anlamını biliyorsunuz değil mi? Nasıl
bilmezsiniz, toplumumuzda, özellikle bugünler de durumdan vazife çıkaran
çıkarana. “Silkeleyin” lafını duydular ya… Bu gidişle silkelenmedik dal
bırakmayacaklar. Bazıları da maydanoz olmadıkları2 alan bırakmayacak…
Olan
topluma oluyor. Yargıya güven kaldı mı? Ya ekonomiye? Eğitim nereye gidiyor? Bana sormadan nereye gider?
Siz
değerli okurlarım elbette durumdan vazife çıkaran o ne olup ne olmadıkları henüz
belli olmayanlardan değilsiniz. Sizler olsa olsa durumdan ders veya ibret
çıkaranlardan olursunuz. Daha önemlisi dersleri paylaşanlardan olursunuz. Bu
bakımdan sizlere güvendiğim için şimdiki, bu andaki durumumu yazacağım ders mi
çıkarırsınız, ibret mi onu artık siz bilir siniz.
Ya,
ders mers her neyse bize verseniz de bizi okumaya zorlamasanız olmaz mı diyen
çıkar mı? Belli mi olur, çıkar mı çıkar. Yüzyıllardır, “armut piş ağzıma düş” demişiz.
Ben yine de sözüm okuyucularımdan uzak diyerek yazmaya başlıyorum:
Bugün
23 Haziran Salı. Bugün Salı ise dün Pazartesi’ydi. Dün diş doktoruna gitmiştik.
Sol üstten iki dişim artık görevlerini yapamıyorlar. Doktor hanım. Siniri alıp
dolgu yapabilirim, dedi. Ben, öyle duygusuz vazifede kalmalarının bir yararı
olmaz diye düşündüm. Görevini hakkıyla yapamıyorlarsa çekilsinler. Daha fazla
acı vermeleri doğru değildir, dedim. Doktor hanım da kabul etti. Perşembe günü
operasyon var. Tabii kendi çekilmiyorsa operasyon şart.
Operasyon
için onlarca ilâcımın arasından bir ilacı iki gün içmeyeceğim. Onun yerine
sabah akşam birer iğne yiyeceğim. Sağ olsun oğlum sabah 07.30’da ilk iğneyi
vurdu. Akşam 07.30’u bekliyoruz. Yarın da iki iğne daha. Perşembe günü
operasyondan bir saat önce iki ilâç birden alacağım… Operasyon dediğin böyle
ince ince hesaplayarak olur. Yoksa bir şafak vakti birilerinin saygınlığını
yerle bir etmek için değil. Neyse yine de kanama riski var. Tedbir bizden
takdir Allah’tan.
Bilgisayar
başına oturdum. Rutini tamamlayıp operasyon hakkında yazacaktım ama bazı güzel
yazılar okuyunca bunlara da değineyim, dedim. Az tamah çok zarar verir4
derler. Nasıl yani? Yazı uzar. Uzun yazıyı okuyan olmaz. Ee ne olur? Kısaca
anlatmaya çalıştığımız bile zayi olur. Yok olur...
Başta
arkadaşlarım olmak üzere çok kişi bana uzun yazma, uzun yazma, demişlerdir.
Bazen öğütlerini dikkate alıyorum ama diş ağrılarım varken, toplumun sancısını
çekerken üstelik korku ikliminde yaşarken kısa ve öz yazamıyorum. Uzun olur
garibanların…
Daha
önce de söylemiştim. "İki Gün Bir Değil" mail servisi Altınoluk’tan
her gün bir mail gelir. Bugünkü mailin tamamını yazmıyorum.
Cenâb-ı
Hak buyuruyor:
Bismillahirrahmanirrahim
“Yazıklar
olsun ölçü ve tartıya hîle karıştıranlara! Onlar insanlardan bir şey ölçerek
aldıklarında tastamam alırlar. Satarken ise eksik ölçüp tartarlar. Onlar, büyük
bir günde (hesap vermek için) diriltileceklerini hiç akıllarına getirmiyorlar
mı? Öyle bir gün ki, insanlar o günde Âlemlerin Rabbi’nin huzûrunda dîvan
duracaklardır.” (Mutaffifîn, 1-6)
Adalet
ölçüsü, hak terazisi falan filan geliyor mu aklınıza. Şimdi ben yazıklar olsun
dersem ayıp etmiş olurum. Ama sessiz kalsam, sen de o da sessiz kalsa
toplumumuza hepten yazık olacak.
Rasûlullah
(sav) efendimiz buyurdular:
“Kimin
üzerinde din kardeşinin ırzı, nâmusu veya malıyla ilgili bir zulüm varsa, altın
ve gümüşün bulunmayacağı kıyâmet günü gelmeden evvel o kimseyle helâlleşsin.
