Yarın
da yarınlarda da okunabilecek yazılar yazmak istiyorum. Belirli yazı türlerine
uygun yazabilsek ve kurallara uyabilsek kuşkusuz daha verimli ve etkili olurdu.
Ancak bugünlerde kendimi yeterli görmüyorum. Başka deyişle mükemmeliyetçi
değilim ama gelişi güzel de yazmak istemem.
Hiçbir
kategoriye girmeyen ve kurallarla sınırlanmayan serbest yazı yazarsam, en
azından kendi kendimi suçlamam. Başkalarını suçladığım görülmemiştir ama
kendime kıymışımdır. Bu adını bilmediğim bir hastalıktır. Zaten ben de
doktorlar anksiyete teşhisi koydu. Yeri gelmişken yazayım: Doktorlar meşgul
olmam gerektiğini söylediler. Ben de terapi olsun diye yazıyorum. Geçen yıl
pastel çalışmaları yaptım. Birkaç aydan beri kare bulmaca kitabı yazmaya
başladım. İnşallah pastel, kurşunkalemle resim çalışmaları da yapacağım. Tabii
yazma çalışmalarına da devam edeceğim.
Yazı
yazarken zaman zaman işçi arılar gibi internette siteden siteye kondum.
Alabildiğim özleri bazen yoğurarak bazen de alıntı olarak kullandım. İnşallah
şimdi de öyle yapacağım. Yazılı ve görsel medyanın, sosyal medyanın her birini
toplumumuza ve yurdumuza hatta dünyaya ve insanlığa tutulmuş ayna olarak kabul
edebiliriz. Yani aynalara bakacağız. Aynalarda kendimden çok kendimizi
göreceğiz... Birçokları da ihtimal böyle
çalışıyordur. Ben daha açık ve şeffaf çalışacağım. Örneğin bugün ayın 1’i falan
gazeteden şu alıntıyı getirdim, diyeceğim. Gerekirse yazımızı beraberce
tamamlayacağız.
Siz
kendinizi dışarda sanmayın benim içimde olduğunuz gibi işin içinde de
olacaksınız.
Buraya
kadar yazdıklarımı genel bir açıkla kabul edelim ve her yazıda hatırlayalım.
Haydi
şimdi başlayalım:
Bugün
09 Temmuz 2026 Perşembe. Saat 21 54.
Kuzuluk
Kaplıca Evlerindeki devre mülkümüzdeyiz. Televizyonlu odada masanın üstündeki
laptopa girmiş bulunuyoruz.
21.59
Yeni
Asya Gazetesindeyiz. M. Said Bayraklılar’ın Yapay Zekâ Çağında İnsan Kalmak (4)
- Yapay zekâ çağında kâinat kitabını okumak başlıklı yazısı dikkatimi çekti.
Devamı da olan bu yazının keşke ilk üç yazıyı da okumuş olsaydım. Burada
okumaya doymadığımı doyamadığımı da yazmalıyım. Ama zamanı harcamak da olmaz. O
halde bu yazıların URL sini alıyor ve asistanlarımdan biri olan Gemini’ye
özetlettiriyorum: En çok kaç kelime olsun? 100’ü geçmesin değil mi?
İşte
Yapay Zekâ Gemini’nin Özeti:
M. Said Bayraklılar’ın “Yapay Zekâ Çağında
İnsan Olmak/Kalmak” başlıklı yazı dizisinin özeti şu şekildedir:
1.
Talim-i Esmâ: Yapay zekânın muazzam bilgi işleme hızı insanda
yetersizlik hissi uyandırmaktadır. Ancak Hz. Âdem kıssasındaki "talim-i
esmâ" (isimlerin öğretilmesi) sırrı, insanın değerinin salt kuru bilgi
değil, bilgiyi manaya dönüştürebilme yeteneği olduğunu gösterir.
2.
