Üzeyir
Gündüz’ün1 “Özgün sanat ve edebiyat, siyaset erkinin sulayıp
gübrelediği bir hıyar tarlasında yetişmez. O, Huda–i nabittir2
ve hormonsuzdur.” sözü az düşündürücü değil. Siyaset erki ekonomiyi,
eğitimi, hukuku ve kamu yönetimini de Gündüz’ün deyişiyle sulayıp gübrelememeli.
Tabii sanat ve edebiyatı da…
Çağımızda
özgün olmak mümkün mü? İlk bakışta olmaz gibi görülüyorsa da oluyormuş. Sordum
Gogle’a Can Yücel ve Sabahattin Ali’den söz etti. Sabahattin Ali’yi didik didik
inceledim. (Kitaplardan alıntılarda) Demek ki Can Yücel’i de incelemem gerekir.
İnşallah Allah (cc) ömür verir de… Şimdilik bir paragrafıyla yetinelim:
“… Kendime haksızlık ettim, kimseye etmediğim kadar. Herkesi
dinledim, kendimi dinlemediğim kadar. Kimse benim yüzümden mutsuz olmasın diye,
hiçbir şeyin sebebi ben olmayayım diye… Ama bir gün bir bakmışım ki paramparça
olmuşum. Tutunacak tek duygu bırakmamışım kendime. Kendimi teselli edecek tek
şey yokmuş hayatımda. Allak bullak olmuşum. Kendimi aramaya çıktığımda yorgun,
yılgın, bitkin bir köşede saklanıp ağlayan bir erkek çocuğu olarak buldum. Ve
ona elimi uzattım diyebildiğim tek şey GEÇTİ, bir daha seni kimse üzemeyecek.
Şimdi senden özür diliyorum. Seni bu kadar hiçe saydığım için, insanların seni
bu kadar üzmelerine müsaade ettiğim için, seni hiçbir zaman dinlemediğim için,
üzerine bu kadar sorumluluk yüklediğim için, hakkın olan bütün duyguları sana
yaşatmadığım için çok özür diliyorum. Galiba ben almadan vermenin Allah’a
mahsus olduğunu unutmuşum…” (Can Yücel, https://helezondergisi.com/turk-siirinde-kendine-ozgu-bir-anlayis-gelistiren-sair-can-yucel-hizir-ilyasoglu/
).
Allah
rahmet etsin. Ben de ondan esinlenerek kendimden özür diliyorum.
Peki,
günümüzde yaşayan özgün edebiyatçı/sanatçı var mı?
Herhalde
vardır, diyerek bu konuyu geçiştirelim.
Geçiştirmek4
bizim kitabımızda yoktu. (Okula veda ettikten sonra açık deyişle 1999’dan
sonra ne olduysa oldu. Zaten bu zaman aralığında ne olmadı ki?)
Kısaca
her şey birbirine bağlı oluyor.
Siyasal
erkin bağlarını çözemeyiz belki ama kendi kendimize sardığımız bağları çözelim.
Aaa,
kalem beni nereye getirdi? Tam bir vecize yazmışız da farkında değilmişiz:
Kendi
bağlarından kurtul ki ilk özgürleşme zevkini tat.
Sabahattin
Gencal, İstanbul, 13. 04. 2026
_________________________________
1.
Üzeyir Gündüz
Çocuk Edebiyatı Yazarı.
Doğum 1 Mart 1950 Kırşehir, Türkiye
Eğitim Erciyes Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi
2.
hudâyinâbit – hudâinâbit
(ﺧﺪﺍﻳﻰﻧﺎﺑﺖ) sıf. (Fars. Ḫudā “Tanrı, sâhip”, nispet
eki -і ve Ar. nābit “biten” ile ḫudāyі nābit)
1. Ekilmeden kendiliğinden biten
(bitki): Kimsenin yed-i temellüküne geçmemiş olan dağlardaki
hudâyinâbit ağaçlar mubahtır (Cevdet Paşa).
2. mec. Sâhipsiz, başıboş, kendi
kendine yetişen (kimse): “Hudâyinâbit bir delikanlı.”
3. AI Bakışı
Özgün olmak, bir başkasını taklit
etmeden, fikir çalmadan, kişinin kendi duygu, düşünce ve değerleriyle yeni bir
tarz veya fikir oluşturmasıdır. Orijinal, taklit olmayan, benzerlerinden ayrı
ve farklı olma durumu (otantiklik) olarak tanımlanır. Özgünlük, içsel bir
süreçtir; kişinin gerçek benliğiyle uyumlu hareket etmesi ve kendine has
kimliğini yansıtmasıdır. Ekşi Sözlük +4
Özgün Olmanın Anlamı ve
Özellikleri:
·
Kendi Doğrularıyla İlerlemek: Toplumsal beklentilerin dışına çıkarak, kendi
inanç ve değerlerine göre davranmaktır.
·
Yaratıcılık ve Farklılık: Daha önce yapılmamışı yapmak, benzersiz bir
sanat eseri, fikir veya tasarım ortaya koymaktır.
·
Kusurlarla Görünür Olmak:
Sadece dışarıya sunulan mükemmel bir imaj değil,
kişinin tüm savunmasızlığı ve gerçekliğiyle var olmasıdır.
·
İçsel Dürüstlük: Kendi motivasyonlarını yaratıp, başkalarının eleştirilerinden
etkilenmeden hareket etmektir. Ekşi Sözlük +5
4.
AI Bakışı
geçiştirme
Geçiştirme, bir işi, sorunu veya durumu
ciddiye almayarak, üstünde durmadan, başından savma veya idare ederek
atlatma anlamına gelir. Genellikle yüzeysel cevaplar vererek, oyalamaca
yoluyla ya da işi baştan savma yaparak zaman kazanmak veya sorumluluktan kaçmak
için kullanılır. Vikisözlük +2
Kullanım Alanları ve Anlamları:
·
Baştan Savmak: Sorulan bir soruyu ciddiye almayıp, geçici veya beylik cevaplarla
üstünü kapatmak.
·
İdare Etmek/Oyalamak: Bir durumla tam olarak ilgilenmeyip, anı kurtarmak için geçici
çözümler üretmek.
·
Hafif Atlatmak: Bir tehlikeyi veya zararı en az etkiyle geride bırakmak. Vikisözlük +2
Örnek Cümleler:
·
"Bütün sorularımı geçiştirme cümleleriyle cevapsız bıraktı."
·
"Olayı ciddiye almayıp gülerek geçiştirdi."
