Belirtilen URL’de yer alan, İmam-ı Rabbânî Hazretleri’nin Şeyh Abdülcelil’e yazdığı 112. Mektup, İslam inancında amellerin ve manevi hallerin temel ölçütünü ele almaktadır. Mektup sistematik olarak şu ana başlıklar ve fikirler altında özetlenebilir:
1. Temel Amaç ve En Büyük Kazanç
(Ehl-i Sünnet İtikadı)
- Asıl Mesele: İnsanın
elde edebileceği en büyük devlet ve başarı, Ehl-i Sünnet vel-Cemaat
(Fırka-i Naciye / Kurtulan Zümre) inancı üzerine sabit kılınmasıdır.
- Hayatın Karı: Allah’ın
razı olduğu amelleri işlemek ve bu amellerin neticesi olan manevi
güzelliklere/hallere kavuşmak, vaktin en büyük kazancıdır. İmam-ı Rabbânî
bunu "Asıl iş budur; kalanı boş" mısrasıyla
özetler.
2. Manevi Haller ve İtikad İlişkisi
(İstidraç Riski)
- Ölçü Ehl-i Sünnet’tir: Ehl-i Sünnet inancına sahip olmadan elde edilen tasavvufi haller,
vecidler ve manevi coşkular değersizdir. Doğru inanç olmadan yaşanan bu
tip durumlar istidraç (kişiyi azar azar
felakete götüren sahte kerametler), hüsran ve mahrumiyettir.
- Rıza ve Şükür: Eğer bir
kul Ehl-i Sünnet yoluna tabi olma nimetine kavuşmuşsa, kendisine hiçbir
manevi hal veya vecid verilmemiş olsa bile üzülmemeli, aksine durumuna
razı olup şükretmelidir.
3. Geçmiş Mutasavvıfların Durumu
(Keşif ve Hata Payı)
- Manevi Sarhoşluk (Sekr): Geçmişteki bazı büyük tarikat liderlerinin (meşâyih), manevi
sarhoşluk veya hallerinin ağırlığı sebebiyle Ehl-i Sünnet ulemasının
görüşlerine ters düşen bazı sözler ve marifetler ortaya koydukları
bilinmektedir.
- Hüküm ve Mazuriyet: Bu zatların yanılma sebebi şahsi "keşifleri" olduğu için
ahirette sorumlu tutulmayacakları (mazur sayılacakları) umulur. Hatta
tıpkı içtihat edip hata eden bir müctehid gibi bir sevap (ecir) almaları
dahi ümit edilir.
4. Ulema ile Sufiye Arasındaki
Bilgi Kaynağı Farkı
- Âlimlerin İlmi (Nübüvvet): Hakikat, Ehl-i Sünnet âlimlerinin yanındadır. Çünkü âlimlerin ilmi,
hatadan korunmuş olan kesin vahye (Peygamberlik kandiline) dayanır.
Dolayısıyla kesin ve bağlayıcıdır.
- Sufilerin Marifeti (Keşif/İlham): Tasavvuf ehlinin bilgisi ise keşif ve ilhama dayanır. Keşif ve
ilhamda ise her zaman hata etme payı (yanılma ihtimali) mevcuttur.
- Doğruluk Kriteri: Bir
keşif veya ilhamın doğruluğunun yegane ölçüsü, Ehl-i Sünnet âlimlerinin
ortaya koyduğu ilimlere kıl payı kadar bile olsa ters düşmemesidir.
Ulemanın ilmine uymayan her keşif sapıklıktır (dalâlettir).
Sonuç ve Dua
Mektup; hem dış (zâhir) hem iç (bâtın), hem amel hem de inanç (itikad)
bakımından Peygamber Efendimiz’e (s.a.v.) tam bir bağlılık ve istikamet üzere
olunması duasıyla son bulmaktadır.