Ateşin Parlaklığı ve Toprağın Sırrı: İblis’in Âdem’in
maddesine bakıp kibirlenmesi gibi, modern dünya da insanı verimlilik üzerinden
ölçmektedir. Oysa yapay zekâ hissetmez ve mahcup olmaz; insanın farkı
acziyetinde ve ubudiyetindedir.
3.
Akıl Bir Bağdır: Akıl, olaylar ile yaratıcı arasında
istikametli bağ kurma aracıdır. Hevânın emrindeki zekâ hakikati perdeler;
gerçek akıl ise insanı Yaratan'a ulaştırır.
4.
Kâinat Kitabını Okumak: Yapay zekâ verileri analiz edebilir ama
"mana-yı harfî" ile kâinattaki İlahi hitabı ve rahmeti hissedemez.
Çağın imtihanı bilgi değil, mana ve hayret eksikliğidir.
Ben
maşallah diyorum ya siz?
Bundan
böyle de yapay zekâdan yararlanacağız inşallah. Bir yabancıların çağdaşlaşma
düzeyini bir de bizim düzeyimizi düşünelim. Daha sonra düşünelim mutlaka. Şimdi
ise başka bir gazeteye geçelim:
22.24
Muhsin
Kızılkaya, Coleridge'in "çiçeği", Memê Alan'ın "yüzüğü", Haber
Türk, 08.07.2026
“Jorge
Luis Borges’in kaleminden çıkmış her metin, onun müptelası olan okurlarını her
daim şaşırtır.”
(…)
“Bu
denemesinde velut muharrir, farklı çağlarda yaşamış üç farklı yazarın
eserlerindeki benzer bir “muhayyel motifi” mercek altına alır. Gelin görün ki
onun asıl gayesi, ayrı çağlarda yazılmış o metinlerdeki edebi benzerliği
gösterip bizi şaşırtmak değildir; çok daha büyük bir iddiası vardır. Ayrı
asırlarda kaleme alınmış bu üç metindeki benzerlikten yola çıkarak, dünyanın
kuruluşundan bugüne edebiyat adına yazılmış, üretilmiş ne varsa tümünün tek bir
evrensel zihnin ürünü olduğunu ispatlamaktır. Bir tek hikâye var ve
“Gılgamış”tan beri bütün yazarlar hep birlikte o hikâyenin etrafında dönüp
duruyorlar.
Borges’e
göre yazarların bireysel kimlikleri, ait oldukları coğrafya ya da mensubu
oldukları millet önemli değildir; çünkü edebiyat insanlığın ortak hafızasıdır.”
Yüzyıllar boyunca aslında sadece birkaç temel fikir; farklı yazarlar ve şairler
aracılığıyla kendini tekrar edip durur.
(…)
“Büyük
Goethe’nin insanlığa armağanı olan “dünya edebiyatı” kavramı, aslında
asırlardır aynı esrarengiz kaynaktan beslenen tek bir büyük hikayeyi anlatıyor
bize. Coğrafyalar, diller ve kültürler değişse de insanın ezelî derdi, arayışı
ve arzusu asla değişmez. Edebiyatı insanlığın ortak mirası haline getiren büyük
eserler, tam da bu yüzden tek bir milletin değil, bütün bir dünyanın malıdır.”
Bu
metni özetlemeyeceğim. Özetlersem asistanım karşısında mahcup olurum. 35 yıl
öğretmenlik yapmış biri olarak…
Yeri
gelmişken yazayım. Yapay zekâyı gençlere tavsiye etmem çünkü dimağları
körletir. Ama benim gibi yaşlılar kullanabilir. Zaten körleşmeye yüz tutmuş
olanlar için biçilmiş kaftandır.
22.45
Zaman
bizi beklemiyor. Onun için bugün de bu kadar diyelim. Ekonomik darboğazları
düşünmeden, haksızlıkları da unutarak hoşça kalın diyelim.
Sabahattin
Gencal, Kuzuluk, 09. 07. 2026