Yoksa kendisinin sâlih amelleri varsa, yaptığı zulüm miktarınca sevaplarından
alınır, (hak sahibine verilir.) Şayet iyilikleri yoksa, zulüm yaptığı
kardeşinin günahlarından alınarak onun üzerine yükletilir.” (Buhârî, Mezâlim
10, Rikâk 48)
İçinde
bulunduğumuz süreç helâlleşmeyi gerektirecek bir süreçtir. Helâlleşme musalla
mahallinde öylesine “helâl olsun” demek gibi olmaz her halde…
Nasıl
olacak? Evet, bütün mesele bu. Yüzyıllardır aydınlanamadık. Ama bu
aydınlanamayız demek değil.
Kısaca
bu mailin tamamını düşüne düşüne okudum ve geçtim.
Köşe
yazarları da güzel yazmışlar bugün. Sadece bir alıntı vereyim:
“İslam
dünyasının haline ve Türkiye’de muhafazakâr iktidarın yarattığı otokratik
ortama bakarak karar verenler, dip dalgası halinde gelişen yenilikçi
düşünceleri fark etmeyebilirler.
Oysa,
“laiklik” gibi İslam dünyasına Batı’dan devlet eliyle gelen/getirilen bir
faktörden farklı olarak… Bizzat İslam düşüncesinin içinde yeni bir dinamik
gelişiyor. Henüz büyük kitlelere intikal etmemiş fakat akademisyen tarihçiler
ve ilahiyatçılarla Müslüman entelektüeller arasında gelişmekte olan bu dip
dalgası, “hürriyet fikri”dir.”5
Biz
bir dalga olamadık. Göze olmak, gölcük olmak işe yaramaz. Durgunsan eğer umman
olsan bir fayda etmiyor. Aksine durgun sularda mikro organizmalar
çoğalabiliyor. Onun için hiç olmazsa küçücük, arı duru, tatlı suyu olan bir
dere olmayı tavsiye ediyorum. Ama Akyol’un sözünü ettiği dip dalgası6
olursanız, olabilirseniz ne âlâ…
Siz
hiç Ancumah deresini gördünüz mü? İnsan görmediğini bilmediğini hayal
edemezmiş. Yine de canımızı sıkmayalım dere olmasak da olur. Yeter ki akar su
gibi olalım. Derler ya akan su yosun tutmaz.7 Yosunlarla kamufle
olmuş çok kişi var toplumumuzda. Bunlara ne diyeceğimi bilemiyorum. Bu konuda
bakın Google ne diyor:
“Ağzımızdan
çıkan kelimeler kadar, ifade etmediklerimiz, sessiz kaldıklarımız ve içimizde
sakladıklarımız da büyük bir etkiye sahiptir. İletişimsel ve vicdani olarak,
susmanın onaylamak anlamına geldiği durumlar, gizli gerçekler veya dile
getirilmeyen sorumluluklar hayatın her alanında yükümlülükler doğurur.”
Ben,
sen, o; biz, siz, onlar… hepimiz sorumluyuz.
Her
bakımdan sorumluluğumuzun idraki içinde olmamız dileğiyle…
Sabahattin
Gencal, İstanbul, 23. 06. 2026
____________________
1.
Durumdan vazife çıkarmak, resmi olarak
açıkça verilmiş bir görev veya yetki olmamasına rağmen, içinde bulunulan
şartları değerlendirip üstüne sorumluluk almak ve duruma müdahale etmektir.
Sağduyu gösterip inisiyatif kullanma anlamı
2.
Maydanoz olmak, çağrıldığı veya dahil
olmadığı halde bilir bilmez her konuya, tartışmaya veya işe karışmak anlamına
gelen bir deyimdir. Genellikle "her şeye maydanoz olma" veya
"burnunu sokmak" şeklinde, birinin istenmeyen müdahalelerini
eleştirmek için kullanılır.
3.
"Armut piş, ağzıma düş", çaba
göstermeden, hiçbir emek harcamadan her şeyin kolayca ve hazır bir şekilde
kişinin ayağına gelmesini (veya önüne sunulmasını) bekleyen kişileri tanımlamak
için kullanılan bir kalıp veya deyimdir.
4.
Bu söz genellikle "Az tamah çok ziyan
getirir" atasözüyle ifade edilir. Anlamı; gereğinden fazla açgözlü
davranıp ufak bir kârın veya hırsın peşine düşmenin, eldeki büyük imkanların
kaybedilmesine ve dolayısıyla çok daha büyük zararlara yol açmasıdır.
5.
Taha Akyol, İslam düşüncesinde büyük
değişim, Karar, 23/06/2026 https://www.karar.com/yazarlar/taha-akyol/islam-dusuncesinde-buyuk-degisim-1608307
6.
Dip dalga, deniz biliminde yüzeyin
altındaki güçlü akıntıları veya dalgaları ifade eder. Günlük hayatta ve
özellikle siyasette ise, kamuoyu araştırmalarına yansımayan ancak tabanda
sessizce büyüyen, mevcut siyasi veya sosyal dengeleri kökünden değiştirecek
olan toplumsal hareketleri ya da değişimleri tanımlamak için kullanılır.
7.
Akan su yosun tutmaz atasözü, sürekli
çalışan, üreten, hareket halinde olan veya zihnini sürekli aktif tutan
kişilerin asla hantallaşmadığını, gerilemediğini ve paslanmadığını ifade eder.
