Verilen URL'de yer alan, İmam-ı
Rabbânî Hazretleri'nin Molla Muhammed Yar Bedahşî'ye yazdığı 117. Mektup, tasavvufi seyrü süluktaki (manevi
yolculuktaki) başlangıç ve bitiş mertebelerini, kalbin duyu organlarıyla olan
ilişkisini ve mürşid sohbetinin önemini ele almaktadır.
Metnin sistematik özeti ve ana
hatları şu şekildedir:
1. Mektubun Konusu (Mevzuu)
Mektubun temel teması; manevi
yolculuğun başlangıcında (başta iken) kalbin zahiri duyulara
(hisse) tabi olduğu, ancak nihayete (sona)
erildiğinde bu tabiyetin ve bağlılığın ortadan kalkacağı gerçeğidir.
2. Başlangıç ve Orta Seviyede Kalp-Duyu İlişkisi (Müptedi ve Mutavassıt
Mertebesi)
- Duyulara Bağlılık: Yolun
henüz başında ve ortasında olan bir salik için kalp, zahiri duyulardan
(göz, kulak vb.) doğrudan etkilenir. Duyu organlarından uzaklaşan veya
onlara kapalı olan her şey, kalpten de uzaklaşır.
- Hadis-i Şerif Delili: İmam-ı
Rabbânî bu durumu, "Bir kimse gözüne
sahip olmazsa, onun yanında kalp yoktur." hadis-i şerifi
ile delillendirir. Bu mertebede gözü korumak, kalbi korumakla doğrudan
ilişkilidir.
- Sohbetin Gerekliliği: Bu
seviyedeki (müptedi ve mutavassıt) talebelerin, kâmil ve mükemmel bir
şeyhin (mürşidin) huzurundan ve sohbetinden ayrılmalarına izin verilmez.
Çünkü fiziki uzaklık, kalbi de mürşidden uzaklaştırır.
3. Nihayet Mertebesinde Kalp (Müntehi Mertebesi)
- Duyulardan Özgürleşme: İşin
sonuna (nihayete) varıldığında, kalbin duyulara olan bağımlılığı kalmaz.
- Yakınlık ve Uzaklık Kavramı: Bu
aşamada gerçek yakınlık ancak "kalp yakınlığı" ile ölçülür. Bir
şeyin fiziki olarak uzak olması (his hasebiyle uzaklık), kalbe bir zarar
vermez ve hisler artık kalbe olumsuz tesir edemez.
4. Ameli Tavsiyeler ve Sonuç (Hülâsa)
İmam-ı Rabbânî mektubun sonunda
talebesine şu pratik öğütleri verir:
- Vazgeçmeme İlkesi: "Hepsine erilmezse de, hepsi terk edilmez"
kaidesince, bu tasavvufi yola kararlılıkla devam edilmelidir. Tamamen
hedefe ulaşılamamış olsa bile bağlar koparılmamalıdır.
- Yabancılardan Uzak Durma:
Maneviyata zarar verecek, uygun olmayan kimselerin (ayrı cinsin)
sohbetinden tamamen kaçınılmalıdır.
- Mürşid/Şeyh Sohbetine Devam: Bölgeye
gelişi büyük bir saadet vesilesi olan Şeyh Meyan Müzzemmil'in gelişi
ganimet bilinmeli, zamanın büyük bir kısmı onun sohbetinde geçirilmelidir.
Çünkü o zat, cidden kıymetli bir varlıktır.
